Bilişim Ders Notları
6. Sınıf · 26. hafta · Yazılım Tasarımı ve Programlama

Haberleşme ve Klonlar: Yıldız Avı

6. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım · 26. hafta ders notu · BTY.6.6.1

Öğrenme çıktıları
BTY.6.6.1
  • "yayınla" ve "mesajını alınca" bloklarıyla kuklalar ve sahne arasında haberleşme sağlar.
  • Mesajlar ve dekor değişimiyle oyuna başlangıç, oyun ve bitiş sahneleri ekler.
  • Klon oluşturma, "ben klon olarak başladığımda" ve "bu klonu sil" bloklarının görevlerini açıklar.
  • Klonlarla gökten düşen yıldızları yakalama oyunu geliştirir.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Zil oyunu ve fotokopi yıldızlar

Öğretmen "başla" kartını kaldırınca (yayınla) kartı gören gruplar kendi görevini yapar. Klonlar için bir öğrenci "asıl yıldız" olur: her alkışta tahtaya aynı yıldız kartından bir kopya yapıştırır; kopyalar aşağı kaydırılır, "kediye" değen kopya tahtadan sökülür (bu klonu sil).

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Kuklalar arası haberleşme
?"yayınla" bloğu nasıl çalışır?
Seçilen mesajı herkese duyurur. O mesaja ait "mesajını alınca" betiği olan tüm kuklalar ve sahne, betiklerini aynı anda çalıştırmaya başlar.
?Yeni mesaj nasıl oluşturulur?
Yayınla bloğundaki açılır menüden "Yeni mesaj" seçilir ve anlamlı bir ad yazılır: başla, bitti, cevap ver gibi.
?"yayınla" ile "yayınla ve bekle" farkı nedir?
"yayınla" mesajı gönderip hemen alttaki bloğa geçer. "yayınla ve bekle" ise mesajı alan betiklerin hepsi bitene kadar bekler.
bayrağa tıklanınca
Merhaba köpek! de 2 saniye
cevap ver ▾ yayınla
cevap ver ▾ mesajını alınca
Hav hav! Merhaba kedi! de 2 saniye
Anahtar kavramlar: MesajYayınlaHaberleşme
Kedihaberi gönderir başla Köpek dinler Sahne dinler başla ▾yayınlaHaberi alan her kukla kendi “mesajını alınca” betiğini çalıştırır.
02Mesajlarla sahne geçişi
?Oyuna başlangıç ekranı nasıl eklenir?
Sahneye "Başlangıç", "Oyun" ve "Bitti" dekorları eklenir. Başla düğmesi tıklanınca "[oyun] yayınla" der; sahne mesajı alınca dekoru değiştirir, kuklalar da görünüp oyuna başlar.
?Oyun bitince tüm kuklalara nasıl haber verilir?
Süre 0 olunca "[bitti] yayınla" kullanılır. Kuklalar bu mesajı alınca gizlenir, sahne bitiş dekoruna geçer.
Biliyor muydun?

Mesajlara kısa ve ne yaptığını anlatan adlar ver; "mesaj1", "mesaj2" gibi adlar büyük projelerde karışıklık çıkarır.

Dekor değişince oyun sahneleri değişir YILDIZ AVIBaşlaBaşlangıç Oyun OYUN BİTTİPuan: 12Bitti Başla tıklanınca[oyun] yayınla[oyun] mesajını alıncadekoru [Oyun] yapsüre = 0 olunca[bitti] yayınla
03Klonlar

Kartlara dokun.

?Klon neden kullanılır?
Aynı davranışı gösteren çok sayıda nesne (yağmur damlası, mermi, düşen yıldız) için her birine ayrı kukla çizmek yerine tek kukla ve tek betik yeterli olur.
?Klon asıl kuklanın nesini kopyalar?
Konumunu, yönünü, kostümünü, büyüklüğünü, görünür ya da gizli durumunu ve "yalnızca bu kukla için" değişkenlerini kopyalar.
?Asıl kukla neden gizlenir?
Asıl kukla yalnızca klon üreten bir "fabrika" gibi çalışır. Görünür olsaydı sahnede hiç düşmeyen fazladan bir yıldız dururdu.
Asıl kukla gizli bekler,klon üretir klonunu oluştur Klonlar ben klon olarakbaşladığımdaaşağı düş,puan verbu klonu sil
04Yıldız avı oyunu

Oyuncu kediyi ok tuşlarıyla yatayda sürer; sahne süreyi sayar.

?Yıldız klonu yere düşünce neden silinir?
Silinmezse sahnenin altında birikir; hem görünmeyen yüzlerce klon oyunu yavaşlatır hem de 300 klon sınırı dolunca yeni yıldız çıkmaz.
?Oyunu nasıl zorlaştırabiliriz?
Klon oluşturma aralığı kısaltılır (1 saniye yerine 0.5), düşme hızı artırılır ya da yakalanmaması gereken ikinci bir kukla (örneğin meteor) eklenir.
bayrağa tıklanınca
x: 0 y: -140 konumuna git
sürekli tekrarla
eğer [sağ ok] tuşu basılı mı? ise
x'i 7 değiştir
eğer [sol ok] tuşu basılı mı? ise
x'i -7 değiştir
bitti ▾ mesajını alınca
gizle
puan7süre20 Kuklalar OyuncuYıldız Yıldız hersaniyede birkendi klonunuoluşturur. Düşen yıldızları yakala: her yıldız 1 puan!

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Okul zili

"Zil çalınca herkes ne yapar?" diye sor. Zili çalan kişi kimseye tek tek söylemez; zili duyan herkes kendi işini yapar: öğrenciler sınıfa girer, öğretmen yoklama alır. Yayınla bloğunun tam olarak böyle çalıştığını söyle.

9dk

Keşif: Yayınla ve mesajını alınca

Kedi ve köpekle kısa bir diyalog kur: kedi konuşup "[cevap ver] yayınla" der, köpek mesajı alınca cevap verir. 21. haftadaki bekle bloklarıyla sıralamanın ne kadar zor olduğunu hatırlat. Ardından mesajla dekor değiştirerek başlangıç ve oyun sahnesi geçişi yap.

Kedihaberi gönderir başla Köpek dinler Sahne dinler başla ▾yayınlaHaberi alan her kukla kendi “mesajını alınca” betiğini çalıştırır.
8dk

Keşif: Klonlar

Tek bir yıldız kuklasıyla 10 yıldız düşürmek istediğimizi söyle: 10 kukla mı çizeceğiz? Klonun, kuklanın program çalışırken üretilen kopyası olduğunu göster. Asıl kuklanın gizli kalıp klon ürettiğini, klonların kendi betiğiyle hareket edip işi bitince silindiğini çizimle anlat.

Asıl kukla gizli bekler,klon üretir klonunu oluştur Klonlar ben klon olarakbaşladığımdaaşağı düş,puan verbu klonu sil
15dk

Etkinlik: Yıldız avı

Oyuncu kedi ok tuşlarıyla sağa sola gider. Yıldız kuklası her saniye kendi klonunu oluşturur; her klon rastgele bir yerden düşer, kediye değerse puan verip silinir, yere düşerse silinir. Süre bitince "bitti" mesajı yayınlanır ve bitiş dekoru gelir.

puan7süre20 Kuklalar OyuncuYıldız Yıldız hersaniyede birkendi klonunuoluşturur. Düşen yıldızları yakala: her yıldız 1 puan!
bayrağa tıklanınca
gizle
sürekli tekrarla
kendim ▾ klonunu oluştur
1 saniye bekle
ben klon olarak başladığımda
x: rastgele: -220…220 y: 170 konumuna git
göster
(y konumu) < (-170) olana kadar tekrarla
y'yi -4 değiştir
eğer [Kedi] değiyor mu? ise
puan ▾ değişkenini 1 değiştir
bu klonu sil
bu klonu sil
3dk

Değerlendirme: Kim ne zaman çalışır?

"Asıl yıldız ne yapar?", "Klon kediye değince ne olur?", "bitti mesajını kim alır?" sorularıyla dersi özetle.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. "yayınla" bloğu gönderilen mesajı tüm kuklalara ve sahneye iletir.

Cevabı gösterDoğru

2. Bir mesajı yalnızca tek bir kukla alabilir.

Cevabı gösterYanlış · Mesajı, o mesaj için "mesajını alınca" betiği olan bütün kuklalar ve sahne aynı anda alır.

3. "yayınla ve bekle" bloğu, mesajı alan betikler bitene kadar bekler.

Cevabı gösterDoğru

4. Mesajlar dekor değiştirerek oyun sahneleri arasında geçiş yapmak için kullanılabilir.

Cevabı gösterDoğru

5. Klon, kuklanın program çalışırken oluşturulan kopyasıdır.

Cevabı gösterDoğru

6. Klonlar yeşil bayrağa tıklanınca betiğini çalıştırır.

Cevabı gösterYanlış · Klonlar "ben klon olarak başladığımda" betiğini çalıştırır. Bayrak betiği yalnızca asıl kuklada bir kez çalışır.

7. İşi biten klonları "bu klonu sil" ile silmek projenin yavaşlamasını önler.

Cevabı gösterDoğru · Scratch aynı anda en fazla 300 klona izin verir; silinmeyen klonlar birikince yeni klon oluşmaz.

8. Klonlar sahnede kalıcı olarak kaydedilir ve proje yeniden açılınca yerinde durur.

Cevabı gösterYanlış · Klonlar geçicidir; dur düğmesine basılınca ya da program yeniden başlayınca hepsi silinir.

9. Asıl kuklayı gizleyip yalnızca klonlarını göstermek sık kullanılan bir yöntemdir.

Cevabı gösterDoğru

10. Sahne de kendi klonunu oluşturabilir.

Cevabı gösterYanlış · Sahnenin klonu olmaz; sahne yalnızca kuklaların klonunu oluşturabilir ("[Yıldız] klonunu oluştur").
← Önceki haftaOperatörler: Çarpım Tablosu Quiz Sonraki hafta →Yazılım Geliştirme Süreci: Problem ve Tasarım

26. hafta günlük planı

2026–2027 6. sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi 26. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

6. SINIF BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ GÜNLÜK PLANI · 26. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
Ders6. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve YazılımSınıf / Düzey6. sınıf
Hafta / Tarih26. Hafta · 5–9 Nisan (NİSAN)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaYAZILIM TASARIMI VE PROGRAMLAMA
KonuHaberleşme ve Klonlar: Yıldız Avı
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıBTY.6.6.1 Blok tabanlı ortamda yazılım geliştirme bileşenlerinden yararlanabilme
Süreç bileşenleri
  • "yayınla" ve "mesajını alınca" bloklarıyla kuklalar ve sahne arasında haberleşme sağlar.
  • Mesajlar ve dekor değişimiyle oyuna başlangıç, oyun ve bitiş sahneleri ekler.
  • Klon oluşturma, "ben klon olarak başladığımda" ve "bu klonu sil" bloklarının görevlerini açıklar.
  • Klonlarla gökten düşen yıldızları yakalama oyunu geliştirir.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahtada Scratch 3 · Zarflar ve "başla", "bitti" yazılı mesaj kartları · Fotokopi makinesi benzetmesi için birkaç aynı yıldız kartı · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Okul zili
"Zil çalınca herkes ne yapar?" diye sor. Zili çalan kişi kimseye tek tek söylemez; zili duyan herkes kendi işini yapar: öğrenciler sınıfa girer, öğretmen yoklama alır. Yayınla bloğunun tam olarak böyle çalıştığını söyle.
1. ders
9 dk		Keşif: Yayınla ve mesajını alınca
Kedi ve köpekle kısa bir diyalog kur: kedi konuşup "[cevap ver] yayınla" der, köpek mesajı alınca cevap verir. 21. haftadaki bekle bloklarıyla sıralamanın ne kadar zor olduğunu hatırlat. Ardından mesajla dekor değiştirerek başlangıç ve oyun sahnesi geçişi yap.
1. ders
8 dk		Keşif: Klonlar
Tek bir yıldız kuklasıyla 10 yıldız düşürmek istediğimizi söyle: 10 kukla mı çizeceğiz? Klonun, kuklanın program çalışırken üretilen kopyası olduğunu göster. Asıl kuklanın gizli kalıp klon ürettiğini, klonların kendi betiğiyle hareket edip işi bitince silindiğini çizimle anlat.
1. ders
15 dk		Etkinlik: Yıldız avı
Oyuncu kedi ok tuşlarıyla sağa sola gider. Yıldız kuklası her saniye kendi klonunu oluşturur; her klon rastgele bir yerden düşer, kediye değerse puan verip silinir, yere düşerse silinir. Süre bitince "bitti" mesajı yayınlanır ve bitiş dekoru gelir.
1. ders
3 dk		Değerlendirme: Kim ne zaman çalışır?
"Asıl yıldız ne yapar?", "Klon kediye değince ne olur?", "bitti mesajını kim alır?" sorularıyla dersi özetle.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Blok ne işe yarar?; Bir yıldız klonunun yaşamı; Hangi betik kimde?; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Harf karıştırma: anahtar kavramlar.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
10 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Zil oyunu ve fotokopi yıldızlar. Öğretmen "başla" kartını kaldırınca (yayınla) kartı gören gruplar kendi görevini yapar. Klonlar için bir öğrenci "asıl yıldız" olur: her alkışta tahtaya aynı yıldız kartından bir kopya yapıştırır; kopyalar aşağı kaydırılır, "kediye" değen kopya tahtadan sökülür (bu klonu sil).
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıGözlem formu, dereceli puanlama anahtarı, performans görevi
Doğru-yanlış soruları
  1. "yayınla" bloğu gönderilen mesajı tüm kuklalara ve sahneye iletir. (D)
  2. Bir mesajı yalnızca tek bir kukla alabilir. (Y)
  3. "yayınla ve bekle" bloğu, mesajı alan betikler bitene kadar bekler. (D)
  4. Mesajlar dekor değiştirerek oyun sahneleri arasında geçiş yapmak için kullanılabilir. (D)
  5. Klon, kuklanın program çalışırken oluşturulan kopyasıdır. (D)
  6. Klonlar yeşil bayrağa tıklanınca betiğini çalıştırır. (Y)
  7. İşi biten klonları "bu klonu sil" ile silmek projenin yavaşlamasını önler. (D)
  8. Klonlar sahnede kalıcı olarak kaydedilir ve proje yeniden açılınca yerinde durur. (Y)
  9. Asıl kuklayı gizleyip yalnızca klonlarını göstermek sık kullanılan bir yöntemdir. (D)
  10. Sahne de kendi klonunu oluşturabilir. (Y)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarScratch'in güncel Türkçe çevirisinde bu bloklar "haberini sal / haberini aldığımda", "ikizini yarat / ikiz olarak başladığımda / bu ikizi sil" olarak da görünebilir; renkleri (sarı olaylar, turuncu kontrol) ve yerleri aynıdır. Öğrencilere iki adı birlikte göstermek karışıklığı önler.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR05.04.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →