Bilişim Ders Notları
Robotik 2 · 3. hafta · Devre Elemanları ve Temel Uygulamalar (LED ve Motor)

Yürüyen LED: Fiziksel Kurulum ve Test

Robotik Kodlama 2 · 3. hafta ders notu · RK.2.1.1

Öğrenme çıktıları
RK.2.1.1
  • Beş LED'li "yürüyen ışık" devresini devre şemasına bakarak breadboard üzerinde kurar.
  • Elektronik devre kurarken uyulması gereken güvenlik kurallarını açıklar ve uygular.
  • Kurulum kontrol listesiyle kendi devresini ve arkadaşının devresini test eder, bulduğu hatayı düzeltir.
  • Yürüyen ışık programını blok kodla ve Arduino C karşılığıyla açıklar; bekleme süresini değiştirerek deseni hızlandırır.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Kâğıt devre ve canlı ışık

Her gruba kâğıt breadboard şablonu verilir. Öğrenciler pin 2–6'dan çıkan beş kabloyu farklı renk kalemle çizer, dirençleri ve LED'leri (uzun bacak işaretli) yerleştirir, katotları tek bir mavi GND hattında birleştirir. Ardından beş öğrenci tahtanın önünde LED olur; öğretmen "pin 3 YÜKSEK, bekle, pin 3 DÜŞÜK" gibi komutları okur, öğrenciler el feneri ya da renkli kartı kaldırıp indirir. Sınıf, komut sırası yanlış okunduğunda desenin nasıl bozulduğunu görür.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Yürüyen ışık devresi
Arduino UNO pin 6pin 5pin 4pin 3pin 2 GND − 5 LED · 5 × 220 Ω · pin 2–6
  1. 1Arduino UNOYüklenen programı çalıştırır; pin 2'den pin 6'ya kadar sırayla YÜKSEK sinyal gönderir.Dokun, adını gör
  2. 2Dijital çıkış pinleri (2–6)Her pin tek bir LED'i sürer; pinler yan yana olduğu için kod sırası da kolay kurulur.Dokun, adını gör
  3. 3Jumper kablolarHer pinden kendi LED sütununa giden bağlantı; kabloları renk renk ayırmak hata bulmayı kolaylaştırır.Dokun, adını gör
  4. 4220 Ω dirençHer LED'in önünde bir tane bulunur; LED'den ve pinden geçen akımı güvenli düzeyde tutar.Dokun, adını gör
  5. 5LED (şu an pin 4 yanıyor)Uzun bacak (anot) dirence, kısa bacak (katot) GND hattına gider.Dokun, adını gör
  6. 6GND (−) hattıBeş LED'in katodu bu ortak hatta buluşur; hat Arduino'nun GND pinine bağlanır.Dokun, adını gör
  7. 7GND kablosuDevreyi tamamlayan dönüş yolu; bu kablo takılmazsa hiçbir LED yanmaz.Dokun, adını gör

Görseldeki numaralara dokun; parçanın adı ve görevi açılır.

?Yürüyen ışık nedir?
Sıralı dizilmiş LED'lerin birer birer yanıp sönmesiyle ışığın bir uçtan öbür uca "yürüyormuş" gibi görünmesidir. Reklam tabelalarında, yol uyarı oklarında ve oyuncaklarda kullanılır.
?Neden beş ayrı pin kullanıyoruz?
Her LED'i ayrı ayrı yakıp söndürebilmek için her birinin kendi çıkış pinine bağlanması gerekir. Hepsi aynı pine bağlansaydı birlikte yanıp sönerlerdi.
?Beş LED aynı GND hattını nasıl paylaşabilir?
Breadboard'un mavi (−) hattı baştan sona içeriden bağlıdır. Hangi LED yanarsa yansın akım o LED'in katodundan bu hatta, oradan da Arduino'nun GND pinine döner.
Anahtar kavramlar: Yürüyen ışıkOrtak GNDDijital çıkış
02Güvenlik kuralları

Kartlara dokun.

?USB'den gelen 5 V tehlikeli midir?
İnsan vücudu için tehlikeli değildir; ama kısa devre karta, bilgisayarın USB portuna ve parçalara zarar verebilir. Kurallar bizi değil, devreyi ve araçları korur.
03Kurulum kontrol listesi

Soru işaretli kutulara dokun.

?Kontrol listesi neden işe yarar?
Kurulum heyecanında unutulan adımları tek tek hatırlatır. Aynı listeyi önce grup kendisi (öz değerlendirme), sonra yan grup (akran değerlendirme) uygular; iki kontrol hatayı yakalama şansını artırır.
Biliyor muydun?

Dereceli puanlama: Bağlantı (3: hepsi doğru, 2: bir hata, 1: iki ve üstü hata) · Güvenlik (kurallara uydu mu?) · Program (desen doğru mu?).

KontrolNasıl bakılır?Tamam mı?
LED yönleri
Dirençler
Pin kabloları
GND
Kısa devre
Son adım
04Program: bloklar ve Arduino C
?Bloklarda neden her LED için üç blok var?
Tinkercad bloklarında pin numarası bir menüden seçilir. Bu yüzden her LED için "yak – bekle – söndür" üçlüsü ayrı ayrı eklenir; beş LED için 15 blok gerekir. Görselde ilk üç LED görülüyor.
?C kodundaki for döngüsü ne kazandırır?
p değişkeni 2'den başlayıp 6'ya kadar birer artar. Aynı üç satır her pin için tekrar edilir; 15 satır yerine 3 satır yazılır.
?Işığı geri döndürmek için ne yapılır?
İkinci bir döngü 5'ten 3'e doğru geri sayar: for (int p = 5; p >= 3; p--). Böylece ışık 2→6 gidip 5→3 geri gelir ve "Kara Şimşek" deseni oluşur.
void setup() {
  for (int p = 2; p <= 6; p++) {
    pinMode(p, OUTPUT);
  }
}

void loop() {
  for (int p = 2; p <= 6; p++) {
    digitalWrite(p, HIGH);
    delay(150);
    digitalWrite(p, LOW);
  }
}
Arduino başladığında
sürekli tekrarla
dijital pin 2 YÜKSEK ▾ yap
0.15 saniye bekle
dijital pin 2 DÜŞÜK ▾ yap
dijital pin 3 YÜKSEK ▾ yap
0.15 saniye bekle
dijital pin 3 DÜŞÜK ▾ yap
dijital pin 4 YÜKSEK ▾ yap
0.15 saniye bekle
dijital pin 4 DÜŞÜK ▾ yap
Adım 12345678 pin 2pin 3pin 4pin 5pin 6 zaman → her adım 150 ms Gidiş–dönüş deseni: 2 → 6, sonra 5 → 3 ve başa dön ("Kara Şimşek" ışığı)
05Karta yükleme
Arduino IDE 2 Arduino Uno · COM3▾ 1void setup() {2 for (int p = 2; p <= 6; p++)3 pinMode(p, OUTPUT);4}5void loop() {6 for (int p = 2; p <= 6; p++) {7 digitalWrite(p, HIGH);8 delay(150); Derleme tamamlandı. Program 1 024 bayt.Yükleme tamamlandı.Kart: Arduino Uno · Port: COM3
  1. 1Doğrula (✓)Kodu derler ve yazım hatası olup olmadığını denetler; karta bir şey göndermez.Dokun, adını gör
  2. 2Yükle (→)Kodu derleyip USB kablosuyla Arduino kartına gönderir.Dokun, adını gör
  3. 3Kart ve port seçimi"Arduino Uno" ve kartın takılı olduğu port (COM3 gibi) seçilmezse yükleme başarısız olur.Dokun, adını gör
  4. 4Seri monitörKartın Serial.println ile gönderdiği yazıları gösterir; hata ayıklarken kullanılır.Dokun, adını gör
  5. 5Kod alanıTinkercad'in "Metin" görünümünden kopyalanan kod buraya yapıştırılır.Dokun, adını gör
  6. 6Çıktı paneli"Yükleme tamamlandı" ya da hata iletileri burada görünür; kırmızı yazılar okunarak sorun bulunur.Dokun, adını gör

Numaralara dokun.

?Tinkercad'deki kod gerçek karta nasıl aktarılır?
Kod panelinde "Metin" görünümündeki C kodu kopyalanır, Arduino IDE'ye yapıştırılır. Kart ve port seçilip Yükle düğmesine basılır.
?"Port bulunamadı" uyarısı neden çıkar?
USB kablosu takılı değildir, yalnızca şarj yapan bir kablo kullanılıyordur ya da yanlış port seçilmiştir. Kablo değiştirilip Araçlar → Port menüsü yeniden kontrol edilir.

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Kara Şimşek ışığı

Tahtada zaman çizelgesini göster ve "Bu ışıklar hangi sırayla yanıyor?" diye sor. Öğrenciler deseni elleriyle taklit eder: sırayla ayağa kalkıp oturan beş öğrenci "canlı yürüyen ışık" olur. Desenin bir programla nasıl yapılacağını tahmin ettir.

Adım 12345678 pin 2pin 3pin 4pin 5pin 6 zaman → her adım 150 ms Gidiş–dönüş deseni: 2 → 6, sonra 5 → 3 ve başa dön ("Kara Şimşek" ışığı)
10dk

Keşif: Şemadan breadboard'a

Devre çizimindeki numaralara tek tek dokunarak her pinden bir dirence, dirençten LED'in anoduna, LED'in katodundan ortak GND hattına giden yolu izleyin. Beş LED'in de aynı GND hattını paylaştığını, her LED'in ise kendi direncine sahip olduğunu vurgula. Ardından güvenlik kurallarını tahtaya yaz: kablo takarken USB çıkarılır, 5V ile GND asla doğrudan birleştirilmez, LED yönü kontrol edilir.

Arduino UNO pin 6pin 5pin 4pin 3pin 2 GND − 5 LED · 5 × 220 Ω · pin 2–6
15dk

Etkinlik: Kur, kontrol et, çalıştır

Set varsa gönüllü bir grup öğretmen masasında devreyi kurar; diğer gruplar aynı devreyi Tinkercad'de tahtada ya da kâğıt breadboard üzerinde çizer. Kurulumdan sonra grup kontrol listesini madde madde işaretler, USB'yi ancak liste bitince takar. Program yüklenir; bekleme süresi 0,15 sn'den 0,05 sn'ye ve 0,5 sn'ye değiştirilerek fark gözlenir.

Arduino başladığında
sürekli tekrarla
dijital pin 2 YÜKSEK ▾ yap
0.15 saniye bekle
dijital pin 2 DÜŞÜK ▾ yap
dijital pin 3 YÜKSEK ▾ yap
0.15 saniye bekle
dijital pin 3 DÜŞÜK ▾ yap
dijital pin 4 YÜKSEK ▾ yap
0.15 saniye bekle
dijital pin 4 DÜŞÜK ▾ yap
6dk

Etkinlik: Akran testi

Gruplar devre çizimlerini ya da Tinkercad projelerini yan grupla değiştirir. Akran kontrolcü, kontrol listesini kullanarak her maddeyi "tamam / düzeltilmeli" diye işaretler ve bir öneri yazar.

4dk

Değerlendirme: Dereceli puanlama

Her grup üç ölçütte (doğru bağlantı, güvenlik, çalışan program) kendini 1–3 arası puanlar. Öğretmen birkaç grubun puanını sınıfla birlikte gerekçesiyle tartışır; çıkış bileti olarak "Bugün hangi hatayı yakaladım?" sorusu yanıtlanır.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Yürüyen ışık devresinde her LED'in kendi 220 Ω direnci olmalıdır.

Cevabı gösterDoğru · Tek bir direnç beş LED'e paylaştırılırsa yanan LED sayısına göre parlaklık değişir; her LED kendi akım sınırlayıcısını ister.

2. Beş LED'in katotları aynı GND hattına bağlanabilir.

Cevabı gösterDoğru

3. Devreye kablo takarken Arduino'nun USB kablosu takılı kalmalıdır; böylece hata hemen görülür.

Cevabı gösterYanlış · Kablo takarken devre enerjisiz olmalıdır. Yanlışlıkla 5V ile GND birleşirse kısa devre olur; bu yüzden önce kurulur, kontrol listesi doldurulur, sonra USB takılır.

4. Bekleme süresi 0,15 saniyeden 0,05 saniyeye düşürülürse ışık daha hızlı yürür.

Cevabı gösterDoğru

5. Bir LED yanmıyorsa ilk yapılacak şey Arduino kartını değiştirmektir.

Cevabı gösterYanlış · Önce en olası ve en kolay kontrol edilen sorunlara bakılır: LED'in yönü, kablonun doğru pine takılıp takılmadığı, direncin aynı sırada olup olmadığı.

6. 5V pini ile GND pinini doğrudan bir kabloyla birleştirmek kısa devre oluşturur.

Cevabı gösterDoğru · Akım hiçbir elemandan geçmeden en kısa yoldan akar; kart ya da USB portu zarar görebilir.

7. Programda pin 4'ün satırları yanlışlıkla silinirse ortadaki LED hiç yanmaz ama diğerleri sırayla yanmaya devam eder.

Cevabı gösterDoğru

8. Kontrol listesi yalnızca öğretmen tarafından doldurulur.

Cevabı gösterYanlış · Kontrol listesi önce kurulumu yapan grubun öz değerlendirmesidir; sonra akran grup aynı listeyle ikinci bir kontrol yapar.

9. Tinkercad'deki "Bloklar + Metin" görünümü, blokların Arduino C karşılığını yan yana gösterir.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaLED ile İlk Devre Sonraki hafta →Motorlu Vantilatör: Tasarım

3. hafta günlük planı

2026–2027 2. düzey Seçmeli Robotik Kodlama 2 dersi 3. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ ROBOTİK KODLAMA 2. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 3. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Robotik Kodlama 2. SeviyeSınıf / Düzey2. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih3. Hafta · 28 Eylül – 2 Ekim (EYLÜL)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaLED UYGULAMASI
KonuYürüyen LED: Fiziksel Kurulum ve Test
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıRK.2.1.1 Fiziksel ortamda devreyi oluşturma ve programı test etme
Süreç bileşenleri
  • Beş LED'li "yürüyen ışık" devresini devre şemasına bakarak breadboard üzerinde kurar.
  • Elektronik devre kurarken uyulması gereken güvenlik kurallarını açıklar ve uygular.
  • Kurulum kontrol listesiyle kendi devresini ve arkadaşının devresini test eder, bulduğu hatayı düzeltir.
  • Yürüyen ışık programını blok kodla ve Arduino C karşılığıyla açıklar; bekleme süresini değiştirerek deseni hızlandırır.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta ve Tinkercad Devreler (öğretmen hesabı) · Varsa 1 Arduino UNO, breadboard, 5 LED, 5 × 220 Ω direnç, jumper kablolar (öğretmen masasında gösterim seti) · Kurulum kontrol listesi çıktısı (grup başına 1) · Kâğıttan breadboard şablonu, renkli kalemler, 5 adet renkli yuvarlak etiket · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Kara Şimşek ışığı
Tahtada zaman çizelgesini göster ve "Bu ışıklar hangi sırayla yanıyor?" diye sor. Öğrenciler deseni elleriyle taklit eder: sırayla ayağa kalkıp oturan beş öğrenci "canlı yürüyen ışık" olur. Desenin bir programla nasıl yapılacağını tahmin ettir.
1. ders
10 dk		Keşif: Şemadan breadboard'a
Devre çizimindeki numaralara tek tek dokunarak her pinden bir dirence, dirençten LED'in anoduna, LED'in katodundan ortak GND hattına giden yolu izleyin. Beş LED'in de aynı GND hattını paylaştığını, her LED'in ise kendi direncine sahip olduğunu vurgula. Ardından güvenlik kurallarını tahtaya yaz: kablo takarken USB çıkarılır, 5V ile GND asla doğrudan birleştirilmez, LED yönü kontrol edilir.
1. ders
15 dk		Etkinlik: Kur, kontrol et, çalıştır
Set varsa gönüllü bir grup öğretmen masasında devreyi kurar; diğer gruplar aynı devreyi Tinkercad'de tahtada ya da kâğıt breadboard üzerinde çizer. Kurulumdan sonra grup kontrol listesini madde madde işaretler, USB'yi ancak liste bitince takar. Program yüklenir; bekleme süresi 0,15 sn'den 0,05 sn'ye ve 0,5 sn'ye değiştirilerek fark gözlenir.
1. ders
6 dk		Etkinlik: Akran testi
Gruplar devre çizimlerini ya da Tinkercad projelerini yan grupla değiştirir. Akran kontrolcü, kontrol listesini kullanarak her maddeyi "tamam / düzeltilmeli" diye işaretler ve bir öneri yazar.
1. ders
4 dk		Değerlendirme: Dereceli puanlama
Her grup üç ölçütte (doğru bağlantı, güvenlik, çalışan program) kendini 1–3 arası puanlar. Öğretmen birkaç grubun puanını sınıfla birlikte gerekçesiyle tartışır; çıkış bileti olarak "Bugün hangi hatayı yakaladım?" sorusu yanıtlanır.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Yürüyen ışık devresi: numarayı parçayla eşleştir; Güvenli kurulum sırası; Güvenli mi, riskli mi?; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Kâğıt devre ve canlı ışık. Her gruba kâğıt breadboard şablonu verilir. Öğrenciler pin 2–6'dan çıkan beş kabloyu farklı renk kalemle çizer, dirençleri ve LED'leri (uzun bacak işaretli) yerleştirir, katotları tek bir mavi GND hattında birleştirir. Ardından beş öğrenci tahtanın önünde LED olur; öğretmen "pin 3 YÜKSEK, bekle, pin 3 DÜŞÜK" gibi komutları okur, öğrenciler el feneri ya da renkli kartı kaldırıp indirir. Sınıf, komut sırası yanlış okunduğunda desenin nasıl bozulduğunu görür.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Yürüyen ışık devresinde her LED'in kendi 220 Ω direnci olmalıdır. (D)
  2. Beş LED'in katotları aynı GND hattına bağlanabilir. (D)
  3. Devreye kablo takarken Arduino'nun USB kablosu takılı kalmalıdır; böylece hata hemen görülür. (Y)
  4. Bekleme süresi 0,15 saniyeden 0,05 saniyeye düşürülürse ışık daha hızlı yürür. (D)
  5. Bir LED yanmıyorsa ilk yapılacak şey Arduino kartını değiştirmektir. (Y)
  6. 5V pini ile GND pinini doğrudan bir kabloyla birleştirmek kısa devre oluşturur. (D)
  7. Programda pin 4'ün satırları yanlışlıkla silinirse ortadaki LED hiç yanmaz ama diğerleri sırayla yanmaya devam eder. (D)
  8. Kontrol listesi yalnızca öğretmen tarafından doldurulur. (Y)
  9. Tinkercad'deki "Bloklar + Metin" görünümü, blokların Arduino C karşılığını yan yana gösterir. (D)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarGerçek set sınırlıysa "gösterim masası" yöntemi işe yarar: her derste farklı bir grup masada kurar, sınıf akıllı tahtadaki Tinkercad kopyasından takip eder. LED'leri renk sırasıyla (kırmızı, sarı, yeşil, mavi, mor) dizmek hangi pinin hangi LED'i sürdüğünü görmeyi kolaylaştırır.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR28.09.2026…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →