Bilişim Ders Notları
6. Sınıf · 34. hafta · Yazılım Tasarımı ve Programlama

YZ Destekli Ürün: Scratch Uzantıları

6. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım · 34. hafta ders notu · BTY.6.6.3

Öğrenme çıktıları
BTY.6.6.3
  • Scratch'e Metinden Konuşmaya, Çeviri ve Video Algılama uzantılarını ekler ve bloklarını tanır.
  • Kullanıcıdan alınan kelimeyi başka bir dile çevirip sesli söyleyen bir çeviri asistanı programlar.
  • Kameradaki hareketi algılayarak balon patlatan etkileşimli bir oyun yapar.
  • Bu uzantıların arka planda hangi yapay zekâ ve görüntü işleme hizmetlerini kullandığını açıklar.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

İnsan uzantılar

Üç öğrenci "uzantı" olur: Çevirmen kelime kartını İngilizceye çevirir, Konuşmacı çeviriyi farklı ses tipleriyle (tenor, gıcırtılı) okur, Kamera öğrenci el hareketi görünce "Hareket!" der. Sınıf blok kartlarını tahtaya dizip hangi kartın hangi "uzantıyı" çalıştırdığını gösterir. Kâğıt balonlar el hareketiyle patlatılır.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Scratch uzantıları

Kartlara dokun.

?Uzantı nedir?
Scratch'e yeni blok kategorileri ekleyen paketlerdir. Eklenince blok paletinin altında yeşil renkli yeni bir kategori belirir.
?Bu uzantıların yapay zekâ ile ilgisi nedir?
Metinden Konuşmaya ve Çeviri, milyonlarca örnekle eğitilmiş yapay zekâ modellerini internet üzerinden kullanır. Video Algılama ise kareleri karşılaştıran bir görüntü işleme yöntemidir; bilgisayarlı görünün en basit örneklerindendir.
Anahtar kavramlar: UzantıMetinden konuşmayaMakine çevirisiGörüntü işleme
← GeriBir Uzantı Seçin MüzikEnstrüman çalKalemSahneye çizVideo AlgılamaKamerayla hareketi sezbu haftaMetinden KonuşmayaProjeni konuşturbu haftaA文ÇeviriMetni başka dile çevirbu haftaMakey MakeyHer şeyi tuşa dönüştür
02Metinden Konuşmaya ve Çeviri blokları

Soru işaretli kutulara dokun.

?Aynı kelime her dilde doğru okunur mu?
Okuma dili metnin diliyle aynı olmalıdır. İngilizce "apple" kelimesini Türkçe ses ayarıyla okutursak harfleri Türkçe gibi okur ve yanlış telaffuz eder.
dili Türkçe ▾ olarak ayarla
sesi tenor ▾ olarak ayarla
Merhaba 6. sınıf! de
elma metnini İngilizce ▾ diline çevir
BlokNe yapar?
(Merhaba) de
sesi [alto] olarak ayarla
dili [Türkçe] olarak ayarla
(elma) metnini [İngilizce] diline çevir
(dil)
03Konuşan çeviri asistanı
?Çeviri asistanı hangi adımlarla çalışır?
Kullanıcıya "sor ve bekle" ile kelime sorulur, cevap Çeviri bloğuyla İngilizceye çevrilir, sonuç bir değişkene kaydedilir, balonda gösterilir ve Metinden Konuşmaya ile sesli okunur.
?Neden çeviri sonucu önce bir değişkene kaydedilir?
Aynı çeviriyi hem balonda göstermek hem sesli okutmak için iki kez kullanırız. Değişkene kaydedince çeviri hizmetine bir kez bağlanılır; program daha hızlı çalışır.
bayrağa tıklanınca
dili İngilizce ▾ olarak ayarla
Hangi kelimeyi çevireyim? diye sor ve bekle
çeviri ▾ değişkenini cevap metnini İngilizce diline çevir yap
çeviri de 2 saniye
çeviri de
Biliyor muydun?

Yeşil çeviri bloğunu "değişkenini yap" bloğunun beyaz kutusuna, onun içine de Algılama'daki "cevap" bloğunu sürükleyin.

Çeviri Asistanı apple elma Hangi kelimeyi çevireyim? sor ve beklecevap = elmaİngilizceye çevirapplesesli söyle"apple" duyulur Çeviri ve konuşma internet bağlantısı ister.
04Video Algılama ile balon patlatma
?Video Algılama hareketi nasıl ölçer?
Kameranın art arda gelen iki görüntüsünü karşılaştırır; kuklanın bulunduğu bölgede ne kadar piksel değiştiyse hareket değeri o kadar büyük olur (0–100).
?Eşik değeri nedir?
"video hareketi > (30) olduğunda" bloğundaki sayıdır. Hareket bu sayıyı geçince betik çalışır. Küçük eşik hassas, büyük eşik daha zor bir oyun demektir.
bayrağa tıklanınca
videoyu açık ▾ yap
video saydamlığını 50 yap
puan ▾ değişkenini 0 yap
video hareketi > 30 olduğunda
Pop ▾ sesini çal
puan ▾ değişkenini 1 değiştir
gizle
rastgele konum ▾ konumuna git
1 saniye bekle
göster
Balon Patlat PAT!puan5 Video hareketi 3075 Eşik aşılınca balon patlar

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Bilgisayar konuşabilir mi?

Tahtada "Merhaba 6. sınıf!" yazan bir bloğu Metinden Konuşmaya uzantısıyla seslendir. Öğrencilere bilgisayarın bu sesi nasıl ürettiğini, telefonlarındaki sesli asistanlara ve çeviri uygulamalarına benzeyip benzemediğini sor.

8dk

Keşif: Uzantı ekleme

Scratch'in sol alt köşesindeki "Uzantı Ekle" düğmesine bas ve uzantı ekranını göster. Metinden Konuşmaya ve Çeviri uzantılarının internet üzerinden yapay zekâ hizmetlerine bağlandığını, Video Algılama'nın ise kameradaki kareleri karşılaştırarak hareketi ölçtüğünü anlat.

← GeriBir Uzantı Seçin MüzikEnstrüman çalKalemSahneye çizVideo AlgılamaKamerayla hareketi sezbu haftaMetinden KonuşmayaProjeni konuşturbu haftaA文ÇeviriMetni başka dile çevirbu haftaMakey MakeyHer şeyi tuşa dönüştür
10dk

Keşif: Konuşan çeviri asistanı

Çeviri asistanı çizimini göster ve üç adımı konuş: sor ve bekle → çevir → sesli söyle. Çeviri bloğunun yuvarlak (değer veren) bir blok olduğunu, "de" ya da "değişkenini yap" bloğunun içine yerleştirildiğini göster.

Çeviri Asistanı apple elma Hangi kelimeyi çevireyim? sor ve beklecevap = elmaİngilizceye çevirapplesesli söyle"apple" duyulur Çeviri ve konuşma internet bağlantısı ister.
12dk

Etkinlik: Çeviri asistanını kur

Öğrenciler tahtaya gelip betiği sırayla kurar ve sınıf kelime kartlarından seçtiği kelimeleri yazar. Dili Almanca ya da Arapça yapıp aynı kelimeyi deneyin; ses tipini "kedi" ya da "dev" yaparak farkı dinleyin.

bayrağa tıklanınca
dili İngilizce ▾ olarak ayarla
sesi alto ▾ olarak ayarla
sürekli tekrarla
Hangi kelimeyi çevireyim? diye sor ve bekle
çeviri ▾ değişkenini cevap metnini İngilizce diline çevir yap
çeviri de 2 saniye
çeviri de
5dk

Değerlendirme: Video balon patlatma

Balon patlatma oyununu tahtada aç; öğrenciler sırayla kameraya el sallayarak balon patlatır. Eşik değerini 10 ve 60 yaparak oyunun ne kadar hassaslaştığını ya da zorlaştığını karşılaştırın.

Balon Patlat PAT!puan5 Video hareketi 3075 Eşik aşılınca balon patlar

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Scratch'te uzantılar sol alt köşedeki "Uzantı Ekle" düğmesiyle eklenir.

Cevabı gösterDoğru

2. Metinden Konuşmaya uzantısı yazılan metni sese dönüştürür.

Cevabı gösterDoğru

3. Çeviri uzantısı internet bağlantısı olmadan da çalışır.

Cevabı gösterYanlış · Çeviri ve Metinden Konuşmaya uzantıları çeviriyi ve sesi internet üzerindeki hizmetlerde üretir; bağlantı yoksa çalışmaz.

4. Çeviri bloğu yuvarlak bir değer bloğudur ve başka bir bloğun içine yerleştirilir.

Cevabı gösterDoğru · Örneğin "de" ya da "değişkenini yap" bloğunun beyaz kutusuna sürüklenir.

5. "video hareketi > (30) olduğunda" bloğu kameradaki hareket 30'u geçince betiği başlatır.

Cevabı gösterDoğru

6. Video Algılama uzantısı kameradaki kişinin kim olduğunu tanır.

Cevabı gösterYanlış · Video Algılama yalnızca ardışık kareler arasındaki değişimi (hareket miktarını ve yönünü) ölçer; yüz ya da kişi tanımaz.

7. Eşik değeri küçültülürse küçük hareketler de balonu patlatır.

Cevabı gösterDoğru · Eşik ne kadar düşükse algılama o kadar hassas olur; çok düşük eşikte gölge ve ışık değişimleri bile balonu patlatabilir.

8. Makine çevirisi her zaman kusursuzdur; sonucu kontrol etmeye gerek yoktur.

Cevabı gösterYanlış · Makine çevirisi bağlamı yanlış anlayabilir; "yüz" kelimesi sayı mı, surat mı? Önemli metinlerde sonuç mutlaka kontrol edilmelidir.

9. "sesi … olarak ayarla" bloğu konuşmanın ses tipini (alto, tenor gibi) değiştirir.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaPaylaşma ve Sunma: Emeğe Saygı Sonraki hafta →YZ Destekli Ürün: Kendi Modelimle Oyun

34. hafta günlük planı

2026–2027 6. sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi 34. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

6. SINIF BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ GÜNLÜK PLANI · 34. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
Ders6. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve YazılımSınıf / Düzey6. sınıf
Hafta / Tarih34. Hafta · 7–11 Haziran (HAZİRAN)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaYAZILIM TASARIMI VE PROGRAMLAMA
KonuYZ Destekli Ürün: Scratch Uzantıları
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıBTY.6.6.3 Blok tabanlı ortamda yapay zekâ destekli ürün ortaya koyabilme
Süreç bileşenleri
  • Scratch'e Metinden Konuşmaya, Çeviri ve Video Algılama uzantılarını ekler ve bloklarını tanır.
  • Kullanıcıdan alınan kelimeyi başka bir dile çevirip sesli söyleyen bir çeviri asistanı programlar.
  • Kameradaki hareketi algılayarak balon patlatan etkileşimli bir oyun yapar.
  • Bu uzantıların arka planda hangi yapay zekâ ve görüntü işleme hizmetlerini kullandığını açıklar.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahtada Scratch 3 ve internet bağlantısı · Tahtaya bağlı ya da dizüstü bilgisayarın kamerası, hoparlör · Türkçe–İngilizce kelime kartları · Kâğıt balonlar (bilgisayarsız etkinlik için) · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Bilgisayar konuşabilir mi?
Tahtada "Merhaba 6. sınıf!" yazan bir bloğu Metinden Konuşmaya uzantısıyla seslendir. Öğrencilere bilgisayarın bu sesi nasıl ürettiğini, telefonlarındaki sesli asistanlara ve çeviri uygulamalarına benzeyip benzemediğini sor.
1. ders
8 dk		Keşif: Uzantı ekleme
Scratch'in sol alt köşesindeki "Uzantı Ekle" düğmesine bas ve uzantı ekranını göster. Metinden Konuşmaya ve Çeviri uzantılarının internet üzerinden yapay zekâ hizmetlerine bağlandığını, Video Algılama'nın ise kameradaki kareleri karşılaştırarak hareketi ölçtüğünü anlat.
1. ders
10 dk		Keşif: Konuşan çeviri asistanı
Çeviri asistanı çizimini göster ve üç adımı konuş: sor ve bekle → çevir → sesli söyle. Çeviri bloğunun yuvarlak (değer veren) bir blok olduğunu, "de" ya da "değişkenini yap" bloğunun içine yerleştirildiğini göster.
1. ders
12 dk		Etkinlik: Çeviri asistanını kur
Öğrenciler tahtaya gelip betiği sırayla kurar ve sınıf kelime kartlarından seçtiği kelimeleri yazar. Dili Almanca ya da Arapça yapıp aynı kelimeyi deneyin; ses tipini "kedi" ya da "dev" yaparak farkı dinleyin.
1. ders
5 dk		Değerlendirme: Video balon patlatma
Balon patlatma oyununu tahtada aç; öğrenciler sırayla kameraya el sallayarak balon patlatır. Eşik değerini 10 ve 60 yaparak oyunun ne kadar hassaslaştığını ya da zorlaştığını karşılaştırın.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Blok hangi uzantıda?; Çeviri asistanı betiğini sırala; Hangisi internet ister?; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: İnsan uzantılar. Üç öğrenci "uzantı" olur: Çevirmen kelime kartını İngilizceye çevirir, Konuşmacı çeviriyi farklı ses tipleriyle (tenor, gıcırtılı) okur, Kamera öğrenci el hareketi görünce "Hareket!" der. Sınıf blok kartlarını tahtaya dizip hangi kartın hangi "uzantıyı" çalıştırdığını gösterir. Kâğıt balonlar el hareketiyle patlatılır.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıGözlem formu, dereceli puanlama anahtarı, performans görevi
Doğru-yanlış soruları
  1. Scratch'te uzantılar sol alt köşedeki "Uzantı Ekle" düğmesiyle eklenir. (D)
  2. Metinden Konuşmaya uzantısı yazılan metni sese dönüştürür. (D)
  3. Çeviri uzantısı internet bağlantısı olmadan da çalışır. (Y)
  4. Çeviri bloğu yuvarlak bir değer bloğudur ve başka bir bloğun içine yerleştirilir. (D)
  5. "video hareketi > (30) olduğunda" bloğu kameradaki hareket 30'u geçince betiği başlatır. (D)
  6. Video Algılama uzantısı kameradaki kişinin kim olduğunu tanır. (Y)
  7. Eşik değeri küçültülürse küçük hareketler de balonu patlatır. (D)
  8. Makine çevirisi her zaman kusursuzdur; sonucu kontrol etmeye gerek yoktur. (Y)
  9. "sesi … olarak ayarla" bloğu konuşmanın ses tipini (alto, tenor gibi) değiştirir. (D)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarKamera izni tarayıcıda istenir; derse gelmeden izni verip deneyin. Ağ bağlantısı zayıfsa çeviri ve konuşma gecikebilir; bu durumda bilgisayarsız "insan uzantılar" etkinliğine geçebilirsiniz.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR07.06.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →