Bilişim Ders Notları
6. Sınıf · 36. hafta · Yazılım Tasarımı ve Programlama

YZ Projesi: Sohbet Botu ve Yıl Sonu Fuarı

6. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım · 36. hafta ders notu · BTY.6.6.3

Öğrenme çıktıları
BTY.6.6.3
  • "sor ve bekle" ile "içeriyor mu?" bloklarını kullanarak anahtar kelime tabanlı bir sohbet botu programlar.
  • Kural tabanlı bir sohbet botu ile büyük dil modellerine dayanan sohbet asistanları arasındaki farkı açıklar.
  • Yapay zekâ araçlarını sorumlu kullanma ilkelerini örneklerle ifade eder.
  • Yıl boyunca geliştirdiği projeleri proje fuarında sunar ve yılı değerlendirir.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

İnsan sohbet botu

Bir öğrenci "bot" olur ve eline anahtar kelime–cevap kartları verilir. Sınıf soru sorar; bot yalnızca sorunun içinde kartındaki kelime geçiyorsa o kartı okur, geçmiyorsa "Bunu henüz bilmiyorum." der. Proje fuarı kâğıt tasarımlar, storyboard'lar ve kâğıt prototiplerle yapılır.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Anahtar kelime tabanlı sohbet botu
?Sohbet botu nedir?
Kullanıcıyla yazılı ya da sesli konuşan programdır. Basit botlar önceden yazılmış kurallara göre, gelişmiş sohbet asistanları ise çok büyük metin verileriyle eğitilmiş dil modelleriyle çalışır.
?Bizim botumuz cevabı nasıl seçer?
Kullanıcının yazdığı "cevap" içinde sırayla anahtar kelimeleri arar. İlk bulduğu kelimenin hazır cevabını söyler; hiçbirini bulamazsa "Bunu henüz bilmiyorum." der.
?Neden iç içe "eğer … değilse" kullanıyoruz?
Böylece bot yalnızca bir cevap verir. Ayrı ayrı "eğer" blokları kullansaydık "teneffüste kütüphane açık mı?" sorusuna iki cevap birden söylerdi.
bayrağa tıklanınca
sürekli tekrarla
Okulla ilgili bir soru sor. diye sor ve bekle
eğer (cevap) (teneffüs) içeriyor mu? ise
Her dersten sonra 10 dakika teneffüs. de 3 saniye
değilse
eğer (cevap) (servis) içeriyor mu? ise
Servis 15.30'da kalkar. de 3 saniye
değilse
Bunu henüz bilmiyorum. de 3 saniye
Anahtar kavramlar: Sohbet botuAnahtar kelimeKural tabanlıDil modeli
Okul Botu Merhaba! Okulumuzhakkında bir şey sor. Teneffüs ne zaman? Her dersten sonra 10 dakikateneffüs var. Yazını buraya gir… Anahtar kelime → cevap teneffüsDers sonundakütüphane2. kattanöbetçiPanoda yazarservis15.30'da(hiçbiri)Bilmiyorum
02Kural tabanlı bot ve dil modeli

Soru işaretli kutulara dokun.

?Dil modelli asistanlar neden bazen yanlış bilgi verir?
Doğruyu "bilmek" yerine, öğrendiği metinlere göre en olası kelimeleri art arda üretirler. Bu yüzden akıcı ama yanlış cevaplar verebilirler; buna "halüsinasyon" denir.
ÖzellikKural tabanlı botDil modeli asistanı
Nasıl çalışır?
Cevaplar
Bilmediği soru
Kim yazar?
03Yapay zekâyı sorumlu kullanmak

Kartlara dokun.

?YZ aracını ödevimde nasıl doğru kullanırım?
Fikir almak, bir konuyu farklı anlatımla öğrenmek ya da yazdığını kontrol ettirmek için kullanabilirsin. Asıl metni kendin yazar, YZ'den aldığın yardımı belirtirsin ve bilgileri kontrol edersin.
04Proje fuarı ve yılın değerlendirmesi
?Proje fuarında ne yapılır?
Her grup bir projesini masasında sergiler, ziyaretçilere oynatır ve nasıl yaptığını anlatır. Ziyaretçiler "iki yıldız, bir dilek" kartı bırakır.
?Bu yıl hangi büyük adımları attık?
Bilişim teknolojilerinin hayatımızdaki yerinden başlayıp dijital ürün tasarımına, ağlara, etik ve güvenliğe, yapay zekâya ve kendi oyunlarımızı tasarlayıp kodlamaya kadar ilerledik; son olarak yapay zekâ destekli ürünler yaptık.
Biliyor muydun?

Fuar sonunda her öğrenci kendine şu soruyu yazsın: "Gelecek yıl hangi projeyi yapmak istiyorum?"

Proje fuarı Tuğla Kırma Çeviri Asistanı Okul Botu Ziyaretçi projeyi dener, geri bildirim kartı bırakır.

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Botla konuşalım

Hazırladığın Okul Botu'nu tahtada aç ve öğrencilere soru sordur: "Teneffüs ne zaman?", "Kütüphane nerede?" Sonra botun bilmediği bir soru sordur ("En sevdiğin renk ne?"). "Bot gerçekten anlıyor mu, yoksa bir şeye mi bakıyor?" diye tartıştır.

8dk

Keşif: Anahtar kelime tablosu

Sohbet botu çizimindeki anahtar kelime tablosunu göster. Botun cümlenin tamamını anlamadığını, yalnızca "teneffüs" gibi bir kelimenin cevapta geçip geçmediğine baktığını açıkla. Öğrencilerle tahtaya yeni anahtar kelime–cevap çiftleri ekle.

Okul Botu Merhaba! Okulumuzhakkında bir şey sor. Teneffüs ne zaman? Her dersten sonra 10 dakikateneffüs var. Yazını buraya gir… Anahtar kelime → cevap teneffüsDers sonundakütüphane2. kattanöbetçiPanoda yazarservis15.30'da(hiçbiri)Bilmiyorum
13dk

Etkinlik: Okul Botu'nu kodla

Betiği tahtada birlikte kur, sonra öğrenciler sırayla gelip kendi anahtar kelimelerini "değilse" kollarına ekler. Botu yanıltacak sorular bulmaya çalışın: "Teneffüste ne yapmamalıyım?" sorusuna da aynı cevabı vermesi, kural tabanlı botun sınırını gösterir.

bayrağa tıklanınca
Merhaba! Ben Okul Botu. de 2 saniye
sürekli tekrarla
Okulla ilgili bir soru sor. diye sor ve bekle
eğer (cevap) (teneffüs) içeriyor mu? ise
Her dersten sonra 10 dakika teneffüs. de 3 saniye
değilse
eğer (cevap) (kütüphane) içeriyor mu? ise
Kütüphane 2. katta. de 3 saniye
değilse
Bunu henüz bilmiyorum. de 3 saniye
6dk

Keşif: YZ'yi sorumlu kullanmak

Kartları tek tek aç ve her ilkeyi bir örnekle tartış: ödevi YZ'ye yazdırıp kendi eserin gibi sunmak, YZ'nin verdiği bir bilgiyi kontrol etmeden paylaşmak, sohbet botuna kişisel bilgi yazmak.

8dk

Değerlendirme: Proje fuarı ve yolculuğumuz

Gruplar yıl içindeki en sevdikleri projeyi (labirent, tuğla kırma, çeviri asistanı, el işaretli oyun, Okul Botu) masalarında sergiler; ziyaretçiler geri bildirim kartı bırakır. Son dakikalarda yıl yolculuğu çizimi üzerinden her temadan bir şey hatırlatıp kısa anketi doldurtun.

6. sınıf yolculuğumuz Bilişim ve hayatTema 1Dijital ürünTema 2AğlarTema 3Etik, güvenlikTema 4Yapay zekâTema 5ProgramlamaTema 6 Fuar!

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Anahtar kelime tabanlı bir sohbet botu, cevabın içinde belirli bir kelimenin geçip geçmediğine bakar.

Cevabı gösterDoğru

2. Kural tabanlı sohbet botu kullanıcının cümlesini insan gibi tam olarak anlar.

Cevabı gösterYanlış · Bot yalnızca kelimeyi arar. "Teneffüste ne yapmamalıyım?" sorusuna da "teneffüs" kelimesi geçtiği için aynı hazır cevabı verir.

3. "sor ve bekle" bloğuyla yazılan cevap "cevap" değerinde saklanır.

Cevabı gösterDoğru

4. Scratch'teki "içeriyor mu?" bloğu büyük ve küçük harfi ayırt etmez.

Cevabı gösterDoğru · "Teneffüs" ve "teneffüs" için aynı sonucu verir; bu yüzden anahtar kelimeleri küçük harfle yazmak yeterlidir.

5. Botun bilmediği sorulara "Bunu henüz bilmiyorum." demesi kötü bir tasarımdır; bir cevap uydurması daha iyidir.

Cevabı gösterYanlış · Bilmediğini açıkça söyleyen bot kullanıcıyı yanıltmaz. Cevap uydurmak yanlış bilgiye yol açar.

6. Yapay zekâ sohbet asistanlarının verdiği bilgiler bazen yanlış olabilir; önemli bilgiler başka kaynaklardan kontrol edilmelidir.

Cevabı gösterDoğru

7. Yapay zekâya yazdırdığım bir ödevi kendi eserim gibi teslim etmek sorun değildir.

Cevabı gösterYanlış · Bu, emeğe saygı ve dürüstlük ilkesine aykırıdır. YZ yardım aldıysan bunu belirtmeli, asıl düşünmeyi ve yazmayı kendin yapmalısın.

8. Sohbet botlarına adres, telefon ve şifre gibi kişisel bilgiler yazılmamalıdır.

Cevabı gösterDoğru

9. Proje fuarında ziyaretçilerin geri bildirimleri projenin sonraki sürümü için kullanılabilir.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaYZ Destekli Ürün: Kendi Modelimle Oyun

36. hafta günlük planı

2026–2027 6. sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi 36. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

6. SINIF BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ GÜNLÜK PLANI · 36. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
Ders6. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve YazılımSınıf / Düzey6. sınıf
Hafta / Tarih36. Hafta · 21–25 Haziran (HAZİRAN)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaYAZILIM TASARIMI VE PROGRAMLAMA
KonuYZ Projesi: Sohbet Botu ve Yıl Sonu Fuarı
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıBTY.6.6.3 Blok tabanlı ortamda yapay zekâ destekli ürün ortaya koyabilme
Süreç bileşenleri
  • "sor ve bekle" ile "içeriyor mu?" bloklarını kullanarak anahtar kelime tabanlı bir sohbet botu programlar.
  • Kural tabanlı bir sohbet botu ile büyük dil modellerine dayanan sohbet asistanları arasındaki farkı açıklar.
  • Yapay zekâ araçlarını sorumlu kullanma ilkelerini örneklerle ifade eder.
  • Yıl boyunca geliştirdiği projeleri proje fuarında sunar ve yılı değerlendirir.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahtada Scratch 3 · Anahtar kelime–cevap kartları (okul hakkında sorular) · Proje fuarı için masa kartları ve geri bildirim kartları · Yıl değerlendirme anketi (kâğıt) · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Botla konuşalım
Hazırladığın Okul Botu'nu tahtada aç ve öğrencilere soru sordur: "Teneffüs ne zaman?", "Kütüphane nerede?" Sonra botun bilmediği bir soru sordur ("En sevdiğin renk ne?"). "Bot gerçekten anlıyor mu, yoksa bir şeye mi bakıyor?" diye tartıştır.
1. ders
8 dk		Keşif: Anahtar kelime tablosu
Sohbet botu çizimindeki anahtar kelime tablosunu göster. Botun cümlenin tamamını anlamadığını, yalnızca "teneffüs" gibi bir kelimenin cevapta geçip geçmediğine baktığını açıkla. Öğrencilerle tahtaya yeni anahtar kelime–cevap çiftleri ekle.
1. ders
13 dk		Etkinlik: Okul Botu'nu kodla
Betiği tahtada birlikte kur, sonra öğrenciler sırayla gelip kendi anahtar kelimelerini "değilse" kollarına ekler. Botu yanıltacak sorular bulmaya çalışın: "Teneffüste ne yapmamalıyım?" sorusuna da aynı cevabı vermesi, kural tabanlı botun sınırını gösterir.
1. ders
6 dk		Keşif: YZ'yi sorumlu kullanmak
Kartları tek tek aç ve her ilkeyi bir örnekle tartış: ödevi YZ'ye yazdırıp kendi eserin gibi sunmak, YZ'nin verdiği bir bilgiyi kontrol etmeden paylaşmak, sohbet botuna kişisel bilgi yazmak.
1. ders
8 dk		Değerlendirme: Proje fuarı ve yolculuğumuz
Gruplar yıl içindeki en sevdikleri projeyi (labirent, tuğla kırma, çeviri asistanı, el işaretli oyun, Okul Botu) masalarında sergiler; ziyaretçiler geri bildirim kartı bırakır. Son dakikalarda yıl yolculuğu çizimi üzerinden her temadan bir şey hatırlatıp kısa anketi doldurtun.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Anahtar kelimeyi cevapla eşleştir; Sorumlu mu, sorumsuz mu?; Sohbet botu betiğini sırala; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Test yarışması: YZ Projesi: Sohbet Botu ve Yıl Sonu Fuarı.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: İnsan sohbet botu. Bir öğrenci "bot" olur ve eline anahtar kelime–cevap kartları verilir. Sınıf soru sorar; bot yalnızca sorunun içinde kartındaki kelime geçiyorsa o kartı okur, geçmiyorsa "Bunu henüz bilmiyorum." der. Proje fuarı kâğıt tasarımlar, storyboard'lar ve kâğıt prototiplerle yapılır.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıGözlem formu, dereceli puanlama anahtarı, performans görevi
Doğru-yanlış soruları
  1. Anahtar kelime tabanlı bir sohbet botu, cevabın içinde belirli bir kelimenin geçip geçmediğine bakar. (D)
  2. Kural tabanlı sohbet botu kullanıcının cümlesini insan gibi tam olarak anlar. (Y)
  3. "sor ve bekle" bloğuyla yazılan cevap "cevap" değerinde saklanır. (D)
  4. Scratch'teki "içeriyor mu?" bloğu büyük ve küçük harfi ayırt etmez. (D)
  5. Botun bilmediği sorulara "Bunu henüz bilmiyorum." demesi kötü bir tasarımdır; bir cevap uydurması daha iyidir. (Y)
  6. Yapay zekâ sohbet asistanlarının verdiği bilgiler bazen yanlış olabilir; önemli bilgiler başka kaynaklardan kontrol edilmelidir. (D)
  7. Yapay zekâya yazdırdığım bir ödevi kendi eserim gibi teslim etmek sorun değildir. (Y)
  8. Sohbet botlarına adres, telefon ve şifre gibi kişisel bilgiler yazılmamalıdır. (D)
  9. Proje fuarında ziyaretçilerin geri bildirimleri projenin sonraki sürümü için kullanılabilir. (D)
Belirli gün ve haftalarDers yılının sona ermesi (25 Haziran 2027)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarBotu yanıltan soruları bulmak öğrencilerin en sevdiği bölümdür; bunu kural tabanlı sistemlerin sınırını ve büyük dil modellerinin neden farklı çalıştığını anlatmak için kullanın. Yıl sonu anketi gelecek yılın planlaması için size de değerli bilgi verir.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR21.06.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →