Bilişim Ders Notları
Robotik 2 · 11. hafta · Sensörlü Uygulamalar (Çizgi Takip, Aydınlatma, Havalandırma)

Akıllı Aydınlatma 1: Tasarım

Robotik Kodlama 2 · 11. hafta ders notu · RK.2.2.2

Öğrenme çıktıları
RK.2.2.2
  • Bir koridor ya da bahçe lambası için problemi tanımlar ve "karanlık VE hareket varsa yan" kuralını ifade eder.
  • LDR ve PIR sensörlerinin projedeki görevlerini, bağlanacakları pinleri ve gereken diğer bileşenleri listeler.
  • İki koşullu kararı akış şemasıyla çizer ve iç içe "eğer" bloklarıyla algoritmaya dönüştürür.
  • Blok kodun Arduino C karşılığındaki && (ve) işlecini tanır.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

İnsan lamba

Üç öğrenci tahtanın önüne çıkar: "LDR" öğrencisi elindeki kartta "aydınlık" ya da "karanlık", "PIR" öğrencisi "hareket var" ya da "yok" gösterir. "Arduino" öğrencisi tahtadaki akış şemasını yüksek sesle izleyerek karar verir ve "LED" öğrencisi sarı kartı kaldırır. Sınıf dört durumun hepsini dener; yanlış karar verilen durumda akış şeması yeniden okunur.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Problem: Akıllı koridor ve bahçe lambası
  1. 1LDR (ışık sensörü)Lambanın tepesinde, gökyüzüne bakar; ortamın karanlık olup olmadığını ölçer.Dokun, adını gör
  2. 2PIR hareket sensörüYola bakar; önünden geçen insanın yaydığı ısı değişimini algılar.Dokun, adını gör
  3. 3Lamba (LED)Çıkış elemanı: yalnızca karanlık ve hareket birlikte olunca yanar.Dokun, adını gör
  4. 4Kontrol kutusu (Arduino)Sensörlerden gelen bilgiyi okur, programa göre lambaya karar verir.Dokun, adını gör
  5. 5Yürüyen kişiHareket kaynağı; PIR onun vücut ısısındaki değişimi fark eder.Dokun, adını gör
  6. 6Ay (gece)Ortam karanlık: LDR değeri eşiğin altına düşer.Dokun, adını gör

Resimdeki numaralara dokun.

?Bu projede çözmek istediğimiz problem nedir?
Lambaların gereksiz yere yanmasıdır. Gündüz yanan ya da gece kimse yokken saatlerce açık kalan lamba boşa enerji harcar; akıllı lamba yalnızca ihtiyaç olduğunda yanar.
?Bu tür lambaları nerede görürüz?
Apartman merdivenlerinde, okul koridorlarında, otopark ve bahçe aydınlatmalarında. Birçoğunda hem ışık hem hareket algılayıcısı birlikte kullanılır.
?Projenin girdileri ve çıktısı nelerdir?
Girdiler: LDR’den gelen ışık değeri ve PIR’dan gelen hareket bilgisi. İşlem: Arduino’daki program. Çıktı: lamba yerine kullandığımız LED.
Anahtar kavramlar: Problem tanımıGirdiÇıktı
02İki sensör: LDR ve PIR

Kartlara dokun.

?PIR’daki "pasif" kelimesi ne anlatır?
Sensör kendisi ışın göndermez; yalnızca çevredeki cisimlerin yaydığı kızılötesi ışınımı algılar. Ultrasonik sensör ise ses dalgası gönderdiği için aktif bir sensördür.
?Neden yalnızca PIR kullanmıyoruz?
PIR gündüz de hareket algılar. Yalnızca PIR kullanırsak lamba güneşli öğle saatinde de yanar; LDR sayesinde gündüz yanmasını engelleriz.
03Karar tablosu ve akış şeması

Soru işaretli kutulara dokun.

?"VE" ile "VEYA" arasındaki fark nedir?
"VE" iki koşulun birlikte doğru olmasını ister; "VEYA" için birinin doğru olması yeter. "Karanlık VEYA hareket" yazsaydık lamba gündüz biri geçince de yanardı.
?Akış şemasında "Hayır" okları nereye gider?
İki karar baklavasının "Hayır" okları da "Lambayı söndür" kutusuna gider. Ardından program başa dönüp sensörleri yeniden okur.
Biliyor muydun?

Karar tablosunu doldurmak, programı yazmadan önce bütün durumları düşündüğünüzü gösterir. Test haftasında aynı tabloyu test planı olarak kullanacağız.

Lamba yalnızca iki koşul birlikte doğruysa yanar Hareket YOK Hareket VAR AYDINLIKışık ≥ 300 KARANLIKışık < 300 sönergündüz, kimse yoksönergündüz, biri geçtisönergece, kimse yokYANARgece, biri geçti
IşıkHareketLambaNeden?
Aydınlık
Aydınlık
Karanlık
Karanlık
04Akış şemasından bloklara ve Arduino C’ye
?Blokta iki "eğer" var, C kodunda neden bir "if" var?
C kodunda iki koşul && (ve) işleciyle tek satırda birleştirildi. İç içe iki "if" yazmak da aynı sonucu verir.
?Neden iki tane "değilse" kolu var?
İçteki "değilse" karanlık ama hareketsiz durumu, dıştaki "değilse" aydınlık durumu karşılar. İkisinde de lamba sönmelidir; birini unutursak lamba yanık kalabilir.
void loop() {
  int isik = analogRead(A0);
  int hareket = digitalRead(2);
  if (isik < 300 && hareket == 1)
    digitalWrite(9, HIGH);
  else
    digitalWrite(9, LOW);
  delay(100);
}
Arduino başladığında
sürekli tekrarla
ışık ▾ değişkenini analog pin A0 oku yap
hareket ▾ değişkenini dijital pin 2 oku yap
eğer (ışık) < (300) ise
eğer (hareket) = (1) ise
dijital pin 9 YÜKSEK ▾ yap
değilse
dijital pin 9 DÜŞÜK ▾ yap
değilse
dijital pin 9 DÜŞÜK ▾ yap
0.1 saniye bekle
BaşlaIşığı vehareketi oku Karanlık mı?ışık < 300Hareketvar mı? LambayıYAKLambayıSÖNDÜR EvetEvetHayırHayır sürekli tekrarla
05Kontrol listesi: Tasarımımız hazır mı?

Soru işaretli kutulara dokun.

?Öz değerlendirmede ne yapacağız?
Grup, kendi tasarım kâğıdını bu tabloya göre puanlar ve en düşük puanı aldığı ölçütü düzeltmek için bir not yazar.
?Akran değerlendirmesinde neye dikkat ederiz?
Başka grubun kâğıdında bir güçlü yönü ve bir soruyu yazarız. Eleştiri kişiye değil tasarıma yönelik olur.
ÖlçütBaşlangıç (1)Gelişen (2)Usta (3)
Problem tanımı
Bileşen listesi
Akış şeması
Blok algoritma

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

6dk

Isınma: Lamba neden bütün gece yansın?

Bahçe lambası fotoğrafını göster ve sor: "Gündüz yanan ya da gece kimse yokken saatlerce yanan lamba neyi boşa harcar?" Öğrencilerin cevaplarından iki ihtiyaç çıkar: lamba yalnızca karanlıkta ve yalnızca biri geldiğinde yanmalı. Proje adını tahtaya yaz: Akıllı Aydınlatma (4 hafta: tasarım → benzetim → test → gerçek ortam).

9dk

Keşif: Hangi sensör neyi algılar?

LDR ve PIR görsellerinde numaralara dokunarak parçaları tanıtın. LDR’nin ışık miktarını 0–1023 arası bir sayı olarak, PIR’ın ise hareketi 0 ya da 1 olarak verdiğini vurgula. Dört durumluk tabloyu (aydınlık/karanlık × hareket var/yok) birlikte doldurun; lambanın yalnızca bir kutuda yandığını gösterin.

Lamba yalnızca iki koşul birlikte doğruysa yanar Hareket YOK Hareket VAR AYDINLIKışık ≥ 300 KARANLIKışık < 300 sönergündüz, kimse yoksönergündüz, biri geçtisönergece, kimse yokYANARgece, biri geçti
15dk

Etkinlik: Tasarım kâğıdı ve akış şeması

Gruplar tasarım kâğıdının üç bölümünü doldurur: bileşen listesi, bağlantı tablosu (LDR → A0, PIR → pin 2, LED → ~9) ve akış şeması. Bir grup temsilcisi akış şeması kartlarını tahtada sıraya dizer. Ardından akış şemasını iç içe iki "eğer" bloğuna çevirin ve Arduino C karşılığını gösterin.

Proje Tasarım Kâğıdı · Akıllı Aydınlatma 1 Bileşen listesi2 Devre şeması3 Algoritma Arduino UNOLDR + 10 kΩPIR sensörLED + 220 ΩBreadboardKablolar UNO A0 · pin 2 · ~95V ve GND ortak Başla Oku: ışık, hareket Karanlık VE Lambayı yak Grup: ................Tarih: ................
Arduino başladığında
sürekli tekrarla
ışık ▾ değişkenini analog pin A0 oku yap
hareket ▾ değişkenini dijital pin 2 oku yap
eğer (ışık) < (300) ise
eğer (hareket) = (1) ise
dijital pin 9 YÜKSEK ▾ yap
değilse
dijital pin 9 DÜŞÜK ▾ yap
değilse
dijital pin 9 DÜŞÜK ▾ yap
0.1 saniye bekle
10dk

Değerlendirme: Kontrol listesi ve akran turu

Her grup kendi kâğıdını kontrol listesiyle işaretler (öz değerlendirme). Sonra kâğıtlar saat yönünde bir sonraki gruba geçer; akran grubu bir güçlü yön ve bir soru yazar ("Gündüz biri geçerse ne olur?"). Sınıfça dört durum tablosu üzerinden algoritmalar sınanır.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Akıllı lamba projesinde LDR ortamın karanlık olup olmadığını anlamak için kullanılır.

Cevabı gösterDoğru

2. PIR sensörü bir nesnenin uzaklığını santimetre olarak ölçer.

Cevabı gösterYanlış · PIR yalnızca hareket olup olmadığını söyler (1 ya da 0). Uzaklık ölçmek için ultrasonik sensör kullanılır.

3. "Karanlık VE hareket var" kuralında lamba, iki koşuldan yalnızca biri doğru olduğunda da yanar.

Cevabı gösterYanlış · "VE" bağlacında iki koşulun birlikte doğru olması gerekir. Yalnızca biri doğruysa lamba söner; "VEYA" olsaydı yanardı.

4. Dört durumluk tabloda lamba yalnızca "karanlık + hareket var" kutusunda yanar.

Cevabı gösterDoğru

5. İki koşulu iç içe iki "eğer" bloğuyla yazmak, "ve" bloğu kullanmakla aynı sonucu verir.

Cevabı gösterDoğru · Dıştaki eğer karanlığı, içteki eğer hareketi sorar; içteki bloğa ancak dıştaki koşul doğruysa gelinir.

6. Arduino C’de "ve" anlamına gelen işleç && işaretidir.

Cevabı gösterDoğru

7. PIR sensörü analog bir sensördür; A0 pinine bağlanmalıdır.

Cevabı gösterYanlış · PIR’ın çıkışı yalnızca iki değer alır (YÜKSEK ya da DÜŞÜK); bu nedenle dijital bir pine (bu projede pin 2) bağlanır.

8. Tasarım aşamasında bileşen listesi ve akış şeması, devre kurulmadan önce hazırlanır.

Cevabı gösterDoğru · Önce plan yapmak, benzetimde ve kurulumda hataları azaltır.

9. Akış şemasında karar adımları dikdörtgenle gösterilir.

Cevabı gösterYanlış · Karar (soru) adımları baklava (eşkenar dörtgen) şekliyle gösterilir; dikdörtgen işlem adımıdır.
← Önceki haftaÇizgi İzleyen Robot: Pistte Test ve Kalibrasyon Sonraki hafta →Akıllı Aydınlatma 2: Benzetimde Devre

11. hafta günlük planı

2026–2027 2. düzey Seçmeli Robotik Kodlama 2 dersi 11. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ ROBOTİK KODLAMA 2. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 11. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Robotik Kodlama 2. SeviyeSınıf / Düzey2. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih11. Hafta · 30 Kasım – 4 Aralık (KASIM)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaAKILLI AYDINLATMA
KonuAkıllı Aydınlatma 1: Tasarım
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıRK.2.2.2 Proje tasarımı, bileşen seçimi, yazılım bloklarını yerleştirme
Süreç bileşenleri
  • Bir koridor ya da bahçe lambası için problemi tanımlar ve "karanlık VE hareket varsa yan" kuralını ifade eder.
  • LDR ve PIR sensörlerinin projedeki görevlerini, bağlanacakları pinleri ve gereken diğer bileşenleri listeler.
  • İki koşullu kararı akış şemasıyla çizer ve iç içe "eğer" bloklarıyla algoritmaya dönüştürür.
  • Blok kodun Arduino C karşılığındaki && (ve) işlecini tanır.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta (sunum ve sürükle-bırak etkinlikleri) · Proje tasarım kâğıdı (grup başına bir tane) · Akış şeması kartları: Başla, Oku, karar baklavaları, Yak/Söndür · Kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarı (çıktı) · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
6 dk		Isınma: Lamba neden bütün gece yansın?
Bahçe lambası fotoğrafını göster ve sor: "Gündüz yanan ya da gece kimse yokken saatlerce yanan lamba neyi boşa harcar?" Öğrencilerin cevaplarından iki ihtiyaç çıkar: lamba yalnızca karanlıkta ve yalnızca biri geldiğinde yanmalı. Proje adını tahtaya yaz: Akıllı Aydınlatma (4 hafta: tasarım → benzetim → test → gerçek ortam).
1. ders
9 dk		Keşif: Hangi sensör neyi algılar?
LDR ve PIR görsellerinde numaralara dokunarak parçaları tanıtın. LDR’nin ışık miktarını 0–1023 arası bir sayı olarak, PIR’ın ise hareketi 0 ya da 1 olarak verdiğini vurgula. Dört durumluk tabloyu (aydınlık/karanlık × hareket var/yok) birlikte doldurun; lambanın yalnızca bir kutuda yandığını gösterin.
1. ders
15 dk		Etkinlik: Tasarım kâğıdı ve akış şeması
Gruplar tasarım kâğıdının üç bölümünü doldurur: bileşen listesi, bağlantı tablosu (LDR → A0, PIR → pin 2, LED → ~9) ve akış şeması. Bir grup temsilcisi akış şeması kartlarını tahtada sıraya dizer. Ardından akış şemasını iç içe iki "eğer" bloğuna çevirin ve Arduino C karşılığını gösterin.
1. ders
10 dk		Değerlendirme: Kontrol listesi ve akran turu
Her grup kendi kâğıdını kontrol listesiyle işaretler (öz değerlendirme). Sonra kâğıtlar saat yönünde bir sonraki gruba geçer; akran grubu bir güçlü yön ve bir soru yazar ("Gündüz biri geçerse ne olur?"). Sınıfça dört durum tablosu üzerinden algoritmalar sınanır.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Lamba yanar mı?; PIR fotoğrafındaki numaralar; Akış şemasını sırala; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: İnsan lamba. Üç öğrenci tahtanın önüne çıkar: "LDR" öğrencisi elindeki kartta "aydınlık" ya da "karanlık", "PIR" öğrencisi "hareket var" ya da "yok" gösterir. "Arduino" öğrencisi tahtadaki akış şemasını yüksek sesle izleyerek karar verir ve "LED" öğrencisi sarı kartı kaldırır. Sınıf dört durumun hepsini dener; yanlış karar verilen durumda akış şeması yeniden okunur.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Akıllı lamba projesinde LDR ortamın karanlık olup olmadığını anlamak için kullanılır. (D)
  2. PIR sensörü bir nesnenin uzaklığını santimetre olarak ölçer. (Y)
  3. "Karanlık VE hareket var" kuralında lamba, iki koşuldan yalnızca biri doğru olduğunda da yanar. (Y)
  4. Dört durumluk tabloda lamba yalnızca "karanlık + hareket var" kutusunda yanar. (D)
  5. İki koşulu iç içe iki "eğer" bloğuyla yazmak, "ve" bloğu kullanmakla aynı sonucu verir. (D)
  6. Arduino C’de "ve" anlamına gelen işleç && işaretidir. (D)
  7. PIR sensörü analog bir sensördür; A0 pinine bağlanmalıdır. (Y)
  8. Tasarım aşamasında bileşen listesi ve akış şeması, devre kurulmadan önce hazırlanır. (D)
  9. Akış şemasında karar adımları dikdörtgenle gösterilir. (Y)
Belirli gün ve haftalar3 Aralık Dünya Engelliler Günü
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarTasarım kâğıtlarını sınıfta saklayın; 12. haftada benzetimi bu kâğıtlara bakarak kuracaklar. Eşik değeri (300) bu hafta yalnızca tahmindir; gerçek eşik gelecek hafta ölçülerek seçilecek.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR30.11.2026…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →