6. Sınıf · 20. hafta · Yazılım Tasarımı ve Programlama

Olaylar ve Hareket

6. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım · 20. hafta ders notu · BTY.6.6.1

Öğrenme çıktıları

BTY.6.6.1

Olay bloklarının bir betiği ne zaman başlattığını açıklar ve uygun olay bloğunu seçer.
Scratch'teki yön değerlerini (90 sağ, −90 sol, 0 yukarı, 180 aşağı) kullanır.
Ok tuşlarıyla dört yöne hareket eden bir kukla programlar.
Dönüş stillerinin kuklanın görünüşünü nasıl etkilediğini karşılaştırır.

Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Robot öğrenci ve olay kartları

Bir öğrenci "kukla" olur, sırtına yön kartı takar. Tahtada dört ok çizilir; öğretmen bir oka dokununca (olay) kukla öğrenci önce söylenen yöne döner, sonra bir adım atar. Sınıf, her okun hangi yön değerine karşılık geldiğini söyler.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Olay blokları: Ne zaman başlasın?

?Olay nedir?

Programın çalışmasını tetikleyen bir durumdur: bayrağa tıklamak, bir tuşa basmak, kuklaya tıklamak ya da bir mesaj gelmesi gibi. Olay olunca altındaki bloklar sırayla çalışır.

?Tuş olayında hangi tuşlar seçilebilir?

Açılır menüden boşluk, dört ok tuşu, harfler, rakamlar ve "herhangi" seçilebilir. "herhangi" seçilirse hangi tuşa basılırsa basılsın betik çalışır.

?Sahneye de olay bloğu konabilir mi?

Evet. Sahne seçiliyken "sahneye tıklandığında" gibi olay blokları ve bayrak betiği kullanılabilir; ama sahnenin hareket blokları yoktur.

Anahtar kavramlar: OlayŞapka blokTetiklemek

02Scratch'te yön

?Yön değerleri nasıl ölçülür?

Yön, yukarıdan (0) başlayarak saat yönünde derece olarak ölçülür: 90 sağ, 180 aşağı, −90 (ya da 270) sol.

?"↻ (15) derece dön" ile "(90) yönüne dön" arasındaki fark nedir?

"derece dön" kuklayı bulunduğu yönden itibaren verilen açı kadar çevirir. "yönüne dön" ise nereye bakarsa baksın kuklayı doğrudan o yöne çevirir.

?Kukla 45 yönüne dönerse nereye gider?

Sağ üst çapraza gider; çünkü 45, yukarı (0) ile sağın (90) tam ortasıdır.

Biliyor muydun?

Kuklanın o anki yönünü görmek için Hareket paletindeki "yön" kutusunu işaretle; sahnede yön değeri gösterilir.

03Dönüş stilleri

Kartlara dokun.

?Dönüş stili nereden ayarlanır?

"dönüş stilini [ ] yap" bloğuyla ya da kukla bilgi alanında yön kutusuna tıklayınca açılan panelden ayarlanır.

04İki yol: yön + adım ya da x/y değiştir

Ok tuşlarıyla hareketin ikinci yolu kuklayı döndürmeden konumunu değiştirmektir.

?Bu yöntemin yön + adım yönteminden farkı nedir?

x ve y doğrudan değiştiği için kukla hiç dönmez; hep aynı yöne bakar. Kuşbakışı oyunlarda ya da labirentlerde kullanışlıdır.

?x'i −10 değiştirmek ne demektir?

Kuklanın x değerinden 10 çıkarılır; kukla 10 piksel sola kayar.

sağ ok ▾ tuşuna basılınca

x'i 10 değiştir

sol ok ▾ tuşuna basılınca

x'i -10 değiştir

yukarı ok ▾ tuşuna basılınca

y'yi 10 değiştir

aşağı ok ▾ tuşuna basılınca

y'yi -10 değiştir

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

6dk

Isınma: Pusula oyunu

Öğrencileri ayağa kaldır. "90!" dediğinde sağa, "−90!" dediğinde sola, "0!" dediğinde tahtaya, "180!" dediğinde arkaya dönsünler. Birkaç turdan sonra sayıların Scratch'teki yönler olduğunu söyle.

9dk

Keşif: Olay blokları

Olaylar kategorisini aç; şapka biçimli blokların betiğin en üstüne takıldığını göster. Bayrak, tuş, kukla tıklama ve mesaj olaylarını çizim üzerinden örnekle. Aynı kuklaya iki farklı olay betiği koyup ikisinin de çalıştığını göster.

9dk

Keşif: Yön ve dönüş stili

Kukla bilgi alanındaki yön kutusuna 90, −90, 0 ve 180 yazarak kedinin nasıl döndüğünü göster. Sola dönünce kedinin baş aşağı olması öğrencileri güldürecektir; üç dönüş stilini karşılaştırarak sorunu çözün.

13dk

Etkinlik: Ok tuşlarıyla kedi

Öğrenciler dört ayrı tuş betiği kurar. Bir öğrenci klavyeyle kediyi sürerken diğerleri hangi betiğin çalıştığını söyler. Ardından bayrak betiğine dönüş stilini ekleyip farkı gözlemlerler.

bayrağa tıklanınca

x: 0 y: 0 konumuna git

dönüş stilini sol-sağ ▾ yap

90 yönüne dön

sağ ok ▾ tuşuna basılınca

90 yönüne dön

10 adım git

sol ok ▾ tuşuna basılınca

-90 yönüne dön

10 adım git

yukarı ok ▾ tuşuna basılınca

0 yönüne dön

10 adım git

aşağı ok ▾ tuşuna basılınca

180 yönüne dön

10 adım git

3dk

Değerlendirme: Hangi olay?

"Kediye dokununca miyavlasın", "Boşluğa basınca zıplasın" gibi durumlar oku; öğrenciler uygun olay bloğunun adını söylesin.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Olay blokları şapka biçimindedir ve betiğin en üstüne takılır.

Cevabı göster

Doğru

2. "bayrağa tıklanınca" bloğu yalnızca bir kuklada kullanılabilir.

Cevabı göster

Yanlış · Her kukla ve sahne kendi bayrak betiğine sahip olabilir; bayrağa tıklanınca hepsi aynı anda başlar.

3. Scratch'te 90 yönü sağı gösterir.

Cevabı göster

Doğru

4. 0 yönündeki kukla aşağı bakar.

Cevabı göster

Yanlış · 0 yukarıyı gösterir; aşağısı 180'dir.

5. −90 yönü sola bakmak demektir.

Cevabı göster

Doğru

6. "(10) adım git" bloğu kuklayı her zaman sağa götürür.

Cevabı göster

Yanlış · Adım git, kukla hangi yöne bakıyorsa o yöne götürür. Yön −90 ise sola gider.

7. "sol-sağ" dönüş stilinde kukla sola bakınca baş aşağı olmaz.

Cevabı göster

Doğru · Bu stilde kukla yalnızca aynadaki gibi sağa ya da sola çevrilir.

8. Bir kuklada aynı anda birden fazla olay betiği bulunabilir.

Cevabı göster

Doğru

9. "dönmeyi kapat" seçilirse kukla hiç hareket edemez.

Cevabı göster

Yanlış · Kukla yine gider; yalnızca görünüşü dönmez, hep aynı yöne bakıyormuş gibi kalır.

20. hafta günlük planı

2026–2027 6. sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi 20. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

6. SINIF BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ GÜNLÜK PLANI · 20. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
Ders	6. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım	Sınıf / Düzey	6. sınıf
Hafta / Tarih	20. Hafta · 15–19 Şubat (ŞUBAT)	Süre	2 ders saati (40' + 40')
Tema	YAZILIM TASARIMI VE PROGRAMLAMA
Konu	Olaylar ve Hareket
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısı	BTY.6.6.1 Blok tabanlı ortamda yazılım geliştirme bileşenlerinden yararlanabilme
Süreç bileşenleri	Olay bloklarının bir betiği ne zaman başlattığını açıklar ve uygun olay bloğunu seçer. Scratch'teki yön değerlerini (90 sağ, −90 sol, 0 yukarı, 180 aşağı) kullanır. Ok tuşlarıyla dört yöne hareket eden bir kukla programlar. Dönüş stillerinin kuklanın görünüşünü nasıl etkilediğini karşılaştırır.
Araç, gereç ve kaynaklar	Akıllı tahtada Scratch 3 · Tahtaya bağlı ya da kablosuz klavye · Yön kartları (0, 90, 180, −90) · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)

BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
Süre	Etkinlik akışı
1. ders 6 dk	Isınma: Pusula oyunu Öğrencileri ayağa kaldır. "90!" dediğinde sağa, "−90!" dediğinde sola, "0!" dediğinde tahtaya, "180!" dediğinde arkaya dönsünler. Birkaç turdan sonra sayıların Scratch'teki yönler olduğunu söyle.
1. ders 9 dk	Keşif: Olay blokları Olaylar kategorisini aç; şapka biçimli blokların betiğin en üstüne takıldığını göster. Bayrak, tuş, kukla tıklama ve mesaj olaylarını çizim üzerinden örnekle. Aynı kuklaya iki farklı olay betiği koyup ikisinin de çalıştığını göster.
1. ders 9 dk	Keşif: Yön ve dönüş stili Kukla bilgi alanındaki yön kutusuna 90, −90, 0 ve 180 yazarak kedinin nasıl döndüğünü göster. Sola dönünce kedinin baş aşağı olması öğrencileri güldürecektir; üç dönüş stilini karşılaştırarak sorunu çözün.
1. ders 13 dk	Etkinlik: Ok tuşlarıyla kedi Öğrenciler dört ayrı tuş betiği kurar. Bir öğrenci klavyeyle kediyi sürerken diğerleri hangi betiğin çalıştığını söyler. Ardından bayrak betiğine dönüş stilini ekleyip farkı gözlemlerler.
1. ders 3 dk	Değerlendirme: Hangi olay? "Kediye dokununca miyavlasın", "Boşluğa basınca zıplasın" gibi durumlar oku; öğrenciler uygun olay bloğunun adını söylesin.
2. ders 10 dk	Tekrar: Sunum 9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders 20 dk	Uygulama: Etkinlikler Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Yön değeri nereyi gösterir?; Olay bloğu mu, hareket bloğu mu?; Ok tuşlu kedi projesini sırala; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Test yarışması: Olaylar ve Hareket.
2. ders 10 dk	Değerlendirme 9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
Farklılaştırma	Bilgisayarsız sınıf alternatifi: Robot öğrenci ve olay kartları. Bir öğrenci "kukla" olur, sırtına yön kartı takar. Tahtada dört ok çizilir; öğretmen bir oka dokununca (olay) kukla öğrenci önce söylenen yöne döner, sonra bir adım atar. Sınıf, her okun hangi yön değerine karşılık geldiğini söyler.

BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçları	Gözlem formu, dereceli puanlama anahtarı, performans görevi
Doğru-yanlış soruları	Olay blokları şapka biçimindedir ve betiğin en üstüne takılır. (D) "bayrağa tıklanınca" bloğu yalnızca bir kuklada kullanılabilir. (Y) Scratch'te 90 yönü sağı gösterir. (D) 0 yönündeki kukla aşağı bakar. (Y) −90 yönü sola bakmak demektir. (D) "(10) adım git" bloğu kuklayı her zaman sağa götürür. (Y) "sol-sağ" dönüş stilinde kukla sola bakınca baş aşağı olmaz. (D) Bir kuklada aynı anda birden fazla olay betiği bulunabilir. (D) "dönmeyi kapat" seçilirse kukla hiç hareket edemez. (Y)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalar	Tuşa basılı tutunca kukla önce bir adım atıp kısa bir süre durur, sonra akıcı gider; bu bilgisayarın tuş tekrar gecikmesinden kaynaklanır. Bu "takılma" 23. haftadaki "tuşu basılı mı?" yöntemine güzel bir köprüdür.

…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni

UYGUNDUR15.02.2027…………………………Okul Müdürü

Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.

Etkileşimli sürümü aç →