Bilişim Ders Notları
Proje · 13. hafta · Proje Yaşam Döngüsü

Proje Yazımı 2: Amaç, Hedef ve Yöntem

Proje Tasarımı ve Uygulamaları · 13. hafta ders notu · PTU.3.2

Öğrenme çıktıları
PTU.3.2
  • Projenin genel amacı ile ölçülebilir hedeflerini ayırt eder.
  • SMART ölçütlerini (belirli, ölçülebilir, ulaşılabilir, gerçekçi, zamanlı) kullanarak belirsiz bir hedefi yeniden yazar.
  • Yöntem bölümünde adımları, araç-gereçleri ve veri toplama yolunu sıralı biçimde yazar.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

SMART harf kartları

Bilgisayar gerekmez: S, M, A, R, T harfleri beş renkli kâğıda yazılır. Gruplar hedef cümlelerini kâğıda yazar; diğer grup cümlenin karşıladığı harfleri altına yapıştırır, eksik harf için düzeltme önerir.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Amaç ve hedef

Soru işaretli kutulara dokun.

?Amaç nedir?
Projenin neden yapıldığını ve genel olarak neyi değiştirmek istediğini anlatan cümledir.
?Hedef nedir?
Amaca ulaşmak için belirlenen, sonunda “başardık mı?” diye kontrol edilebilen somut adımdır.
Anahtar kavramlar: AmaçHedef
AmaçHedef
Ne anlatır?
Kaç tane?
Ölçülür mü?
Örnek
02SMART hedef
Belirsiz:“Kuşlara yardım edeceğiz.” SMART:“Aralık sonuna kadar bahçeye pet şişeden 5 yemlikasacağız ve 4 hafta boyunca haftada 2 kez dolduracağız.” SBelirliTam olarak ne?Bahçeyeyemlik asmakMÖlçülebilirNe kadar?5 yemlik,haftada 2 kezAUlaşılabilirYapabilir mi?Pet şişe,ucuz malzemeRGerçekçiHayal mi?Kışın bahçedeyapılabilirTZamanlıNe zaman?Aralıksonuna kadar
  1. 1Belirsiz hedefNe yapılacağı, ne kadar ve ne zamana kadar yapılacağı belli değil; başarıyı ölçemeyiz.Dokun, adını gör
  2. 2SMART hedefNe, ne kadar ve ne zaman sorularının cevabı var. Sonunda "başardık mı?" diye kontrol edebiliriz.Dokun, adını gör
  3. 3S · Belirli (Specific)Yapılacak iş tam olarak yazılır: "yardım etmek" yerine "yemlik asmak".Dokun, adını gör
  4. 4M · Ölçülebilir (Measurable)Sayı ya da miktar içerir: 5 yemlik, haftada 2 kez, 20 öğrenci…Dokun, adını gör
  5. 5A · Ulaşılabilir (Achievable)Zamanımız, bütçemiz ve becerimizle gerçekten yapılabilir olmalı.Dokun, adını gör
  6. 6R · Gerçekçi (Realistic)Koşullarımıza uygundur; hayal değil, gerçekten elde edilebilecek bir sonuçtur. Bazı kaynaklarda R harfi "ilgili" (amaca uygun) olarak da açıklanır.Dokun, adını gör
  7. 7T · Zamanlı (Time-bound)Bir bitiş tarihi vardır: "Aralık sonuna kadar", "4 hafta boyunca".Dokun, adını gör

Numaralara dokun; her harfin sorusunu öğren.

?SMART ne demektir?
İngilizce Specific, Measurable, Achievable, Realistic ve Time-bound kelimelerinin baş harfleridir: belirli, ölçülebilir, ulaşılabilir, gerçekçi ve zamanlı. Kavram 1981’de George T. Doran tarafından yayımlanmıştır.
?SMART bir hedefin işe yararlığı nedir?
Proje sonunda hedefe ulaşıp ulaşmadığımızı tartışmasız anlarız. “5 yemlik astık mı?” sorusunun cevabı evet ya da hayırdır.
?Ulaşılabilir ile gerçekçi arasındaki fark nedir?
Ulaşılabilir, bizim zamanımız ve becerimizle yapılabilir olmasıdır. Gerçekçi ise koşullara uygun, hayal olmayan bir sonuç olmasıdır; kışın bahçeye fidan dikmek gerçekçi değildir.
03Hedef tamir atölyesi

Soru işaretli kutulara dokun; belirsiz hedefin SMART hâlini gör.

Belirsiz hedefSMART hâli
Okulu temiz tutacağız.
Kitap okumayı sevdireceğiz.
Sokak köpeklerine yardım edeceğiz.
Enerji tasarrufu yapacağız.
04Yöntem yazma
?Yöntem bölümünde hangi sorular cevaplanır?
Ne yapılacak? Hangi sırayla? Hangi araç-gereçle? Veri nereden, nasıl toplanacak? Sonuçlar nasıl karşılaştırılacak?
?Veri toplama araçları nelerdir?
Gözlem formu ve çetele, anket, görüşme soruları, ölçüm (cetvel, termometre, tartı) ve fotoğraf kaydı.
?Neden önce ve sonra ölçülür?
Uygulamanın etkisini görmek için. Yemlikten önce günde 6 kuş, sonra 21 kuş geliyorsa değişim sayıyla kanıtlanır.
Biliyor muydun?

Yöntemi, projeyi hiç bilmeyen biri okuyup aynısını yapabilecek açıklıkta yaz.

Anahtar kavramlar: YöntemVeriAraç-gereç
YÖNTEMNasıl yapacağız? 1Bir hafta bahçedeki kuşları say2Pet şişeden 5 yemlik yap3Yemlikleri as, haftada 2 kez doldur44 hafta gelen kuşları çeteleyle say5Önce ve sonrayı grafikle karşılaştır Araç-gereç 5 pet şişeMakas ve telKuş yemiGözlem formu Veri: kuş sayısı 621ÖnceSonra

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Hangisi başarılı?

Tahtaya iki cümle yaz: “Daha çok kitap okuyacağım.” ve “Bu ay her akşam yatmadan 20 sayfa okuyacağım.” Ay sonunda hangisinde başarılı olup olmadığımızı anlayabileceğimizi sor. İkinci cümlenin neden daha kolay kontrol edildiğini konuş.

7dk

Keşif: Amaç ve hedef

Amacın projenin genel yönü, hedeflerin ise o yöne giderken atılacak ölçülebilir adımlar olduğunu anlat. Yemlik projesinde amaç “kış kuşlarının beslenmesine katkı”, hedefler “5 yemlik, haftada 2 dolum, 4 hafta sayım” olarak tahtaya yazılır.

10dk

Keşif: SMART hedef

Numaralı SMART görselini aç. Her harfi açtıktan sonra belirsiz cümleye o harfin sorusunu sor (“Kaç tane?”, “Ne zamana kadar?”). Beş harf bitince belirsiz cümlenin SMART hâle geldiğini göster.

Belirsiz:“Kuşlara yardım edeceğiz.” SMART:“Aralık sonuna kadar bahçeye pet şişeden 5 yemlikasacağız ve 4 hafta boyunca haftada 2 kez dolduracağız.” SBelirliTam olarak ne?Bahçeyeyemlik asmakMÖlçülebilirNe kadar?5 yemlik,haftada 2 kezAUlaşılabilirYapabilir mi?Pet şişe,ucuz malzemeRGerçekçiHayal mi?Kışın bahçedeyapılabilirTZamanlıNe zaman?Aralıksonuna kadar
14dk

Etkinlik: Hedef tamiri ve yöntem

Gruplara belirsiz hedef kartları dağıt (“Okulu temiz tutacağız.”, “Köpeklere yardım edeceğiz.”). Gruplar her kartı SMART hâle getirir, ardından kendi projeleri için 4–5 adımlık yöntem yazar: ne yapılacak, hangi araçla, nasıl ölçülecek. Tahtadaki yöntem örneği yol gösterir.

YÖNTEMNasıl yapacağız? 1Bir hafta bahçedeki kuşları say2Pet şişeden 5 yemlik yap3Yemlikleri as, haftada 2 kez doldur44 hafta gelen kuşları çeteleyle say5Önce ve sonrayı grafikle karşılaştır Araç-gereç 5 pet şişeMakas ve telKuş yemiGözlem formu Veri: kuş sayısı 621ÖnceSonra
4dk

Değerlendirme: Harf avı

Öğretmen bir hedef okur; öğrenciler eksik olan SMART harf kartını havaya kaldırır. Üç farklı hedefle tekrarlanır.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Amaç projenin genel yönünü, hedefler ise ölçülebilir adımları gösterir.

Cevabı gösterDoğru

2. “Okulumuzu güzelleştireceğiz.” SMART bir hedeftir.

Cevabı gösterYanlış · Ne yapılacağı, ne kadar yapılacağı ve ne zamana kadar yapılacağı belli değil. Örnek SMART hâli: “Nisan sonuna kadar bahçeye 10 fidan dikeceğiz.”

3. SMART kısaltmasındaki M harfi hedefin ölçülebilir olmasını ister.

Cevabı gösterDoğru

4. Zamanlı hedefin bir bitiş tarihi ya da süresi vardır.

Cevabı gösterDoğru

5. Ulaşılabilir hedef, ne kadar büyük olursa o kadar iyidir.

Cevabı gösterYanlış · Hedef, elimizdeki zaman, bütçe ve beceriyle gerçekten yapılabilir olmalıdır. Ulaşılamayan hedef ekibin motivasyonunu düşürür.

6. Yöntem bölümü projenin hangi adımlarla ve hangi araçlarla yapılacağını anlatır.

Cevabı gösterDoğru

7. Yöntemde adımların sırası önemli değildir.

Cevabı gösterYanlış · Yöntem sıralı yazılır; örneğin uygulamadan önce durumu ölçmezsek sonradan değişimi karşılaştıramayız.

8. Uygulamadan önce durumu ölçmek, sonucun işe yarayıp yaramadığını anlamaya yardım eder.

Cevabı gösterDoğru · Yemlikler asılmadan önce kuşları saymak, sonraki sayımla karşılaştırma yapmayı sağlar.

9. Yöntem bölümüne kullanılacak araç-gereçler yazılmaz.

Cevabı gösterYanlış · Araç-gereçler yöntemin parçasıdır; bütçe de bu listeye bakılarak hazırlanır.
← Önceki haftaProje Yazımı 1: Yaşam Döngüsü ve Öneri Sonraki hafta →Proje Yazımı 3: Takvim, Bütçe ve Etik

13. hafta günlük planı

2026–2027 Ortaokul Seçmeli Proje Tasarımı ve Uygulamaları dersi 13. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ PROJE TASARIMI VE UYGULAMALARI (1 DERS SAATİ) DERSİ GÜNLÜK PLANI · 13. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Proje Tasarımı ve Uygulamaları (1 ders saati)Sınıf / DüzeyOrtaokul (seçmeli)
Hafta / Tarih13. Hafta · 14–18 Aralık (ARALIK)Süre1 ders saati (40')
TemaPROJE YAŞAM DÖNGÜSÜ
KonuProje Yazımı 2: Amaç, Hedef ve Yöntem
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıPTU.3.2 Proje yazım sürecinde dikkat edilmesi gereken unsurları sorgulayabilme
Süreç bileşenleri
  • Projenin genel amacı ile ölçülebilir hedeflerini ayırt eder.
  • SMART ölçütlerini (belirli, ölçülebilir, ulaşılabilir, gerçekçi, zamanlı) kullanarak belirsiz bir hedefi yeniden yazar.
  • Yöntem bölümünde adımları, araç-gereçleri ve veri toplama yolunu sıralı biçimde yazar.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta · Beş renkli SMART harf kartı (S, M, A, R, T) · Geçen haftaki grup öneri şablonları · Proje defteri · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
5 dkIsınma: Hangisi başarılı?
Tahtaya iki cümle yaz: “Daha çok kitap okuyacağım.” ve “Bu ay her akşam yatmadan 20 sayfa okuyacağım.” Ay sonunda hangisinde başarılı olup olmadığımızı anlayabileceğimizi sor. İkinci cümlenin neden daha kolay kontrol edildiğini konuş.
7 dkKeşif: Amaç ve hedef
Amacın projenin genel yönü, hedeflerin ise o yöne giderken atılacak ölçülebilir adımlar olduğunu anlat. Yemlik projesinde amaç “kış kuşlarının beslenmesine katkı”, hedefler “5 yemlik, haftada 2 dolum, 4 hafta sayım” olarak tahtaya yazılır.
10 dkKeşif: SMART hedef
Numaralı SMART görselini aç. Her harfi açtıktan sonra belirsiz cümleye o harfin sorusunu sor (“Kaç tane?”, “Ne zamana kadar?”). Beş harf bitince belirsiz cümlenin SMART hâle geldiğini göster.
14 dkEtkinlik: Hedef tamiri ve yöntem
Gruplara belirsiz hedef kartları dağıt (“Okulu temiz tutacağız.”, “Köpeklere yardım edeceğiz.”). Gruplar her kartı SMART hâle getirir, ardından kendi projeleri için 4–5 adımlık yöntem yazar: ne yapılacak, hangi araçla, nasıl ölçülecek. Tahtadaki yöntem örneği yol gösterir.
4 dkDeğerlendirme: Harf avı
Öğretmen bir hedef okur; öğrenciler eksik olan SMART harf kartını havaya kaldırır. Üç farklı hedefle tekrarlanır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: SMART harf kartları. Bilgisayar gerekmez: S, M, A, R, T harfleri beş renkli kâğıda yazılır. Gruplar hedef cümlelerini kâğıda yazar; diğer grup cümlenin karşıladığı harfleri altına yapıştırır, eksik harf için düzeltme önerir.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıGözlem formu, dereceli puanlama anahtarı, performans görevi
Doğru-yanlış soruları
  1. Amaç projenin genel yönünü, hedefler ise ölçülebilir adımları gösterir. (D)
  2. “Okulumuzu güzelleştireceğiz.” SMART bir hedeftir. (Y)
  3. SMART kısaltmasındaki M harfi hedefin ölçülebilir olmasını ister. (D)
  4. Zamanlı hedefin bir bitiş tarihi ya da süresi vardır. (D)
  5. Ulaşılabilir hedef, ne kadar büyük olursa o kadar iyidir. (Y)
  6. Yöntem bölümü projenin hangi adımlarla ve hangi araçlarla yapılacağını anlatır. (D)
  7. Yöntemde adımların sırası önemli değildir. (Y)
  8. Uygulamadan önce durumu ölçmek, sonucun işe yarayıp yaramadığını anlamaya yardım eder. (D)
  9. Yöntem bölümüne kullanılacak araç-gereçler yazılmaz. (Y)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarSMART hedeflerin Türkçe karşılıklarını kartlara yazın; öğrenciler İngilizce kelimeleri ezberlemek zorunda değil, beş soruyu bilmeleri yeterli.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR14.12.2026…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →