Bilişim Ders Notları
Yapay Zekâ · 31. hafta · Yapay Zekâ Uygulamaları Geliştirme

Final Projesi 1: Problem ve Proje Önerisi

Yapay Zekâ Uygulamaları · 31. hafta ders notu · YZU1.3.1

Öğrenme çıktıları
YZU1.3.1
  • Seçtiği sorun için hedef kullanıcıyı, YZ türünü ve modelin ayırt edeceği sınıfları belirler.
  • Her sınıf için veri toplama planı (kaç örnek, nerede, hangi koşullarda) hazırlar.
  • Etik kontrol listesiyle projesindeki kişisel veri, izin ve haksız sonuç risklerini değerlendirir.
  • Takım içinde iş bölümü yapar ve uygulamanın ana akışını bloklarla taslak olarak çizer.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Kâğıt öneri kartı

Öneri kartı kâğıda çizilir ve takımca doldurulur. Uygulamanın akışı blok yerine üç kutulu bir akış şemasıyla (girdi → model → çıktı) tahtaya çizilir. Etik kontrol listesi bir takım tarafından okunur, diğer takım "denetçi" olur ve her maddeye evet/hayır der.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Proje öneri kartı
Proje Öneri KartıTakım Çınar Proje adıYaprak Dedektifi SorunÖğrenciler bahçedekiağaçları tanımıyor. Hedef kullanıcı5. sınıf öğrencilerifen dersi, okul bahçesi YZ türü GörüntüSesMetinPoz Sınıflar ve veri planı cevizelmakavaksöğütyaprak yokher sınıfa 40 fotoğraf Etik kontrol Yüz ve kişisel veri yokFotoğraflar izinli, kendimiz çektik İş bölümü Ayşe · LiderMert · VeriZeynep · KodEmre · Sunum
  1. 1Proje adıKısa, akılda kalan ve ne yaptığını hissettiren bir ad.Dokun, adını gör
  2. 2SorunKimin, hangi durumda yaşadığı gerçek bir sorun; tek cümle.Dokun, adını gör
  3. 3Hedef kullanıcıUygulamayı kim, nerede kullanacak? Tasarım bu kişiye göre yapılır.Dokun, adını gör
  4. 4YZ türüGirdinin türü seçilir: fotoğraf, ses, metin ya da vücut pozu.Dokun, adını gör
  5. 5Sınıflar ve veri planıModelin ayırt edeceği etiketler ve her biri için toplanacak örnek sayısı.Dokun, adını gör
  6. 6Etik kontrolKişisel veri, izin, tarafsızlık ve hata payı baştan düşünülür.Dokun, adını gör
  7. 7İş bölümüHer üyenin bir sorumluluğu vardır: lider, veri, kod, sunum.Dokun, adını gör

Karttaki numaralara dokun; bölümün ne anlattığı açılır.

?Proje adı nasıl seçilir?
Kısa, akılda kalan ve uygulamanın ne yaptığını hissettiren bir ad seçilir. "Yaprak Dedektifi" adı hem yaprakla ilgili olduğunu hem de bir şeyi bulduğunu anlatır.
?Hedef kullanıcıyı neden bu kadar ayrıntılı yazıyoruz?
Tasarım kararları kullanıcıya göre verilir. Kullanıcı 5. sınıf öğrencisiyse yazılar büyük, cümleler kısa olmalı ve sonucu sesli okuyan bir düğme işe yarar.
?Sınıf nedir, kaç tane olmalı?
Sınıf, modelin ayırt edeceği etikettir: ceviz, elma, kavak, söğüt, yaprak yok. İlk projede boş sınıf dâhil 3–5 sınıf hem veri toplama hem test için yönetilebilir bir sayıdır.
Anahtar kavramlar: Hedef kullanıcıSınıfVeri planı
02Veri planı

Soru işaretli kutulara dokun.

?Neden farklı ışık ve zeminlerde fotoğraf çekeriz?
Model yalnızca gördüğü koşulları öğrenir. Hep beyaz masada çekilen yapraklarla eğitilen model, bahçede çimen üzerinde tutulan yaprağı tanımakta zorlanır.
?Veri planı sırasında hangi hatayı yapmamalıyız?
Bir sınıfa 100, diğerine 10 örnek toplamak. Dengesiz veri modeli çok örnekli sınıfa doğru kaydırır; hedef sayıyı her sınıf için eşit koyarız.
Söğüt sınıfı: 40 fotoğraf 32 · eğitim8 · test İyi veri için 3 kural Farklı açılarüstten, yandan, yakındanFarklı ışıkgüneşte, gölgede, sınıftaFarklı zeminmasa, defter, avuç içi Test fotoğrafları eğitimehiç karışmamalı!
SoruYaprak Dedektifi'nin cevabı
Kaç sınıf?
Sınıf başına kaç örnek?
Nereden?
Hangi koşullar?
Kim toplayacak?
03Etik kontrol listesi

Kartlara dokun.

?Model yanılırsa neden kullanıcıyı uyarmalıyız?
YZ tahmin yapar, kesin bilgi vermez. Zehirli bir mantarı yanlış tanımak gibi durumlarda yanlış sonuç zarar verebilir; bu yüzden güven düşükse uygulama emin olmadığını söylemelidir.
Telif hakkıEser sahibinin izniKaynak gösterAlıntının sahibini yazNetiketSaygılı ve kibar yaz Başkasının emeğine ve kişiliğine saygı
04İş bölümü ve ilk taslak
?Takımda hangi görevler olur?
Lider (planı ve süreyi takip eder), veri sorumlusu (örnekleri toplar ve sayar), kod sorumlusu (blok betiğini kurar), sunum sorumlusu (poster ve günlük). Takım küçükse bir kişi iki görevi üstlenir.
?Model henüz eğitilmeden betik taslağı neden yazılır?
Taslak uygulamanın akışını baştan gösterir: girdi nereden gelecek, model ne zaman çalışacak, sonuç nasıl gösterilecek. Model hazır olunca yalnızca analiz bloğu gerçek modele bağlanır.
bayrağa tıklanınca
videoyu açık ▾ yap
Bir yaprak göster, boşluğa bas. de 3 saniye
boşluk ▾ tuşuna basılınca
kamera ▾ görüntüsünü analiz et
sonuç ▾ değişkenini tanınan sınıf yap
sonuç de 2 saniye
Biliyor muydun?

Betik iki parçadır: bayrak kamerayı hazırlar, boşluk tuşu her basışta bir tahmin yaptırır. Böylece model sürekli değil, kullanıcı istediğinde çalışır.

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Panodan projeye

Fikir panosunu tahtaya aç ve süzgeçlerden geçen kartları hatırlat. Takımlar fikirlerini son kez seçer ya da küçültür. "Beş hafta sonra fuarda ziyaretçiye ne göstereceksiniz?" sorusuyla hedefi netleştir.

YZ Fikir Panosu OkulumuzKöyümüzAhlat Kayıp eşyabulucu Görüntü Hareket sayacı(beden eğitimi) Poz Hasta elmayaprağı tespiti Görüntü Hayvan sesitanıyıcı Ses Selçuklu taşlarısesli rehber Metin Kıyı atığı tanıma(Van Gölü) Görüntü ?Soru otoparkıVeriyi nereden buluruz? Sınıfın seçtiği fikiren çok oy alan kart 1 kişi = 3 oy
10dk

Keşif: Proje öneri kartı

Numaralı öneri kartını tahtada aç ve "Yaprak Dedektifi" örneği üzerinden her bölümü tek tek açıkla. Özellikle sınıflar bölümünde "yaprak yok" gibi bir boş sınıf olması gerektiğini, yoksa modelin her görüntüye bir ağaç adı uyduracağını vurgula.

Proje Öneri KartıTakım Çınar Proje adıYaprak Dedektifi SorunÖğrenciler bahçedekiağaçları tanımıyor. Hedef kullanıcı5. sınıf öğrencilerifen dersi, okul bahçesi YZ türü GörüntüSesMetinPoz Sınıflar ve veri planı cevizelmakavaksöğütyaprak yokher sınıfa 40 fotoğraf Etik kontrol Yüz ve kişisel veri yokFotoğraflar izinli, kendimiz çektik İş bölümü Ayşe · LiderMert · VeriZeynep · KodEmre · Sunum
18dk

Etkinlik: Kartı doldur, akışı blokla çiz

Takımlar kendi öneri kartlarını doldurur; öğretmen her masaya uğrayıp sınıf sayısını ve veri planını kontrol eder. Ardından her takımdan bir öğrenci tahtaya gelir ve uygulamasının ana akışını PictoBlox'ta taslak betik olarak kurar: kamerayı aç, tuşa basınca analiz et, sonucu söyle.

bayrağa tıklanınca
videoyu açık ▾ yap
Bir yaprak göster, boşluğa bas. de 3 saniye
boşluk ▾ tuşuna basılınca
kamera ▾ görüntüsünü analiz et
sonuç ▾ değişkenini tanınan sınıf yap
sonuç de 2 saniye
7dk

Değerlendirme: Etik kontrol ve onay

Her takım etik kontrol listesini yüksek sesle okur ve "hayır" çıkan maddeyi nasıl düzelteceğini söyler. Öğretmen onay verdiği kartları panoya "Final projeleri" başlığıyla asar; iş bölümünde her üyenin adı ve görevi yazılı olmalıdır.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Hedef kullanıcı, uygulamayı kimin ve hangi ortamda kullanacağını belirtir.

Cevabı gösterDoğru

2. Bir görüntü modelinde "yaprak yok" gibi bir boş sınıf gereksizdir.

Cevabı gösterYanlış · Boş sınıf yoksa model kameraya ne gösterilirse gösterilsin bir ağaç adı söyler. "Yaprak yok" sınıfı modelin "burada tanıyacağım bir şey yok" diyebilmesini sağlar.

3. Veri planında her sınıf için yaklaşık aynı sayıda örnek toplanması hedeflenir.

Cevabı gösterDoğru · Dengesiz veri modelin çok örnekli sınıfı gereğinden sık tahmin etmesine yol açar.

4. Proje ne kadar çok sınıf içerirse o kadar başarılı olur.

Cevabı gösterYanlış · Her yeni sınıf daha çok veri ve daha çok test demektir. Beş haftalık bir proje için 3–5 sınıf yeterlidir; az ama iyi veriyle eğitilmiş model daha güvenilirdir.

5. Etik kontrol listesi projenin başında doldurulmalıdır.

Cevabı gösterDoğru · Sorunları baştan görmek, veriyi yeniden toplamak zorunda kalmaktan çok daha kolaydır.

6. İş bölümünde yalnızca takım lideri projeyi anlatabilmelidir.

Cevabı gösterYanlış · Görevler paylaşılır ama her üye projenin tamamını bilir. Fuarda soruları herkes cevaplayabilmelidir.

7. "tanınan sınıf" gibi yuvarlak bloklar bir değer verir ve başka blokların içine konur.

Cevabı gösterDoğru

8. Teachable Machine ile eğitilen görüntü modeli PictoBlox'a bağlanıp bloklarla kullanılabilir.

Cevabı gösterDoğru

9. Okul bahçesinde çekilen yaprak fotoğrafları kişisel veri sayılır.

Cevabı gösterYanlış · Yaprak fotoğrafında kimse tanınmaz, bu nedenle kişisel veri değildir. Ancak fotoğrafta bir öğrencinin yüzü görünüyorsa o kare kullanılmamalıdır.
← Önceki haftaEtkinlik Haftası: YZ ile Toplum Yararına Fikir Atölyesi Sonraki hafta →Final Projesi 2: Veri Toplama ve Model Eğitimi

31. hafta günlük planı

2026–2027 1. düzey Seçmeli Yapay Zekâ Uygulamaları dersi 31. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI 1. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 31. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Yapay Zekâ Uygulamaları 1. SeviyeSınıf / Düzey1. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih31. Hafta · 10–14 Mayıs (MAYIS)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaYAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI GELİŞTİRME
KonuFinal Projesi 1: Problem ve Proje Önerisi
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıYZU1.3.1 – YZU1.3.2 Yapay zekâ uygulamaları geliştirme ve sunma
Süreç bileşenleri
  • Seçtiği sorun için hedef kullanıcıyı, YZ türünü ve modelin ayırt edeceği sınıfları belirler.
  • Her sınıf için veri toplama planı (kaç örnek, nerede, hangi koşullarda) hazırlar.
  • Etik kontrol listesiyle projesindeki kişisel veri, izin ve haksız sonuç risklerini değerlendirir.
  • Takım içinde iş bölümü yapar ve uygulamanın ana akışını bloklarla taslak olarak çizer.
Araç, gereç ve kaynaklarGeçen haftaki fikir panosu ve seçilen fikir kartları · Yazdırılmış proje öneri kartı (her takıma bir tane) · Etik kontrol listesi kartı · Akıllı tahtada PictoBlox ve numaralı öneri kartı çizimi · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Panodan projeye
Fikir panosunu tahtaya aç ve süzgeçlerden geçen kartları hatırlat. Takımlar fikirlerini son kez seçer ya da küçültür. "Beş hafta sonra fuarda ziyaretçiye ne göstereceksiniz?" sorusuyla hedefi netleştir.
1. ders
10 dk		Keşif: Proje öneri kartı
Numaralı öneri kartını tahtada aç ve "Yaprak Dedektifi" örneği üzerinden her bölümü tek tek açıkla. Özellikle sınıflar bölümünde "yaprak yok" gibi bir boş sınıf olması gerektiğini, yoksa modelin her görüntüye bir ağaç adı uyduracağını vurgula.
1. ders
18 dk		Etkinlik: Kartı doldur, akışı blokla çiz
Takımlar kendi öneri kartlarını doldurur; öğretmen her masaya uğrayıp sınıf sayısını ve veri planını kontrol eder. Ardından her takımdan bir öğrenci tahtaya gelir ve uygulamasının ana akışını PictoBlox'ta taslak betik olarak kurar: kamerayı aç, tuşa basınca analiz et, sonucu söyle.
1. ders
7 dk		Değerlendirme: Etik kontrol ve onay
Her takım etik kontrol listesini yüksek sesle okur ve "hayır" çıkan maddeyi nasıl düzelteceğini söyler. Öğretmen onay verdiği kartları panoya "Final projeleri" başlığıyla asar; iş bölümünde her üyenin adı ve görevi yazılı olmalıdır.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Öneri kartı: numara → bölüm; Etik kontrol: hangi başlık?; Proje önerisi hazırlama sırası; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Kâğıt öneri kartı. Öneri kartı kâğıda çizilir ve takımca doldurulur. Uygulamanın akışı blok yerine üç kutulu bir akış şemasıyla (girdi → model → çıktı) tahtaya çizilir. Etik kontrol listesi bir takım tarafından okunur, diğer takım "denetçi" olur ve her maddeye evet/hayır der.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Hedef kullanıcı, uygulamayı kimin ve hangi ortamda kullanacağını belirtir. (D)
  2. Bir görüntü modelinde "yaprak yok" gibi bir boş sınıf gereksizdir. (Y)
  3. Veri planında her sınıf için yaklaşık aynı sayıda örnek toplanması hedeflenir. (D)
  4. Proje ne kadar çok sınıf içerirse o kadar başarılı olur. (Y)
  5. Etik kontrol listesi projenin başında doldurulmalıdır. (D)
  6. İş bölümünde yalnızca takım lideri projeyi anlatabilmelidir. (Y)
  7. "tanınan sınıf" gibi yuvarlak bloklar bir değer verir ve başka blokların içine konur. (D)
  8. Teachable Machine ile eğitilen görüntü modeli PictoBlox'a bağlanıp bloklarla kullanılabilir. (D)
  9. Okul bahçesinde çekilen yaprak fotoğrafları kişisel veri sayılır. (Y)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarOnaylamadan önce her takımın sınıf sayısını 3–5 ile sınırlayın ve bir boş sınıf (yaprak yok, ses yok, kimse yok) eklemelerini isteyin. Yüz ya da ses kaydı içeren projelerde veli ve öğrenci izni gerektiğini, bunun yerine nesne ya da hareket tabanlı bir fikre yönelmenin daha kolay olduğunu hatırlatın.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR10.05.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →