Bilişim Ders Notları
5. Sınıf · 2. hafta · Bilişim Teknolojilerinin Temelleri

Bilişim Teknolojilerinin Etkileri ve Dijital Sağlık

5. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım · 2. hafta ders notu · BTY.5.1.2

Öğrenme çıktıları
BTY.5.1.2
  • Farklı bilişim teknolojilerinin olumlu ve olumsuz yönlerini çözümler.
  • Kullanıma göre fiziksel güvenlik önlemlerini sınıflandırır.
  • Bilişim teknolojilerini kullanmanın beden ve ruh sağlığına etkilerini kendi cümleleriyle ifade eder.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Oturuş canlandırması

Öğrenciler sıralarında önce yanlış, sonra doğru oturuşu canlandırır. Sınıf, her canlandırmada neyin düzeldiğini söyler. Bilgisayar olmadan tüm kazanımlar karşılanır.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Bilişim teknolojilerinin olumlu etkileri

Kartlara dokun: teknoloji hangi alanda nasıl yardım ediyor?

?Teknoloji zamanımızı nasıl kazandırır?
Bankaya, hastaneye ya da kütüphaneye gitmeden pek çok işi internetten birkaç dakikada yapabiliriz.
02Dikkat edilmesi gereken olumsuz etkiler

Bilinçsiz ve aşırı kullanım dört alanda zarar verebilir.

?Bedenimize etkileri nelerdir?
Göz yorgunluğu, boyun ve bel ağrısı, uzun süre hareketsiz kalmak.
?Ruh sağlığımıza etkileri nelerdir?
Uyku düzeninin bozulması, dikkat dağınıklığı, oyun ve sosyal medya bağımlılığı.
?Sosyal hayatımıza etkileri nelerdir?
Aileyle ve arkadaşlarla yüz yüze geçen zamanın azalması.
?Çevreye etkileri nelerdir?
Bozulan cihazlar elektronik atık (e-atık) oluşturur; içlerindeki maddeler doğaya zarar verebilir.
Biliyor muydun?

Eski telefonlar, piller ve kablolar çöpe değil, e-atık toplama kutularına atılmalıdır.

Anahtar kavramlar: Olumsuz etkiE-atık
Kolaylaştırır Dikkat ister Hızlı bilgiUzaktan iletişimYeni beceriler Göz yorgunluğuUyku düzeniHareketsizlik
03Fiziksel güvenlik önlemleri
?Sıvılar neden cihazlardan uzak tutulmalı?
Dökülen sıvı devrelerde kısa devreye yol açar; cihaz bozulabilir, elektrik çarpabilir.
?Fiş prizden nasıl çıkarılır?
Kablodan çekilerek değil, fişin gövdesinden tutularak çıkarılır. Kablo çekilirse içindeki teller kopabilir.
?Islak elle prize dokunmak neden tehlikelidir?
Su elektriği iletir; ıslak elle dokunmak elektrik çarpmasına neden olabilir.
?Kablolar neden toplanmalı?
Yere dağılan kablolara takılıp düşebiliriz; kablolar da ezilip zarar görebilir.
?Şarj ederken nelere dikkat etmeliyiz?
Cihazın kendi ya da onaylı şarj aletini kullanmalı, yastık ve yorgan gibi yumuşak yüzeylerde şarj etmemeli, hava deliklerini kapatmamalıyız.
Biliyor muydun?

Aşırı ısınan bir tablet ya da telefonu kullanmayı bırakıp serin bir yere koymak gerekir.

Anahtar kavramlar: Fiziksel güvenlik
✗ Yanlış
Sıvıları uzak tut
✓ Doğru
Fişten tutarak çıkar
✗ Yanlış
Islak elle dokunma
✓ Doğru
Kabloları topla
04Doğru oturuş (ergonomi)
?Ergonomi nedir?
Kullandığımız araçları bedenimize uygun hale getirmektir. Doğru oturmak boyun, sırt ve bel ağrılarını önler.
?Sırtımız nasıl olmalı?
Sandalyeye yaslı ve dik olmalı; öne doğru kamburlaşmamalıyız.
?Ayaklarımız nasıl olmalı?
Yere tam basmalı; dizler yaklaşık dik açı yapmalıdır.
?Ekran nerede olmalı?
Ekranın üst kenarı göz hizasında ya da biraz altında olmalıdır.
?Ekrana ne kadar uzak oturmalıyız?
Yaklaşık 50–70 cm, yani bir kol boyu uzakta.
?Kollarımız ve bileklerimiz nasıl olmalı?
Bilekler klavyede düz, omuzlar gevşek olmalı; dirsekler yaklaşık dik açı yapmalıdır.
Biliyor muydun?

Telefona uzun süre başı öne eğik bakmak boynu zorlar. Telefonu göz hizasına yaklaştırmak boynu korur.

Anahtar kavramlar: ErgonomiDuruş
50–70 cm 90° Dik sırt ✓ Doğru
Kambur sırt Ekran çok yakın ve alçak Ayaklar yere basmıyor ✗ Yanlış
05Göz sağlığı
?Ekran gözlerimizi neden yorar?
Ekrana bakarken göz kırpma sayımız azalır, gözler kurur. Uzun süre hep aynı yakın mesafeye odaklanmak da gözleri yorar.
?20-20-20 kuralı nedir?
Her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca yaklaşık 6 metre uzağa bakmaktır.
?Ekran parlaklığı nasıl olmalı?
Odanın ışığına uygun olmalı; karanlık odada parlak ekrana bakmamalıyız.
?Ne zaman ailemize haber vermeliyiz?
Gözlerimiz sık sık kaşınır, sulanır ya da bulanık görürsek mola vermeli ve ailemize söylemeliyiz.
Biliyor muydun?

Göz kırpmak gözü nemlendirir. Ekrana bakarken bilerek sık sık göz kırpmak gözü rahatlatır.

Anahtar kavramlar: 20-20-20 kuralı
≈ 6 metre 20 dakikada 20 saniye ✓ Mola
06Dijital denge ve ruh sağlığı

Kartlara dokun: dengeyi korumanın dört yolu.

?Dijital denge nedir?
Ekran başında geçen sürenin uyku, oyun, spor, ders ve aile zamanından çalmamasıdır.
?Ekran bağımlılığının belirtileri nelerdir?
Ekrandan uzakken huzursuz olmak, derslerden geri kalmak, uykudan fedakârlık etmek, arkadaşlarla daha az görüşmek.
Biliyor muydun?

Bir sorunla karşılaştığında ailene ve öğretmenine anlatmak her zaman en doğru adımdır.

Anahtar kavramlar: Dijital dengeEkran süresi

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Hangisi doğru?

Aşağıdaki iki görsel tahtada gösterilir. Öğrenciler farkları bulur: sırt, ekran yüksekliği ve uzaklığı, ayakların yeri.

50–70 cm 90° Dik sırt ✓ Doğru
Kambur sırt Ekran çok yakın ve alçak Ayaklar yere basmıyor ✗ Yanlış
12dk

Keşif: İki sütunlu tablo

Tahtaya "Kolaylaştırır" ve "Dikkat ister" başlıklı iki sütun açılır. Öğrenciler kendi örneklerini söyler, öğretmen tabloya ekler.

Kolaylaştırır Dikkat ister Hızlı bilgiUzaktan iletişimYeni beceriler Göz yorgunluğuUyku düzeniHareketsizlik
8dk

Keşif: Fiziksel güvenlik

Dört sahne incelenir: hangisi doğru, hangisi yanlış? Kablolar, sıvılar, priz ve şarj aletleri için kurallar konuşulur.

✗ Yanlış
Sıvıları uzak tut
✓ Doğru
Fişten tutarak çıkar
✗ Yanlış
Islak elle dokunma
✓ Doğru
Kabloları topla
15dk

Etkinlik: 20-20-20 afişi

Her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca yaklaşık 6 metre uzağa bakma kuralı uygulanır. Gruplar bu kuralı ve kendi seçtikleri iki sağlık önerisini A3 afişe dönüştürür.

≈ 6 metre 20 dakikada 20 saniye ✓ Mola

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. 20-20-20 kuralı, 20 dakikada bir 20 saniye uzağa bakmayı önerir.

Cevabı gösterDoğru

2. Ekranın üst kenarı göz hizasında ya da biraz altında olmalıdır.

Cevabı gösterDoğru

3. Kısa süreliğine ıslak elle prize dokunmak tehlikesizdir.

Cevabı gösterYanlış · Su elektriği iletir; ıslak elle prize veya fişe hiçbir zaman dokunulmaz.

4. Ekrana yaklaşık 50–70 cm uzaklıkta oturulmalıdır.

Cevabı gösterDoğru

5. Fiş prizden kablosundan çekilerek çıkarılır.

Cevabı gösterYanlış · Fiş gövdesinden tutularak çıkarılır; kablo çekilirse zarar görür.

6. Yatmadan önce ekranı kapatmak uykuyu korur.

Cevabı gösterDoğru

7. Uzun süre hareketsiz oturmak sağlığa zararsızdır.

Cevabı gösterYanlış · Hareketsizlik boyun, sırt ve bel ağrısına yol açabilir; her saat kalkıp hareket edilmelidir.

8. Bozulan cihazlar e-atık kutularına atılmalıdır.

Cevabı gösterDoğru

9. Cihazı yastık üstünde şarj etmek güvenlidir.

Cevabı gösterYanlış · Yumuşak yüzeyler havalandırmayı engeller ve cihaz aşırı ısınabilir.

10. Bilişim teknolojileri eğitimde, sağlıkta ve ulaşımda kolaylık sağlar.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaBilişim Teknolojilerinin Temelleri Sonraki hafta →Dijital Vatandaşlık

2. hafta günlük planı

2026–2027 5. sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi 2. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

5. SINIF BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ GÜNLÜK PLANI · 2. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
Ders5. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve YazılımSınıf / Düzey5. sınıf
Hafta / Tarih2. Hafta · 21–25 Eylül (EYLÜL)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaBİLİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN TEMELLERİ
KonuBilişim Teknolojilerinin Etkileri ve Dijital Sağlık
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıBTY.5.1.2 Bilişim teknolojilerinin etkilerini özetleyebilme
Süreç bileşenleri
  • Farklı bilişim teknolojilerinin olumlu ve olumsuz yönlerini çözümler.
  • Kullanıma göre fiziksel güvenlik önlemlerini sınıflandırır.
  • Bilişim teknolojilerini kullanmanın beden ve ruh sağlığına etkilerini kendi cümleleriyle ifade eder.
Araç, gereç ve kaynaklarA3 kâğıt ve boya kalemleri · Doğru ve yanlış oturuş fotoğrafları (tahtada) · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Hangisi doğru?
Aşağıdaki iki görsel tahtada gösterilir. Öğrenciler farkları bulur: sırt, ekran yüksekliği ve uzaklığı, ayakların yeri.
1. ders
12 dk		Keşif: İki sütunlu tablo
Tahtaya "Kolaylaştırır" ve "Dikkat ister" başlıklı iki sütun açılır. Öğrenciler kendi örneklerini söyler, öğretmen tabloya ekler.
1. ders
8 dk		Keşif: Fiziksel güvenlik
Dört sahne incelenir: hangisi doğru, hangisi yanlış? Kablolar, sıvılar, priz ve şarj aletleri için kurallar konuşulur.
1. ders
15 dk		Etkinlik: 20-20-20 afişi
Her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca yaklaşık 6 metre uzağa bakma kuralı uygulanır. Gruplar bu kuralı ve kendi seçtikleri iki sağlık önerisini A3 afişe dönüştürür.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
13 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Resimdeki davranış doğru mu, yanlış mı?; Sorunu çözümüyle eşleştir; Sağlıklı mı, sağlıksız mı?; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Test yarışması: Bilişim Teknolojilerinin Etkileri ve….
2. ders
10 dk		Değerlendirme
10 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Oturuş canlandırması. Öğrenciler sıralarında önce yanlış, sonra doğru oturuşu canlandırır. Sınıf, her canlandırmada neyin düzeldiğini söyler. Bilgisayar olmadan tüm kazanımlar karşılanır.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıGözlem formu, dereceli puanlama anahtarı, performans görevi
Doğru-yanlış soruları
  1. 20-20-20 kuralı, 20 dakikada bir 20 saniye uzağa bakmayı önerir. (D)
  2. Ekranın üst kenarı göz hizasında ya da biraz altında olmalıdır. (D)
  3. Kısa süreliğine ıslak elle prize dokunmak tehlikesizdir. (Y)
  4. Ekrana yaklaşık 50–70 cm uzaklıkta oturulmalıdır. (D)
  5. Fiş prizden kablosundan çekilerek çıkarılır. (Y)
  6. Yatmadan önce ekranı kapatmak uykuyu korur. (D)
  7. Uzun süre hareketsiz oturmak sağlığa zararsızdır. (Y)
  8. Bozulan cihazlar e-atık kutularına atılmalıdır. (D)
  9. Cihazı yastık üstünde şarj etmek güvenlidir. (Y)
  10. Bilişim teknolojileri eğitimde, sağlıkta ve ulaşımda kolaylık sağlar. (D)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarAfişleri bilişim sınıfının ya da koridorun duvarına asın. Sonraki haftalarda "afişteki kuralı hatırla" diye kısa tekrarlar yapabilirsiniz.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR21.09.2026…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →