Bilişim Ders Notları
Robotik 2 · 32. hafta · Gösterge ve Mesafe Uygulamaları (LCD, Çarpışma Önleyici)

Benzetim, Test ve Hata Ayıklama

Robotik Kodlama 2 · 32. hafta ders notu · RK.2.3.2

Öğrenme çıktıları
RK.2.3.2
  • Çarpışma önleyici programı Tinkercad benzetiminde çalıştırır ve 5, 15, 30, 60 cm noktaları için test tablosu doldurur.
  • Ölçülen ile gerçek mesafe arasındaki farkı (mutlak hata) ve yüzde hatayı hesaplar.
  • Yanlış ölçümün donanım, ortam ve program kaynaklı nedenlerini ayırt eder.
  • Belirtiden nedene giden adımlarla (ara değer yazdırma, tek değişiklik, parça parça deneme) hatayı bulur ve düzeltir.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Çıktı kartlarıyla test ve hata avı

Öğretmen önceden hazırlanmış "seri monitör çıktısı" kartları dağıtır (ör. gerçek 30 cm için 31,0 · 30,6 · 0,0; gerçek 15 cm için 30,2 · 29,8 · 30,4). Gruplar kartlardan test tablosunu doldurur, ortalamayı ve hatayı hesaplar, şüpheli satırları işaretler. "15 cm'de neden hep 30 çıkıyor?" gibi sorularla nedeni tahmin eder (2'ye bölme unutulmuş). Sonra belirti–neden kartları tahtada eşleştirilir; bant çizgileriyle sınıfta gerçek mesafeler metreyle doğrulanır.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Benzetim ekranı
Tinkercad Devreler · Benzetim KodBenzetimi Durdur Şema görünümü UNO 30 cm nesneyi sürükle 30.02 30.02 29.98 30.02Seri Monitör
  1. 1Benzetimi Başlat / DurdurDevreyi sanal olarak çalıştırır.Dokun, adını gör
  2. 2KodBlok ve metin kod panelini açar.Dokun, adını gör
  3. 3Şema görünümüDevrenin sembollerle çizilmiş hâlini gösterir.Dokun, adını gör
  4. 4Hedef nesneSürükleyerek sensöre olan uzaklığı değiştiririz.Dokun, adını gör
  5. 5Mesafe etiketiBenzetimin “gerçek” mesafesi; seri monitörle karşılaştırılır.Dokun, adını gör
  6. 6Seri monitörProgramın hesapladığı mesafe burada görünür.Dokun, adını gör

Numaralara dokun.

?Benzetim (simülasyon) neden önemlidir?
Gerçek parçaları yakma, kabloları karıştırma ya da set eksikliği riski olmadan devreyi ve programı denememizi sağlar. Hatalar ucuz ve hızlı bir ortamda bulunur; gerçek kurulumda zaman kazanılır.
?Benzetimdeki mesafe etiketi ile seri monitördeki sayı neden karşılaştırılır?
Etiket "gerçek" mesafedir, seri monitördeki sayı programımızın hesapladığıdır. İkisi arasındaki fark formülde, pinlerde ya da filtrede bir hata olup olmadığını gösterir.
Anahtar kavramlar: BenzetimGerçek değer · ölçülen değer
02Test planı ve test tablosu

Soru işaretli kutulara dokun.

?Neden 5, 15, 30 ve 60 cm'yi seçtik?
Her bölgeden en az bir nokta denenir: 5 ve 15 tehlike, 30 uyarı, 60 güvenli. 5 cm ayrıca sensörün kör bölgesine yakın bir zorlu durumdur. Meraklı gruplar sınırların hemen iki yanını (19–20, 49–50) da ekler.
?Yüzde hata nasıl hesaplanır?
Mutlak hata gerçek değere bölünüp 100 ile çarpılır. 60 cm'de 1,1 cm hata yaklaşık %1,8'dir. Yüzde hata, farklı mesafelerdeki hataları karşılaştırmayı kolaylaştırır.
Anahtar kavramlar: Test planıMutlak hataYüzde hata
0102030405060 5 cm15 cm30 cm60 cm Sensör sabit, engel yer değiştirir; her noktada 3 ölçüm alınır Cetveldeki gerçek değer ile ekrandaki değer karşılaştırılır
Gerçek mesafeÖlçülen (ortalama)Mutlak hataBeklenen bölge
5 cm
15 cm
30 cm
60 cm
03Yanlış ölçüm nedenleri

Kartlara dokun.

?İki ultrasonik sensör yan yana çalışırsa ne olur?
Biri diğerinin gönderdiği sesi kendi yankısı sanabilir ve yanlış mesafe ölçer. Bu yüzden iki sensör sırayla tetiklenir ya da farklı yönlere bakacak şekilde yerleştirilir.
zayıfyankıYumuşak yüzeyPerde, sünger sesi emer Eğik yüzeyYankı sensöre dönmez 0.0312.4Gevşek kablo0 ya da rastgele değerler 1 cm ?Çok yakın / ince cisim2 cm altı, sandalye bacağı
04Hata ayıklama: belirtiden nedene
?Yukarıdaki programda hata nerede?
Büyük sınır (50) önce soruluyor. 20 cm'den küçük her mesafe aynı zamanda 50'den de küçük olduğu için ilk koşul doğru çıkar ve sarı LED yanar; kırmızı LED'e hiç sıra gelmez. Düzeltme: önce "mesafe < 20", sonra "mesafe < 50" sorulur.
?Hata ayıklamada hangi adımları izleriz?
1. Belirtiyi tam yaz (10 cm'de sarı yanıyor). 2. Ara değerleri seri monitöre yazdır. 3. Şüpheli parçayı tek başına dene. 4. Bir seferde tek değişiklik yap. 5. Test tablosunu yeniden çalıştır.
?"Lastik ördek yöntemi" nedir?
Programı satır satır, karşındaki bir oyuncak ördeğe ya da arkadaşına anlatmaktır. Yüksek sesle anlatırken çoğu zaman hatayı kişi kendisi fark eder.
Arduino başladığında
sürekli tekrarla
mesafe ölç
LED'leri söndür
eğer (mesafe) < (50) ise
dijital pin 3 YÜKSEK ▾ yap
değilse
eğer (mesafe) < (20) ise
dijital pin 4 YÜKSEK ▾ yap
değilse
dijital pin 2 YÜKSEK ▾ yap
Biliyor muydun?

Belirti–neden ilişkisini bir tabloda biriktirmek (ör. "hep iki katı çıkıyor → 2'ye bölme unutuldu") gelecek projelerde hatayı dakikalar içinde bulmanızı sağlar.

Anahtar kavramlar: Hata ayıklamaBelirtiNeden

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Çalışıyor mu, doğru mu çalışıyor?

"Programımız hata vermeden çalışıyorsa doğru mudur?" diye sor. Bir uçağın yazılımının yalnızca "açılıyor" diye uçuşa onaylanmadığını, her durumun tek tek test edildiğini anlat. Bugün benzetimde planlı bir test yapacağımızı, sonra da sınıfça hata avına çıkacağımızı söyle.

8dk

Keşif: Benzetim ekranı ve test düzeneği

Numaralı benzetim ekranını aç; öğrenciler numaralara dokunarak hedef nesneyi, mesafe etiketini ve seri monitörü tanır. Ardından test düzeneği çizimini göster: sensör sabit, engel 5, 15, 30 ve 60 cm'ye konur, her noktada 3 ölçüm alınır. Test tablosunun sütunlarını birlikte açıklayın: gerçek mesafe, 3 ölçüm, ortalama, hata, beklenen bölge, gözlenen bölge.

Tinkercad Devreler · Benzetim KodBenzetimi Durdur Şema görünümü UNO 30 cm nesneyi sürükle 30.02 30.02 29.98 30.02Seri Monitör
12dk

Etkinlik: Test tablosunu doldur

Gruplar benzetimde hedefi dört noktaya sürükler, seri monitördeki değerleri tabloya yazar ve LED ile sesin beklenen bölgeye uyup uymadığını işaretler. Ortalama ve mutlak hatayı hesaplarlar (|ölçülen − gerçek|). Gerçek sensör varsa aynı test metreyle masada tekrarlanır ve benzetim ile gerçek sonuç yan yana konur.

0102030405060 5 cm15 cm30 cm60 cm Sensör sabit, engel yer değiştirir; her noktada 3 ölçüm alınır Cetveldeki gerçek değer ile ekrandaki değer karşılaştırılır
10dk

Etkinlik: Hata avı

Tahtaya hatalı bir program yansıt: önce "mesafe < 50", sonra içeride "mesafe < 20" sorulmaktadır. Gruplar 10 cm'de hangi LED'in yanacağını tahmin eder ve kırmızı LED'in neden hiç yanmadığını bulur. Ardından yanlış ölçüm nedenleri çizimiyle donanım ve ortam hatalarını tartışın; belirti–neden kartlarını eşleştirin.

zayıfyankıYumuşak yüzeyPerde, sünger sesi emer Eğik yüzeyYankı sensöre dönmez 0.0312.4Gevşek kablo0 ya da rastgele değerler 1 cm ?Çok yakın / ince cisim2 cm altı, sandalye bacağı
Arduino başladığında
sürekli tekrarla
mesafe ölç
LED'leri söndür
eğer (mesafe) < (50) ise
dijital pin 3 YÜKSEK ▾ yap
değilse
eğer (mesafe) < (20) ise
dijital pin 4 YÜKSEK ▾ yap
değilse
dijital pin 2 YÜKSEK ▾ yap
5dk

Değerlendirme: Test raporu puanlama

Gruplar test tablolarını üç ölçütle öz değerlendirir: dört nokta da denendi mi, hata doğru hesaplandı mı, beklenen ile gözlenen farkı açıklandı mı. Sonra test tablosunu bir başka grubun programında aynı noktalarla tekrar eden "bağımsız test ekibi" akran değerlendirmesi yapar; sonuçlar uyuşmuyorsa nedeni birlikte aranır.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Bir program hata mesajı vermeden çalışıyorsa doğru çalışıyor demektir.

Cevabı gösterYanlış · Program çalışıp yanlış sonuç verebilir; örneğin koşulların sırası yanlışsa kırmızı LED hiç yanmaz. Doğruluğu ancak planlı testle anlarız.

2. Gerçek mesafe 30 cm, ölçülen 31,2 cm ise mutlak hata 1,2 cm'dir.

Cevabı gösterDoğru · |31,2 − 30| = 1,2 cm. Yüzde hata 1,2 ÷ 30 × 100 = %4'tür.

3. Her noktada birden fazla ölçüm almak, tek seferlik bir sıçramayı ayırt etmemizi sağlar.

Cevabı gösterDoğru

4. Önce "mesafe < 50" sonra "mesafe < 20" diye sorulursa 10 cm'de kırmızı LED yanar.

Cevabı gösterYanlış · 10, 50'den küçük olduğu için ilk koşul doğru çıkar ve sarı LED yanar; ikinci koşula hiç sıra gelmez. Küçük sınır önce sorulmalıdır.

5. Formülde 2'ye bölmeyi unutmak, tüm ölçümlerin yaklaşık iki katı çıkmasına neden olur.

Cevabı gösterDoğru

6. 0,034 yerine yanlışlıkla 0,34 yazmak ölçümleri yalnızca 1 cm kaydırır.

Cevabı gösterYanlış · 0,34 sayısı 0,034'ün 10 katıdır; bütün sonuçlar 10 kat büyük çıkar (30 cm yerine 300 cm).

7. Sensörün önüne tutulan bir sünger, sesi emdiği için 0 ya da kararsız değerlere neden olabilir.

Cevabı gösterDoğru

8. Hata ayıklarken aynı anda birçok şeyi değiştirmek, hatanın nedenini daha hızlı bulmayı sağlar.

Cevabı gösterYanlış · Aynı anda birçok değişiklik yapılırsa hangisinin işe yaradığını bilemeyiz. Bir seferde tek değişiklik yapılır ve yeniden test edilir.

9. Ara değerleri seri monitöre yazdırmak, programın hangi adımda yanlış karar verdiğini görmeye yardım eder.

Cevabı gösterDoğru

10. Benzetimde doğru çalışan bir proje, gerçek ortamda da kesinlikle aynı sonuçları verir.

Cevabı gösterYanlış · Benzetimde kablo gevşemez, yüzeyler sesi emmez, piller zayıflamaz. Gerçek ortam testi bu yüzden ayrıca yapılır.
← Önceki haftaYazılım 2: LED, Sıklaşan Bip ve LCD Sonraki hafta →Gerçek Ortam 1: Robota Kurulum ve Durma

32. hafta günlük planı

2026–2027 2. düzey Seçmeli Robotik Kodlama 2 dersi 32. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ ROBOTİK KODLAMA 2. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 32. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Robotik Kodlama 2. SeviyeSınıf / Düzey2. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih32. Hafta · 24–28 Mayıs (MAYIS)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaÇARPIŞMA ÖNLEYİCİ
KonuBenzetim, Test ve Hata Ayıklama
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıRK.2.3.2 Yazılım yerleştirme, benzetim, test ve hata ayıklama
Süreç bileşenleri
  • Çarpışma önleyici programı Tinkercad benzetiminde çalıştırır ve 5, 15, 30, 60 cm noktaları için test tablosu doldurur.
  • Ölçülen ile gerçek mesafe arasındaki farkı (mutlak hata) ve yüzde hatayı hesaplar.
  • Yanlış ölçümün donanım, ortam ve program kaynaklı nedenlerini ayırt eder.
  • Belirtiden nedene giden adımlarla (ara değer yazdırma, tek değişiklik, parça parça deneme) hatayı bulur ve düzeltir.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta ve Tinkercad Devreler (31. haftanın uyarı devresi) · Test tablosu çalışma kâğıdı · Metre, maskeleme bandı, karton kutu, sünger ya da kumaş parçası · Belirti–neden kartları (hata avı) · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Çalışıyor mu, doğru mu çalışıyor?
"Programımız hata vermeden çalışıyorsa doğru mudur?" diye sor. Bir uçağın yazılımının yalnızca "açılıyor" diye uçuşa onaylanmadığını, her durumun tek tek test edildiğini anlat. Bugün benzetimde planlı bir test yapacağımızı, sonra da sınıfça hata avına çıkacağımızı söyle.
1. ders
8 dk		Keşif: Benzetim ekranı ve test düzeneği
Numaralı benzetim ekranını aç; öğrenciler numaralara dokunarak hedef nesneyi, mesafe etiketini ve seri monitörü tanır. Ardından test düzeneği çizimini göster: sensör sabit, engel 5, 15, 30 ve 60 cm'ye konur, her noktada 3 ölçüm alınır. Test tablosunun sütunlarını birlikte açıklayın: gerçek mesafe, 3 ölçüm, ortalama, hata, beklenen bölge, gözlenen bölge.
1. ders
12 dk		Etkinlik: Test tablosunu doldur
Gruplar benzetimde hedefi dört noktaya sürükler, seri monitördeki değerleri tabloya yazar ve LED ile sesin beklenen bölgeye uyup uymadığını işaretler. Ortalama ve mutlak hatayı hesaplarlar (|ölçülen − gerçek|). Gerçek sensör varsa aynı test metreyle masada tekrarlanır ve benzetim ile gerçek sonuç yan yana konur.
1. ders
10 dk		Etkinlik: Hata avı
Tahtaya hatalı bir program yansıt: önce "mesafe < 50", sonra içeride "mesafe < 20" sorulmaktadır. Gruplar 10 cm'de hangi LED'in yanacağını tahmin eder ve kırmızı LED'in neden hiç yanmadığını bulur. Ardından yanlış ölçüm nedenleri çizimiyle donanım ve ortam hatalarını tartışın; belirti–neden kartlarını eşleştirin.
1. ders
5 dk		Değerlendirme: Test raporu puanlama
Gruplar test tablolarını üç ölçütle öz değerlendirir: dört nokta da denendi mi, hata doğru hesaplandı mı, beklenen ile gözlenen farkı açıklandı mı. Sonra test tablosunu bir başka grubun programında aynı noktalarla tekrar eden "bağımsız test ekibi" akran değerlendirmesi yapar; sonuçlar uyuşmuyorsa nedeni birlikte aranır.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Belirti → olası neden; Benzetim ekranı: numarayı eşleştir; Hata ayıklama sırası; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Harf karıştırma: anahtar kavramlar.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
10 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Çıktı kartlarıyla test ve hata avı. Öğretmen önceden hazırlanmış "seri monitör çıktısı" kartları dağıtır (ör. gerçek 30 cm için 31,0 · 30,6 · 0,0; gerçek 15 cm için 30,2 · 29,8 · 30,4). Gruplar kartlardan test tablosunu doldurur, ortalamayı ve hatayı hesaplar, şüpheli satırları işaretler. "15 cm'de neden hep 30 çıkıyor?" gibi sorularla nedeni tahmin eder (2'ye bölme unutulmuş). Sonra belirti–neden kartları tahtada eşleştirilir; bant çizgileriyle sınıfta gerçek mesafeler metreyle doğrulanır.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Bir program hata mesajı vermeden çalışıyorsa doğru çalışıyor demektir. (Y)
  2. Gerçek mesafe 30 cm, ölçülen 31,2 cm ise mutlak hata 1,2 cm'dir. (D)
  3. Her noktada birden fazla ölçüm almak, tek seferlik bir sıçramayı ayırt etmemizi sağlar. (D)
  4. Önce "mesafe < 50" sonra "mesafe < 20" diye sorulursa 10 cm'de kırmızı LED yanar. (Y)
  5. Formülde 2'ye bölmeyi unutmak, tüm ölçümlerin yaklaşık iki katı çıkmasına neden olur. (D)
  6. 0,034 yerine yanlışlıkla 0,34 yazmak ölçümleri yalnızca 1 cm kaydırır. (Y)
  7. Sensörün önüne tutulan bir sünger, sesi emdiği için 0 ya da kararsız değerlere neden olabilir. (D)
  8. Hata ayıklarken aynı anda birçok şeyi değiştirmek, hatanın nedenini daha hızlı bulmayı sağlar. (Y)
  9. Ara değerleri seri monitöre yazdırmak, programın hangi adımda yanlış karar verdiğini görmeye yardım eder. (D)
  10. Benzetimde doğru çalışan bir proje, gerçek ortamda da kesinlikle aynı sonuçları verir. (Y)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarHatalı programı tahtaya koymadan önce öğrencilere "bu program çalışıyor" deyin; birkaç dakika boyunca kimse hatayı görmezse 10 cm'yi birlikte iz tablosunda izleyin. Kendi bulduğu hata öğrencinin aklında en uzun kalan hatadır.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR24.05.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →