Bilişim Ders Notları
Yapay Zekâ · 30. hafta · Etkinlik Haftası

Etkinlik Haftası: YZ ile Toplum Yararına Fikir Atölyesi

Yapay Zekâ Uygulamaları · 30. hafta ders notu · OTP

Öğrenme çıktıları
OTP
  • Okulunda, köyünde ya da Ahlat'ta gözlemlediği gerçek bir sorunu tek cümleyle tanımlar.
  • Bir soruna uygun YZ model türünü (görüntü, ses, metin, poz) girdisine bakarak seçer.
  • Fikir kartındaki çözümü yararlılık, yapılabilirlik ve etik ölçütlerine göre tartar.
  • Sınıf fikir panosunda oylama yaparak final projesine aday fikirleri belirler.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Kâğıt fikir panosu

Bu hafta zaten bilgisayarsız tasarlandı. Pano sınıf duvarına asılır; akıllı tahta yoksa dört YZ türü, dört renkli kâğıda yazılıp panonun üstüne yapıştırılır. Oylama çıkartma yerine renkli kalemle nokta koyarak da yapılabilir. Takımlar fikirlerini 30 saniyelik "asansör konuşmasıyla" sözlü olarak da tanıtır.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Sorundan fikre
YZ Fikir Panosu OkulumuzKöyümüzAhlat Kayıp eşyabulucu Görüntü Hareket sayacı(beden eğitimi) Poz Hasta elmayaprağı tespiti Görüntü Hayvan sesitanıyıcı Ses Selçuklu taşlarısesli rehber Metin Kıyı atığı tanıma(Van Gölü) Görüntü ?Soru otoparkıVeriyi nereden buluruz? Sınıfın seçtiği fikiren çok oy alan kart 1 kişi = 3 oy
  1. 1Pano başlığıPanonun amacı yazılır; herkes fikrini buraya asar.Dokun, adını gör
  2. 2SütunlarFikirler sorunun yaşandığı yere göre gruplanır: okul, köy, Ahlat.Dokun, adını gör
  3. 3Fikir kartıSorunu ve YZ çözümünü iki satırda anlatır.Dokun, adını gör
  4. 4YZ türü etiketiFikrin hangi model türüyle yapılacağını gösterir: görüntü, ses, metin ya da poz.Dokun, adını gör
  5. 5Oy çıkartmalarıHer öğrenci 3 oyunu en beğendiği kartlara yapıştırır.Dokun, adını gör
  6. 6Soru otoparkıHemen cevaplanamayan sorular unutulmasın diye buraya not edilir.Dokun, adını gör
  7. 7Sınıfın seçtiği fikirEn çok oy alan ve yapılabilir bulunan fikir final projesine aday olur.Dokun, adını gör

Panodaki numaralara dokun; her bölümün görevi açılır.

?İyi bir sorun cümlesi nasıl yazılır?
Kimin, nerede ve ne yaşadığını söyler: "5. sınıflar okul bahçesindeki ağaçların adını bilmiyor." Çözümü değil sorunu anlatır; çözüm fikir kartının ayrı bölümüne yazılır.
?Sorunları neden okul, köy ve Ahlat diye gruplarız?
Gruplama benzer sorunları bir araya getirir ve hangi yerde çözümün daha kolay denenebileceğini gösterir. Okuldaki bir sorun için veri toplamak, uzaktaki bir sorun için veri toplamaktan çok daha kolaydır.
?Oylamada neden herkesin 3 oyu vardır?
Tek oy olsa herkes yalnızca kendi fikrine oy verebilirdi. Üç oy, öğrencinin başka takımların fikirlerini de okumasını ve değer vermesini sağlar.
Anahtar kavramlar: Sorun cümlesiFikir kartıOylama
02Hangi YZ türü?

Soru işaretli kutulara dokun.

?Model türünü seçerken hangi soruyu sorarız?
"Uygulama karar verirken neye bakacak?" Cevap bir fotoğrafsa görüntü, bir sesse ses, bir cümleyse metin, vücut duruşuysa poz modeli seçilir.
?Bir fikir iki türü birden gerektirebilir mi?
Evet. Örneğin tarihî taşı fotoğraftan tanıyıp bilgisini sesli okuyan rehber hem görüntü modeli hem de metinden konuşmaya uzantısı kullanır. İlk projede tek bir modelle başlamak daha güvenlidir.
Görüntü modeli Girdi: fotoğraf, kameraÇıktı: "ceviz", "elma"…Örnek: yaprak tanımaSes modeli Girdi: kısa ses kaydıÇıktı: "alkış", "ıslık"…Örnek: hayvan sesi tanımaMetin modeli Girdi: yazılı cümleÇıktı: "soru", "öneri"…Örnek: rehber sohbet botuPoz modeli Girdi: vücut noktalarıÇıktı: "zıpla", "çömel"…Örnek: hareket sayacı
SorunGirdiYZ türü
Bahçedeki ağaçları tanımak
Kuş seslerini ayırt etmek
Okul kurallarını soran sohbet botu
Esneme hareketini sayan uygulama
Kütüphanedeki kitabı kategoriye ayırmak
03Fikri süzgeçten geçirmek

Kartlara dokun.

?"Süre yeter mi?" süzgecinden geçemeyen fikir çöpe mi gider?
Hayır, küçültülür. "Bütün hayvanları tanıyan uygulama" yerine "köyümüzdeki 3 hayvanın sesini tanıyan uygulama" beş haftada yapılabilir.
Biliyor muydun?

Süzgeçlerden geçemeyen fikirleri silmeyin; "gelecek yıl" köşesine taşıyın. 2. düzeyde daha büyük projeler için hazır bir fikir havuzu olur.

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

6dk

Isınma: Sorun avcıları

Tahtaya "Bu hafta seni ne rahatsız etti?" yaz ve 2 dakika süre ver. Öğrenciler yapışkan notlara okul, köy ya da Ahlat'la ilgili birer sorun yazıp panodaki doğru sütuna yapıştırır. Aynı sorunu yazanları üst üste koyarak sınıfın ortak dertlerini görünür yap.

9dk

Keşif: Sorun hangi YZ türüne uygun?

Dört model türü çizimini aç ve her türün girdisini hatırlat: fotoğraf, ses kaydı, yazılı cümle, vücut noktaları. Panodan üç sorunu seçip "Bu sorunu çözecek uygulama neye bakmalı ya da neyi dinlemeli?" diye sor. YZ'ye gerek olmayan sorunları da ayır: çöp kutusu azsa çözüm yeni kutudur, model değil.

Görüntü modeli Girdi: fotoğraf, kameraÇıktı: "ceviz", "elma"…Örnek: yaprak tanımaSes modeli Girdi: kısa ses kaydıÇıktı: "alkış", "ıslık"…Örnek: hayvan sesi tanımaMetin modeli Girdi: yazılı cümleÇıktı: "soru", "öneri"…Örnek: rehber sohbet botuPoz modeli Girdi: vücut noktalarıÇıktı: "zıpla", "çömel"…Örnek: hareket sayacı
17dk

Etkinlik: Fikir kartı ve galeri turu

Öğrenciler 3–4 kişilik takımlarda panodan bir sorun seçer ve fikir kartını doldurur: sorun, kim yaşıyor, YZ türü, hangi sınıflar, veri nereden gelecek. Kartlar panoya asılır; takımlar panonun önünden geçerek her öğrenci 3 oy çıkartmasını en beğendiği kartlara yapıştırır. Cevaplanamayan sorular "soru otoparkına" yazılır.

YZ Fikir Panosu OkulumuzKöyümüzAhlat Kayıp eşyabulucu Görüntü Hareket sayacı(beden eğitimi) Poz Hasta elmayaprağı tespiti Görüntü Hayvan sesitanıyıcı Ses Selçuklu taşlarısesli rehber Metin Kıyı atığı tanıma(Van Gölü) Görüntü ?Soru otoparkıVeriyi nereden buluruz? Sınıfın seçtiği fikiren çok oy alan kart 1 kişi = 3 oy
8dk

Değerlendirme: Üç süzgeç

En çok oy alan 4–5 kartı tahtaya al ve sınıfla üç süzgeçten geçir: Gerçekten birine yarıyor mu? Veriyi okulda toplayabilir miyiz? Kişisel veri ya da haksızlık riski var mı? Üç süzgeçten geçen kartlar gelecek haftadan itibaren final projesi adayı olur; öğrenciler çıkışta hangi takımda çalışmak istediğini yazar.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Bir YZ projesi, önce çözülecek gerçek bir sorunun belirlenmesiyle başlar.

Cevabı gösterDoğru · Teknolojiyle değil, sorunla başlamak projenin birine gerçekten yaramasını sağlar.

2. Her sorunun en iyi çözümü bir yapay zekâ uygulamasıdır.

Cevabı gösterYanlış · Bazı sorunlar tabela, kural ya da yeni bir çöp kutusu gibi basit yollarla çözülür. YZ, örneklerden örüntü öğrenmenin gerçekten gerektiği durumlarda anlamlıdır.

3. Hayvan seslerini ayırt eden bir uygulama için ses modeli uygundur.

Cevabı gösterDoğru

4. Beden eğitiminde zıplama sayan bir uygulama için en uygun tür metin modelidir.

Cevabı gösterYanlış · Zıplama bir vücut hareketidir; kameradan vücut noktalarını izleyen poz modeli gerekir. Metin modeli yazılı cümleleri sınıflandırır.

5. Fikir panosunda oylama, sınıfın en çok önemsediği sorunları görünür kılar.

Cevabı gösterDoğru

6. Bir fikir çok beğenildiyse verinin nereden toplanacağını düşünmeye gerek yoktur.

Cevabı gösterYanlış · Veri toplanamıyorsa model eğitilemez. Örneğin Van Gölü kıyısındaki atıkların fotoğrafını okul saatinde toplamak zorsa fikir küçültülmeli ya da değiştirilmelidir.

7. Sınıf arkadaşlarının yüz fotoğraflarını izinsiz toplamak etik bir veri toplama yolu değildir.

Cevabı gösterDoğru · Yüz, kişisel veridir; izin alınmadan toplanmamalıdır.

8. "Soru otoparkı", hemen cevaplanamayan soruların unutulmaması için not edildiği alandır.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaModel Değerlendirme ve İyileştirme Sonraki hafta →Final Projesi 1: Problem ve Proje Önerisi

30. hafta günlük planı

2026–2027 1. düzey Seçmeli Yapay Zekâ Uygulamaları dersi 30. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI 1. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 30. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Yapay Zekâ Uygulamaları 1. SeviyeSınıf / Düzey1. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih30. Hafta · 3–7 Mayıs (MAYIS)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaOKUL TEMELLİ PLANLAMA
KonuEtkinlik Haftası: YZ ile Toplum Yararına Fikir Atölyesi
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıOkul temelli planlama kapsamında etkinlikler
Süreç bileşenleri
  • Okulunda, köyünde ya da Ahlat'ta gözlemlediği gerçek bir sorunu tek cümleyle tanımlar.
  • Bir soruna uygun YZ model türünü (görüntü, ses, metin, poz) girdisine bakarak seçer.
  • Fikir kartındaki çözümü yararlılık, yapılabilirlik ve etik ölçütlerine göre tartar.
  • Sınıf fikir panosunda oylama yaparak final projesine aday fikirleri belirler.
Araç, gereç ve kaynaklarKraft kâğıdından fikir panosu (Okulumuz, Köyümüz, Ahlat sütunları) · Renkli yapışkan not kâğıtları ve her öğrenciye 3 yuvarlak oy çıkartması · Yazdırılmış fikir kartı şablonu · Akıllı tahtada numaralı fikir panosu çizimi · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
6 dk		Isınma: Sorun avcıları
Tahtaya "Bu hafta seni ne rahatsız etti?" yaz ve 2 dakika süre ver. Öğrenciler yapışkan notlara okul, köy ya da Ahlat'la ilgili birer sorun yazıp panodaki doğru sütuna yapıştırır. Aynı sorunu yazanları üst üste koyarak sınıfın ortak dertlerini görünür yap.
1. ders
9 dk		Keşif: Sorun hangi YZ türüne uygun?
Dört model türü çizimini aç ve her türün girdisini hatırlat: fotoğraf, ses kaydı, yazılı cümle, vücut noktaları. Panodan üç sorunu seçip "Bu sorunu çözecek uygulama neye bakmalı ya da neyi dinlemeli?" diye sor. YZ'ye gerek olmayan sorunları da ayır: çöp kutusu azsa çözüm yeni kutudur, model değil.
1. ders
17 dk		Etkinlik: Fikir kartı ve galeri turu
Öğrenciler 3–4 kişilik takımlarda panodan bir sorun seçer ve fikir kartını doldurur: sorun, kim yaşıyor, YZ türü, hangi sınıflar, veri nereden gelecek. Kartlar panoya asılır; takımlar panonun önünden geçerek her öğrenci 3 oy çıkartmasını en beğendiği kartlara yapıştırır. Cevaplanamayan sorular "soru otoparkına" yazılır.
1. ders
8 dk		Değerlendirme: Üç süzgeç
En çok oy alan 4–5 kartı tahtaya al ve sınıfla üç süzgeçten geçir: Gerçekten birine yarıyor mu? Veriyi okulda toplayabilir miyiz? Kişisel veri ya da haksızlık riski var mı? Üç süzgeçten geçen kartlar gelecek haftadan itibaren final projesi adayı olur; öğrenciler çıkışta hangi takımda çalışmak istediğini yazar.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
8 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Fikir panosu: numara → bölüm; Bu fikir hangi YZ türüyle yapılır?; Fikir çarkı: çözüm öner!; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
8 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Kâğıt fikir panosu. Bu hafta zaten bilgisayarsız tasarlandı. Pano sınıf duvarına asılır; akıllı tahta yoksa dört YZ türü, dört renkli kâğıda yazılıp panonun üstüne yapıştırılır. Oylama çıkartma yerine renkli kalemle nokta koyarak da yapılabilir. Takımlar fikirlerini 30 saniyelik "asansör konuşmasıyla" sözlü olarak da tanıtır.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçları
Doğru-yanlış soruları
  1. Bir YZ projesi, önce çözülecek gerçek bir sorunun belirlenmesiyle başlar. (D)
  2. Her sorunun en iyi çözümü bir yapay zekâ uygulamasıdır. (Y)
  3. Hayvan seslerini ayırt eden bir uygulama için ses modeli uygundur. (D)
  4. Beden eğitiminde zıplama sayan bir uygulama için en uygun tür metin modelidir. (Y)
  5. Fikir panosunda oylama, sınıfın en çok önemsediği sorunları görünür kılar. (D)
  6. Bir fikir çok beğenildiyse verinin nereden toplanacağını düşünmeye gerek yoktur. (Y)
  7. Sınıf arkadaşlarının yüz fotoğraflarını izinsiz toplamak etik bir veri toplama yolu değildir. (D)
  8. "Soru otoparkı", hemen cevaplanamayan soruların unutulmaması için not edildiği alandır. (D)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarÖğrencilerin fikirleri çok büyük olabilir ("bütün Ahlat'ın trafiğini yöneten YZ"). Onları küçültmeye yardım edin: "Bunun okul bahçesinde yapılabilecek en küçük hâli ne?" sorusu fikri öldürmeden yapılabilir kılar. Panoyu yıl sonuna kadar duvarda bırakın; final projesi bu panodan seçilecek.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR03.05.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →