Bilişim Ders Notları
5. Sınıf · 23. hafta · Yapay Zekâ Okuryazarlığı

Sahte İçerikleri Tanımak

5. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım · 23. hafta ders notu · BTY.5.5.2

Öğrenme çıktıları
BTY.5.5.2
  • Yapay zekâ ile üretilmiş sahte içeriklerin (derin sahte) varlığını fark eder.
  • Bir haberi ya da görseli doğrulama adımlarını uygular.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Haber dedektifi

Kartlarla yapılır; her grup kararını tahtaya gerekçesiyle yazar.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Derin sahte (deepfake) nedir?
?Derin sahte nedir?
Yapay zekâ ile üretilmiş, gerçekmiş gibi görünen sahte fotoğraf, video ya da seslerdir.
?Neden tehlikelidir?
İnsanları kandırabilir, yanlış haberlerin yayılmasına ve kişilerin zarar görmesine yol açabilir.
Anahtar kavramlar: Derin sahteYanlış bilgi
Gerçek fotoğraf?Yapay zekâ üretimi İpuçları: bozuk eller, garip gölgeler, bulanık yazılar, kaynağı belirsiz
02Sahte görselin ipuçları

Kartlara dokun.

03Doğrulama adımları

Soru işaretli kutulara dokun.

Biliyor muydun?

Şüpheli bir haberi paylaşmamak da yanlış bilginin yayılmasını durdurur.

AdımNe yaparım?
1. Dur
2. Kaynak
3. Tarih
4. Karşılaştır
5. Sor

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Gerçek mi, sahte mi?

İki görseli yan yana göster; öğrenciler hangisinin yapay zekâ ürünü olduğunu tahmin eder.

Gerçek fotoğraf?Yapay zekâ üretimi İpuçları: bozuk eller, garip gölgeler, bulanık yazılar, kaynağı belirsiz
10dk

Keşif: Derin sahte nedir?

Yapay zekâ ile gerçekmiş gibi görünen sahte fotoğraf, video ve ses üretilebildiğini anlat. Sahte görsellerin ipuçlarını göster.

10dk

Keşif: Doğrulama adımları

Kaynağa bakma, tarihi kontrol etme, başka kaynaklarla karşılaştırma ve bir yetişkine sorma adımlarını anlat.

15dk

Etkinlik: Haber dedektifi

Gruplar haber kartlarını doğrulama adımlarıyla inceler ve "paylaşılır / paylaşılmaz" kararı verir.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Yapay zekâ ile gerçek gibi görünen sahte videolar üretilebilir.

Cevabı gösterDoğru

2. Çok paylaşılan bir haber kesinlikle doğrudur.

Cevabı gösterYanlış · Çok paylaşılması doğru olduğunu göstermez; kaynak kontrol edilmelidir.

3. Şüpheli bir haberi paylaşmadan önce doğrulamak gerekir.

Cevabı gösterDoğru

4. Sahte görsellerde eller ve parmaklar tuhaf olabilir.

Cevabı gösterDoğru

5. Kaynağı belirsiz haberler şüpheyle karşılanmalıdır.

Cevabı gösterDoğru

6. "Hemen herkese gönder!" diyen mesajlar güvenilirdir.

Cevabı gösterYanlış · Aciliyet baskısı yapan mesajlar genellikle şüphelidir.

7. Haberin tarihini kontrol etmek doğrulama adımlarından biridir.

Cevabı gösterDoğru

8. Şüpheli bir haberi paylaşmamak yanlış bilginin yayılmasını durdurur.

Cevabı gösterDoğru

9. Derin sahte videolar yalnızca filmlerde görülür, gerçek hayatta yoktur.

Cevabı gösterYanlış · Yapay zekâ ile gerçek gibi görünen sahte videolar üretilebilmektedir.
← Önceki haftaYapay Zekâyı Güvenle Kullanmak Sonraki hafta →Problem Çözme Adımları

23. hafta günlük planı

2026–2027 5. sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi 23. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

5. SINIF BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ GÜNLÜK PLANI · 23. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
Ders5. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve YazılımSınıf / Düzey5. sınıf
Hafta / Tarih23. Hafta · 15–19 Mart (MART)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaYAPAY ZEKÂ OKURYAZARLIĞI
KonuSahte İçerikleri Tanımak
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıBTY.5.5.2 Yapay zekâya ilişkin güvenlik önlemlerini yönetebilme
Süreç bileşenleri
  • Yapay zekâ ile üretilmiş sahte içeriklerin (derin sahte) varlığını fark eder.
  • Bir haberi ya da görseli doğrulama adımlarını uygular.
Araç, gereç ve kaynaklarÖrnek haber kartları · Akıllı tahta · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Gerçek mi, sahte mi?
İki görseli yan yana göster; öğrenciler hangisinin yapay zekâ ürünü olduğunu tahmin eder.
1. ders
10 dk		Keşif: Derin sahte nedir?
Yapay zekâ ile gerçekmiş gibi görünen sahte fotoğraf, video ve ses üretilebildiğini anlat. Sahte görsellerin ipuçlarını göster.
1. ders
10 dk		Keşif: Doğrulama adımları
Kaynağa bakma, tarihi kontrol etme, başka kaynaklarla karşılaştırma ve bir yetişkine sorma adımlarını anlat.
1. ders
15 dk		Etkinlik: Haber dedektifi
Gruplar haber kartlarını doğrulama adımlarıyla inceler ve "paylaşılır / paylaşılmaz" kararı verir.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
6 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Doğrulama adımlarını sırala; Gerçek olabilir mi, sahte ipucu mu?; Doğru mu, yanlış mı?.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Haber dedektifi. Kartlarla yapılır; her grup kararını tahtaya gerekçesiyle yazar.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıGözlem formu, dereceli puanlama anahtarı, performans görevi
Doğru-yanlış soruları
  1. Yapay zekâ ile gerçek gibi görünen sahte videolar üretilebilir. (D)
  2. Çok paylaşılan bir haber kesinlikle doğrudur. (Y)
  3. Şüpheli bir haberi paylaşmadan önce doğrulamak gerekir. (D)
  4. Sahte görsellerde eller ve parmaklar tuhaf olabilir. (D)
  5. Kaynağı belirsiz haberler şüpheyle karşılanmalıdır. (D)
  6. "Hemen herkese gönder!" diyen mesajlar güvenilirdir. (Y)
  7. Haberin tarihini kontrol etmek doğrulama adımlarından biridir. (D)
  8. Şüpheli bir haberi paylaşmamak yanlış bilginin yayılmasını durdurur. (D)
  9. Derin sahte videolar yalnızca filmlerde görülür, gerçek hayatta yoktur. (Y)
Belirli gün ve haftalar12 Mart İstiklâl Marşı'nın Kabulü · 18 Mart Çanakkale Zaferi ve Şehitleri Anma Günü
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarSahte içerik örneklerini seçerken kimseyi küçük düşürmeyen, zararsız örnekler (uçan fil, pembe kar gibi) kullanın.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR15.03.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →