Bilişim Ders Notları
5. Sınıf · 1. hafta · Bilişim Teknolojilerinin Temelleri

Bilişim Teknolojilerinin Temelleri

5. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım · 1. hafta ders notu · BTY.5.1.1

Öğrenme çıktıları
BTY.5.1.1
  • Bilişim teknolojisi kavramını günlük hayattan örneklerle açıklar.
  • Bir bilişim aracında girdi, işlem ve çıktı aşamalarını ayırt eder.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

İnsan bilgisayar

Üç öğrenci sırayla "girdi", "işlemci" ve "çıktı" olur. Girdi öğrenci bir sayı söyler, işlemci iki katını hesaplar, çıktı öğrenci sonucu tahtaya yazar. Kural değiştirilerek (artı 5, üç katı) tekrar oynanır.

Ders videosu

1. haftanın konu anlatımı · Bilişim Ders Notları

YouTube'da aç ↗

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Bilişim ne demek?

Her gün kullandığımız pek çok araç aslında bilgiyle çalışır.

?Bilişim nedir?
Bilginin bilgisayar ve iletişim araçlarıyla toplanması, düzenlenmesi, saklanması ve başkalarına iletilmesidir.
?Bilişim teknolojileri nelerdir?
Bu işler için kullandığımız araç ve yöntemlerin tümüdür: bilgisayar, akıllı telefon, tablet, akıllı tahta ve internet gibi.
?Günlük hayatta başka nerelerde karşımıza çıkar?
Market kasası, bankamatik, okul zili sistemi, hastane randevu sistemi ve trafik ışıkları da bilgi işleyen sistemlerdir.
Anahtar kavramlar: BilgiBilişimTeknoloji
Telefon
Çalar saat
Televizyon
Tablet
Kulaklık
02Veri ile bilgi aynı şey mi?
?Veri nedir?
Henüz işlenmemiş ham gerçeklerdir: sayılar, sözcükler, ölçümler. Örnek: 38, 36, 39, 37, 40.
?Bilgi nedir?
Verinin düzenlenip yorumlanmasıyla ortaya çıkan anlamlı sonuçtur. Örnek: "Bu haftanın en sıcak günü cuma, 40 derece."
?Veri nasıl bilgiye dönüşür?
Veri sıralanır, karşılaştırılır, hesaplanır ve yorumlanır. Bilgisayarlar bu işlemleri çok hızlı yapar.
Biliyor muydun?

Karnendeki notlar tek tek birer veridir. Not ortalaman ise bu verilerden üretilen bir bilgidir.

Anahtar kavramlar: VeriBilgiİşleme
VERİ38°36°39°37°40° işlenir BİLGİ PztSalÇarPerCum 40° En sıcak gün: Cuma
03Bilişim teknolojileri hangi işleri yapar?

Her bilişim aracı dört temel iş yapar. Kartlara dokun, her işin ne olduğunu gör.

?Bir araç dört işin hepsini yapabilir mi?
Evet. Akıllı telefon bir fotoğrafı kamerayla toplar, işlemciyle işler, galeride saklar ve mesajla arkadaşına iletir.
04Girdi, işlem, çıktı ve depolama

Bilgisayarlar bir işi yaparken hep aynı sırayı izler.

?Girdi nedir?
Araca verdiğimiz veridir. Hesap makinesinde 7 + 5 tuşlamak girdidir.
?İşlem nedir?
Verinin hesaplanması ya da düzenlenmesidir. İşlemci 7 ile 5'i toplar.
?Çıktı nedir?
İşlem sonunda bize sunulan sonuçtur. Ekranda 12 görünmesi çıktıdır.
?Depolama nedir?
Sonucun daha sonra kullanılmak üzere saklanmasıdır. Fotoğrafın galeriye kaydedilmesi gibi.
Anahtar kavramlar: GirdiİşlemÇıktıDepolama
7+5789÷456×123−0.=+ + 12 Girdi7 + 5 tuşlanırİşlemİşlemci toplarÇıktıEkranda 12
AraçGirdiİşlemÇıktı
Hesap makinesi
Telefon kamerası
Market kasası
Okul zili
05Donanım ve yazılım
?Donanım nedir?
Bilgisayarın dokunabildiğimiz fiziksel parçalarıdır.
?İç donanım birimleri nelerdir?
Kasanın içindeki parçalardır: işlemci, bellek (RAM), depolama birimi (disk) ve anakart.
?Dış donanım birimleri nelerdir?
Kasanın dışına bağlanan parçalardır: klavye, fare, ekran, yazıcı, hoparlör.
?Yazılım nedir?
Donanıma ne yapacağını söyleyen komutların ve programların tümüdür. Yazılıma dokunamayız.
?Sistem yazılımı nedir?
Bilgisayarı yöneten ve çalıştıran ana yazılımdır; işletim sistemi de denir. Örnek: Pardus, Windows, Android.
?Uygulama yazılımı nedir?
Belirli bir iş için kullandığımız programlardır: internet tarayıcısı, oyun, kelime işlemci, resim programı.
Biliyor muydun?

Pardus, Türkiye'de TÜBİTAK tarafından geliştirilen ücretsiz bir işletim sistemidir.

Anahtar kavramlar: DonanımYazılımİşletim sistemi
Donanım Dokunabildiğimiz parçalar Yazılım Donanımı yöneten komutlar
06Girdi ve çıktı birimleri
?Girdi birimi nedir? Örnek ver.
Bilgisayara veri gönderen birimdir. Klavye, fare, mikrofon, kamera ve tarayıcı girdi birimidir.
?Çıktı birimi nedir? Örnek ver.
İşlenmiş sonucu bize gösteren, duyuran ya da yazdıran birimdir. Ekran, hoparlör, yazıcı, kulaklık ve projeksiyon çıktı birimidir.
?Hem girdi hem çıktı olan birimler var mı?
Evet. Dokunmatik ekran ve akıllı tahta dokunuşu algılar (girdi), sonucu ekranda gösterir (çıktı).
Biliyor muydun?

Sınıfındaki akıllı tahta hem girdi hem çıktı birimidir.

Anahtar kavramlar: Girdi birimiÇıktı birimi
Girdi birimleri
Klavye
Fare
Mikrofon
Kamera
Tarayıcı
Çıktı birimleri
Ekran
Hoparlör
Yazıcı
Kulaklık
Projeksiyon

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Sabahtan beri

Öğrenciler sabah uyandıklarından beri dokundukları teknolojik araçları sayar. Tahtaya en çok söylenen beş araç yazılır; hangisinin "bilgi işlediği" sorulur.

Telefon
Çalar saat
Televizyon
Tablet
Kulaklık
15dk

Keşif: Girdi → İşlem → Çıktı

Hesap makinesi örneğiyle üç aşama tanıtılır: tuşlara basmak girdi, hesaplamak işlem, ekrandaki sonuç çıktıdır. Aynı şema akıllı telefon, market kasası ve okul zili için tartışılır.

7+5789÷456×123−0.=+ + 12 Girdi7 + 5 tuşlanırİşlemİşlemci toplarÇıktıEkranda 12
15dk

Etkinlik: Kart eşleştirme

Gruplar karışık verilen kartları (klavye, fare, ekran, yazıcı, mikrofon, hoparlör, işlemci…) üç sütuna yerleştirir. Her grup bir kartını neden oraya koyduğunu anlatır.

Girdi birimleri
Klavye
Fare
Mikrofon
Kamera
Tarayıcı
Çıktı birimleri
Ekran
Hoparlör
Yazıcı
Kulaklık
Projeksiyon
5dk

Kapanış: Çıkış kartı

Her öğrenci yapışkan not kâğıdına evde kullandığı bir aracın girdisini ve çıktısını yazıp kapıdaki panoya yapıştırır.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Klavye bir girdi birimidir.

Cevabı gösterDoğru

2. Yazıcı bir girdi birimidir.

Cevabı gösterYanlış · Yazıcı kâğıda sonuç verir, yani çıktı birimidir.

3. Hesap makinesi de bilgi işleyen bir araçtır.

Cevabı gösterDoğru

4. Bilişim teknolojileri bilgiyi toplar, işler, saklar ve iletir.

Cevabı gösterDoğru

5. Veri ile bilgi aynı şeydir.

Cevabı gösterYanlış · Veri işlenmemiş ham gerçektir; işlenip anlam kazanınca bilgi olur.

6. Mikrofon bir girdi birimidir.

Cevabı gösterDoğru

7. Hoparlör bir girdi birimidir.

Cevabı gösterYanlış · Hoparlör sesi dışarı verir; çıktı birimidir.

8. Akıllı tahta hem girdi hem çıktı birimidir.

Cevabı gösterDoğru

9. İşletim sistemi bir donanımdır.

Cevabı gösterYanlış · İşletim sistemi bir yazılımdır.

1. hafta günlük planı

2026–2027 5. sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi 1. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

5. SINIF BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ GÜNLÜK PLANI · 1. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
Ders5. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve YazılımSınıf / Düzey5. sınıf
Hafta / Tarih1. Hafta · 14–18 Eylül (EYLÜL)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaBİLİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN TEMELLERİ
KonuBilişim Teknolojilerinin Temelleri
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıBTY.5.1.1 Günlük yaşamda kullanılan bilişim teknolojilerini sınıflandırabilme
Süreç bileşenleri
  • Bilişim teknolojisi kavramını günlük hayattan örneklerle açıklar.
  • Bir bilişim aracında girdi, işlem ve çıktı aşamalarını ayırt eder.
Araç, gereç ve kaynaklarGirdi–işlem–çıktı kartları (sınıf sayısı kadar set) · Tahta kalemi, yapışkan not kâğıdı · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk
Isınma: Sabahtan beri
Öğrenciler sabah uyandıklarından beri dokundukları teknolojik araçları sayar. Tahtaya en çok söylenen beş araç yazılır; hangisinin "bilgi işlediği" sorulur.
1. ders
15 dk
Keşif: Girdi → İşlem → Çıktı
Hesap makinesi örneğiyle üç aşama tanıtılır: tuşlara basmak girdi, hesaplamak işlem, ekrandaki sonuç çıktıdır. Aynı şema akıllı telefon, market kasası ve okul zili için tartışılır.
1. ders
15 dk
Etkinlik: Kart eşleştirme
Gruplar karışık verilen kartları (klavye, fare, ekran, yazıcı, mikrofon, hoparlör, işlemci…) üç sütuna yerleştirir. Her grup bir kartını neden oraya koyduğunu anlatır.
1. ders
5 dk
Kapanış: Çıkış kartı
Her öğrenci yapışkan not kâğıdına evde kullandığı bir aracın girdisini ve çıktısını yazıp kapıdaki panoya yapıştırır.
2. ders
10 dk
Tekrar: Sunum
12 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk
Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Girdi mi, çıktı mı? (resimli); Parçayı görevine bağla; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Eşleşen kartlar: Bilişim Teknolojilerinin Temelleri.
2. ders
10 dk
Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: İnsan bilgisayar. Üç öğrenci sırayla "girdi", "işlemci" ve "çıktı" olur. Girdi öğrenci bir sayı söyler, işlemci iki katını hesaplar, çıktı öğrenci sonucu tahtaya yazar. Kural değiştirilerek (artı 5, üç katı) tekrar oynanır.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıGözlem formu, dereceli puanlama anahtarı, performans görevi
Doğru-yanlış soruları
  1. Klavye bir girdi birimidir. (D)
  2. Yazıcı bir girdi birimidir. (Y)
  3. Hesap makinesi de bilgi işleyen bir araçtır. (D)
  4. Bilişim teknolojileri bilgiyi toplar, işler, saklar ve iletir. (D)
  5. Veri ile bilgi aynı şeydir. (Y)
  6. Mikrofon bir girdi birimidir. (D)
  7. Hoparlör bir girdi birimidir. (Y)
  8. Akıllı tahta hem girdi hem çıktı birimidir. (D)
  9. İşletim sistemi bir donanımdır. (Y)
Belirli gün ve haftalarİlköğretim Haftası · 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü anma etkinlikleri
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarKartları lamine ederseniz yıl boyunca farklı konularda (donanım, ağ) yeniden kullanabilirsiniz.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR14.09.2026…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →