Bilişim Ders Notları
Robotik 2 · 12. hafta · Sensörlü Uygulamalar (Çizgi Takip, Aydınlatma, Havalandırma)

Akıllı Aydınlatma 2: Benzetimde Devre

Robotik Kodlama 2 · 12. hafta ders notu · RK.2.2.2

Öğrenme çıktıları
RK.2.2.2
  • Tinkercad’de LDR + 10 kΩ gerilim bölücüyü, PIR sensörünü ve LED’i tasarım kâğıdına uygun olarak kurar.
  • Seri monitörde ışık ve hareket değerlerini birlikte yazdırır, aydınlık ve karanlık ölçümlerinden kendi eşik değerini seçer.
  • PIR’ı benzetimde algılama alanı ve hareket eden nesneyle sınar.
  • Seri haberleşme bloklarının Arduino C karşılığını (Serial.begin, Serial.print) açıklar.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Kâğıt breadboard

Tahtaya büyük bir breadboard ızgarası çizilir (+ ve − hatları kırmızı-mavi). Gruplara kesilmiş kâğıt parçalar (UNO, LDR, direnç, PIR, LED) ve renkli ip/şerit kablolar verilir. Gruplar devreyi masada kurar, bir temsilci tahtadaki çizime aynı bağlantıyı yapar. Ölçüm bölümünde öğretmen el feneriyle LDR kartına ışık tutar ve tahmini değerleri söyler; gruplar tabloyu bu değerlerle doldurur.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Devre bağlantıları
GND~925VA0
  1. 1LDRIşığa göre direnci değişir; 5V ile A0 düğümü arasındadır.Dokun, adını gör
  2. 210 kΩ dirençLDR ile gerilim bölücü kurar; diğer ucu GND hattına gider.Dokun, adını gör
  3. 3PIR sensörSinyal ucu pin 2’ye, güç ucu + hattına, toprak ucu − hattına bağlıdır.Dokun, adını gör
  4. 4LED (lamba)Kısa bacak (katot) GND’ye, uzun bacak 220 Ω üzerinden pin ~9’a gider.Dokun, adını gör
  5. 5220 Ω dirençLED’den geçen akımı sınırlar.Dokun, adını gör
  6. 6A0 kablosuLDR ile 10 kΩ arasındaki noktanın gerilimini okur.Dokun, adını gör
  7. 7Pin 2 kablosuPIR’ın hareket sinyalini (0 ya da 1) karta taşır.Dokun, adını gör
  8. 8Arduino UNOProgramı çalıştırır; 5V ve GND ile breadboard hatlarını besler.Dokun, adını gör

Devredeki numaralara dokun.

?LDR’nin hangi bacağı 5V’a gider?
LDR’nin yönü yoktur; bacaklardan biri + hattına (5V), diğeri A0 kablosuna ve 10 kΩ direnç üzerinden − hattına (GND) gider.
?PIR’ın üç ucu nereye bağlanır?
VCC (+) ucu 5V hattına, OUT ucu pin 2’ye, GND ucu − hattına. Benzetimdeki PIR’da uçların adı fareyle üzerine gelince görünür.
?Neden ortak GND hattı kullanıyoruz?
Arduino’nun ölçtüğü her gerilim GND’ye göredir. Bütün parçaların eksileri aynı hatta toplanmazsa okunan değerler anlamsız olur.
Anahtar kavramlar: Gerilim bölücüOrtak GNDSinyal ucu
02Tinkercad benzetim ekranı
Tinkercad · Devreler Akıllı Lamba Kod Simülasyonu Durdur Işıkkaranlık Seri MonitörIsik: 812 Hareket: 0Isik: 640 Hareket: 0Isik: 296 Hareket: 0Isik: 141 Hareket: 1Isik: 138 Hareket: 1Isik: 139 Hareket: 0
  1. 1Simülasyonu Başlat / DurdurDevreyi sanal olarak çalıştırır; çalışırken sensörlerle oynayabilirsin.Dokun, adını gör
  2. 2KodBlok ve metin (Arduino C) kodunu açar.Dokun, adını gör
  3. 3Işık kaydırıcısıBenzetimde LDR’ye tıklayınca açılır; ortamın ışığını değiştirir.Dokun, adını gör
  4. 4PIR algılama alanıBenzetimde PIR’a tıklayınca görünür; nesne bu alana girince sinyal 1 olur.Dokun, adını gör
  5. 5Hareket eden nesneFareyle sürükleyerek “birinin geçmesini” taklit ederiz.Dokun, adını gör
  6. 6Seri monitörIşık ve hareket değerlerini satır satır gösterir; eşik seçmek için kullanılır.Dokun, adını gör

Ekrandaki numaralara dokun.

?Benzetim çalışırken LDR’nin ışığını nasıl değiştiririz?
Benzetim başladıktan sonra LDR’ye tıklarız; açılan kaydırıcıyı sola çekince ortam kararır, sağa çekince aydınlanır.
?Seri monitörü nereden açarız?
Kod panelinin alt kısmındaki "Seri Monitör" düğmesinden. Program Serial.begin ile haberleşmeyi başlatmadıysa ekrana hiçbir şey gelmez.
Biliyor muydun?

Seri monitörde değerler çok hızlı akıyorsa bekleme süresini 0,5 saniyeye çıkarın; okumak ve tabloya yazmak kolaylaşır.

03Ölçüm yap, eşik seç

Soru işaretli kutulara dokun.

?Eşiği nasıl seçeriz?
"Artık lamba gerekli" dediğimiz akşam değerinin biraz üstünde bir sayı seçeriz. Örnekte 320 civarı akşam ise 300–350 arası mantıklı bir eşiktir.
?Bu sayılar neden "örnek"?
Değerler LDR’nin türüne, kullanılan dirence ve ortam ışığına göre değişir. Her grup kendi ölçümünü yapar.
KaydırıcıIşık (örnek)Bu ortamda lamba…
En sağ (tam aydınlık)
Ortada
Sola yakın (akşam)
Biraz daha sol
En sol (tam karanlık)
04Seri monitör programı ve Arduino C karşılığı
?print ile println arasındaki fark nedir?
print yazdıktan sonra aynı satırda kalır; println yazdıktan sonra yeni satıra geçer. Böylece her ölçüm tek satırda görünür.
?Kodda "ı" yerine neden "i" yazdık?
Seri monitör ve bazı Arduino sürümleri Türkçe karakterleri bozuk gösterebilir. Değişken adlarında ve ekrana yazılan metinlerde İngilizce harfler kullanmak güvenlidir.
void setup() {
  Serial.begin(9600);
  pinMode(2, INPUT);
}
void loop() {
  Serial.print("Isik: ");
  Serial.print(analogRead(A0));
  Serial.print("  Hareket: ");
  Serial.println(digitalRead(2));
  delay(500);
}
Arduino başladığında
sürekli tekrarla
ışık ▾ değişkenini analog pin A0 oku yap
hareket ▾ değişkenini dijital pin 2 oku yap
seri monitöre Işık: yaz
seri monitöre ışık yaz
seri monitöre Hareket: yaz
seri monitöre hareket yaz
0.5 saniye bekle
05Kontrol listesi: Devre ve ölçüm

Kartlara dokun.

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Tasarımdan devreye

Grupların tasarım kâğıtlarını açtırın ve bağlantı tablosunu sesli okutun: LDR → A0, PIR → pin 2, LED → ~9. Kablo renk kuralını hatırlatın (kırmızı 5V, siyah GND). Bugün devreyi yalnızca sanal ortamda kuracağımızı, yanlış bağlantının hiçbir parçayı yakmayacağını söyleyin.

12dk

Keşif: Devreyi adım adım kur

Akıllı tahtada Tinkercad’i açın; her adımda bir öğrenci tahtaya gelip bir parçayı sürükler: önce breadboard hatları, sonra LDR ve 10 kΩ (orta nokta A0), PIR (sinyal pin 2), en son LED ve 220 Ω (~9). Numaralı devre çiziminde her kabloyu kontrol edin.

GND~925VA0
15dk

Etkinlik: Seri monitörle ölç

Işık ve hareket değerlerini aynı satırda yazdıran programı yükleyin ve benzetimi başlatın. LDR’ye tıklayıp kaydırıcıyı beş farklı konuma getirin; değerleri ölçüm tablosuna yazın. PIR’a tıklayıp nesneyi algılama alanına sürükleyin ve hareket değerinin 1 olduğunu görün. Gruplar "lamba hangi değerin altında yansın?" sorusunu cevaplayıp eşiklerini seçer.

Tinkercad · Devreler Akıllı Lamba Kod Simülasyonu Durdur Işıkkaranlık Seri MonitörIsik: 812 Hareket: 0Isik: 640 Hareket: 0Isik: 296 Hareket: 0Isik: 141 Hareket: 1Isik: 138 Hareket: 1Isik: 139 Hareket: 0
Arduino başladığında
sürekli tekrarla
ışık ▾ değişkenini analog pin A0 oku yap
hareket ▾ değişkenini dijital pin 2 oku yap
seri monitöre Işık: yaz
seri monitöre ışık yaz
seri monitöre Hareket: yaz
seri monitöre hareket yaz
0.5 saniye bekle
8dk

Değerlendirme: Bağlantı kontrolü

Kontrol listesindeki maddeleri tek tek okuyun; her grup kendi devresi için evet/hayır işaretler. Sonra iki grup ekran görüntülerini (ya da çizimlerini) değiştirir ve birbirinin devresinde bir hata arar. Seçilen eşik değerleri tahtada sıralanır; neden farklı çıktıkları tartışılır.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. LDR ile 10 kΩ direncin birleştiği nokta A0 pinine bağlanır.

Cevabı gösterDoğru

2. PIR’ın sinyal ucu A0 pinine bağlanmalıdır.

Cevabı gösterYanlış · PIR dijital çıkış verir; bu projede sinyal ucu pin 2’ye bağlanır. A0 ışık ölçümü için kullanılıyor.

3. Seri monitör, Arduino’nun okuduğu değerleri bilgisayar ekranında görmemizi sağlar.

Cevabı gösterDoğru

4. Tinkercad’de benzetim sırasında LDR’ye tıklayınca ışık miktarını değiştiren bir kaydırıcı açılır.

Cevabı gösterDoğru

5. Seçtiğimiz eşik değer bütün gruplarda kesinlikle aynı çıkmalıdır.

Cevabı gösterYanlış · Eşik, lambanın yanmasını istediğimiz ortama ve ölçümlere göre seçilir. Farklı gruplar farklı ama mantıklı eşikler seçebilir.

6. Benzetimde PIR’ı denemek için algılama alanındaki nesneyi fareyle sürükleriz.

Cevabı gösterDoğru

7. Serial.begin(9600) satırı LED’in parlaklığını 9600 yapar.

Cevabı gösterYanlış · Serial.begin(9600) seri haberleşmeyi saniyede 9600 bit hızla başlatır. LED parlaklığıyla ilgisi yoktur.

8. LED’i 220 Ω direnç kullanmadan doğrudan pine bağlamak, aşırı akım nedeniyle LED’i ve pini zorlar.

Cevabı gösterDoğru · Benzetimde de LED’in üzerinde uyarı görülebilir; direnç akımı sınırlar.

9. Benzetimde devre doğru çalışıyorsa gerçek devrede hiç sorun çıkmaz.

Cevabı gösterYanlış · Gerçek parçalarda gevşek kablo, farklı ortam ışığı ve PIR’ın ısınma süresi gibi durumlar vardır; gerçek ortamda yeniden test etmek gerekir.
← Önceki haftaAkıllı Aydınlatma 1: Tasarım Sonraki hafta →Akıllı Aydınlatma 3: Test ve Geliştirme

12. hafta günlük planı

2026–2027 2. düzey Seçmeli Robotik Kodlama 2 dersi 12. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ ROBOTİK KODLAMA 2. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 12. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Robotik Kodlama 2. SeviyeSınıf / Düzey2. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih12. Hafta · 7–11 Aralık (ARALIK)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaAKILLI AYDINLATMA
KonuAkıllı Aydınlatma 2: Benzetimde Devre
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıRK.2.2.2 Benzetim ortamında devre hazırlama, test ve hata ayıklama
Süreç bileşenleri
  • Tinkercad’de LDR + 10 kΩ gerilim bölücüyü, PIR sensörünü ve LED’i tasarım kâğıdına uygun olarak kurar.
  • Seri monitörde ışık ve hareket değerlerini birlikte yazdırır, aydınlık ve karanlık ölçümlerinden kendi eşik değerini seçer.
  • PIR’ı benzetimde algılama alanı ve hareket eden nesneyle sınar.
  • Seri haberleşme bloklarının Arduino C karşılığını (Serial.begin, Serial.print) açıklar.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta ve Tinkercad sınıf hesabı (öğretmen paylaşımlı ekran) · Geçen haftanın tasarım kâğıtları · Ölçüm tablosu çalışma kâğıdı · Kablo renk kartları (kırmızı 5V, siyah GND, renkli sinyal) · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Tasarımdan devreye
Grupların tasarım kâğıtlarını açtırın ve bağlantı tablosunu sesli okutun: LDR → A0, PIR → pin 2, LED → ~9. Kablo renk kuralını hatırlatın (kırmızı 5V, siyah GND). Bugün devreyi yalnızca sanal ortamda kuracağımızı, yanlış bağlantının hiçbir parçayı yakmayacağını söyleyin.
1. ders
12 dk		Keşif: Devreyi adım adım kur
Akıllı tahtada Tinkercad’i açın; her adımda bir öğrenci tahtaya gelip bir parçayı sürükler: önce breadboard hatları, sonra LDR ve 10 kΩ (orta nokta A0), PIR (sinyal pin 2), en son LED ve 220 Ω (~9). Numaralı devre çiziminde her kabloyu kontrol edin.
1. ders
15 dk		Etkinlik: Seri monitörle ölç
Işık ve hareket değerlerini aynı satırda yazdıran programı yükleyin ve benzetimi başlatın. LDR’ye tıklayıp kaydırıcıyı beş farklı konuma getirin; değerleri ölçüm tablosuna yazın. PIR’a tıklayıp nesneyi algılama alanına sürükleyin ve hareket değerinin 1 olduğunu görün. Gruplar "lamba hangi değerin altında yansın?" sorusunu cevaplayıp eşiklerini seçer.
1. ders
8 dk		Değerlendirme: Bağlantı kontrolü
Kontrol listesindeki maddeleri tek tek okuyun; her grup kendi devresi için evet/hayır işaretler. Sonra iki grup ekran görüntülerini (ya da çizimlerini) değiştirir ve birbirinin devresinde bir hata arar. Seçilen eşik değerleri tahtada sıralanır; neden farklı çıktıkları tartışılır.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Parça → bağlandığı yer; Benzetimde ölçüm sırası; LDR fotoğrafındaki numaralar; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Test yarışması: Akıllı Aydınlatma 2: Benzetimde Devre.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Kâğıt breadboard. Tahtaya büyük bir breadboard ızgarası çizilir (+ ve − hatları kırmızı-mavi). Gruplara kesilmiş kâğıt parçalar (UNO, LDR, direnç, PIR, LED) ve renkli ip/şerit kablolar verilir. Gruplar devreyi masada kurar, bir temsilci tahtadaki çizime aynı bağlantıyı yapar. Ölçüm bölümünde öğretmen el feneriyle LDR kartına ışık tutar ve tahmini değerleri söyler; gruplar tabloyu bu değerlerle doldurur.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. LDR ile 10 kΩ direncin birleştiği nokta A0 pinine bağlanır. (D)
  2. PIR’ın sinyal ucu A0 pinine bağlanmalıdır. (Y)
  3. Seri monitör, Arduino’nun okuduğu değerleri bilgisayar ekranında görmemizi sağlar. (D)
  4. Tinkercad’de benzetim sırasında LDR’ye tıklayınca ışık miktarını değiştiren bir kaydırıcı açılır. (D)
  5. Seçtiğimiz eşik değer bütün gruplarda kesinlikle aynı çıkmalıdır. (Y)
  6. Benzetimde PIR’ı denemek için algılama alanındaki nesneyi fareyle sürükleriz. (D)
  7. Serial.begin(9600) satırı LED’in parlaklığını 9600 yapar. (Y)
  8. LED’i 220 Ω direnç kullanmadan doğrudan pine bağlamak, aşırı akım nedeniyle LED’i ve pini zorlar. (D)
  9. Benzetimde devre doğru çalışıyorsa gerçek devrede hiç sorun çıkmaz. (Y)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarTinkercad’de PIR sensörü benzetimde seçildiğinde algılama alanı ve sürüklenebilir bir nesne görünür. Benzetimdeki ışık değerleri gerçek LDR’den farklı olacağı için eşiği 14. haftada gerçek ortamda yeniden ölçeceğinizi şimdiden söyleyin.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR07.12.2026…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →