Bilişim Ders Notları
6. Sınıf · 7. hafta · Dijital Ürün Tasarım ve Geliştirme

Formül, İşlev ve Grafikle Sonuca Ulaşma

6. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım · 7. hafta ders notu · BTY.6.2.4

Öğrenme çıktıları
BTY.6.2.4
  • Eşittir (=) işaretiyle başlayan, dört işlem içeren formüller yazar.
  • TOPLA, ORTALAMA, MAK, MİN ve basit EĞER işlevlerini bir hücre aralığına uygular.
  • Verinin yapısına göre sütun, çizgi ya da pasta grafiği seçer ve oluşturur.
  • Tablo ve grafiği yorumlayarak veriye dayalı bir sonuç cümlesi yazar.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Kâğıt tablo ve el ile grafik

Tahtadaki tabloya öğrenciler formül kartlarını yapıştırır ve sonucu elle hesaplayıp hücreye yazar (TOPLA için toplama, ORTALAMA için bölme). Ardından kareli kâğıda sütun grafik çizerler: her kare 5 adet. Pasta grafik için kâğıttan daire kesilip dilimlere ayrılır; en büyük dilimin yarım daire olduğu gösterilir.

Ders videosu

7. haftanın konu anlatımı · Bilişim Ders Notları

YouTube'da aç ↗

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Formül nedir?
?Formül nedir, nasıl yazılır?
Hücrede hesap yapan ifadedir ve her zaman = işaretiyle başlar. =B2+C2 yazıldığında program B2 ve C2'deki sayıları toplar; hücrede sonuç, formül çubuğunda formül görünür.
?Dört işlem hangi işaretlerle yapılır?
Toplama +, çıkarma −, çarpma * (yıldız), bölme / (eğik çizgi) ile yapılır. Örneğin tutar için =B2*C2 (adet × fiyat) yazılır.
?Neden sayı yerine hücre adresi yazarız?
=42*10 yazarsak adet değişince sonuç değişmez. =B2*C2 yazarsak B2'deki adet değiştiğinde tutar kendiliğinden güncellenir.
Biliyor muydun?

Formülü doldurma tutamacıyla aşağı çektiğinde adresler kendiliğinden kayar: =B2*C2 → =B3*C3 → =B4*C4.

Formüller DosyaGirişEkleFormüllerVeri E2 fx=ORTALAMA(B2:D2) ABCDE1AdMatFenTürkçeOrtalama2Ali80759081,73Ayşe95889291,74Can70827676,05Zeynep88918588,06Toplam333336343 =ORTALAMA(B2:D2) → 81,7=TOPLA(B2:B5) → 333
İşlemFormülSonuç (B2=20, C2=5)
Toplama
Çıkarma
Çarpma
Bölme
02Hazır işlevler

Kartlara dokun.

?İşlev nedir?
Sık yapılan hesaplar için programda hazır bulunan formüldür. Adı yazılır, parantez içine hücre aralığı verilir: =TOPLA(B2:B6).
?=TOPLA(B2:B6) ile =B2+B3+B4+B5+B6 aynı sonucu verir mi?
Evet, ikisi de aynı sonucu verir. Ancak 100 satırlık bir tabloda işlev çok daha kısa yazılır ve hata yapma olasılığı azalır.
=TOPLA(B2:B6)Aralıktaki sayıları toplar =ORTALAMA(B2:B6)Aritmetik ortalamayı bulur =MAK(B2:B6)En büyük değeri bulur =MİN(B2:B6)En küçük değeri bulur =EĞER(B2>=50;"Geçti";"Kaldı")Koşula göre sonuç yazar
03EĞER ile karar veren formül
?EĞER işlevi nasıl çalışır?
=EĞER(koşul; doğruysa; yanlışsa) biçiminde yazılır. Koşul doğruysa ilk değeri, yanlışsa ikinci değeri hücreye yazar.
?Karşılaştırma işaretleri nelerdir?
> büyüktür, < küçüktür, >= büyük ya da eşittir, <= küçük ya da eşittir, = eşittir, <> eşit değildir.
?Bir ürünün 40 adetten fazla satılıp satılmadığını nasıl yazdırırız?
=EĞER(B2>40;"Çok satan";"Normal") yazılır. Simit (42) için "Çok satan", ayran (35) için "Normal" sonucu çıkar.
Anahtar kavramlar: KoşulKarşılaştırmaDoğru / Yanlış
=EĞER(B2>=50;"Geçti";"Kaldı") B2 ≥ 50 mi? Evet Hayır "Geçti" "Kaldı" B2 = 72GeçtiB2 = 50GeçtiB2 = 38Kaldı
04Grafik seçme ve yorumlama

Soru işaretli kutulara dokun.

?Hangi veri için hangi grafik seçilir?
Farklı şeyleri karşılaştırmak için sütun, zaman içindeki değişimi göstermek için çizgi, bir bütünün parçalarını göstermek için pasta grafik seçilir.
?Grafik nasıl oluşturulur?
Başlıklarla birlikte veri aralığı seçilir, Ekle sekmesinden grafik türü seçilir. Grafiğe başlık ve eksen adları eklenir.
?Grafiği yorumlamak ne demektir?
Grafikten en büyük, en küçük değeri, artış–azalışı ve oranları okuyup bir sonuç cümlesi yazmaktır: "Hafta sonuna doğru hava ısındı."
Sütun grafikKarşılaştırmaÇizgi grafikZamanla değişimPasta grafikBütünün parçaları
VeriUygun grafikNeden?
Kantin ürün satışları
Bir haftalık sıcaklık
Okula geliş şekli (%)
Derslere göre not ortalaması

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Hesap makinesi mi, tablo mu?

Tahtadaki kantin tablosunda bir ürünün adedini değiştir ve "Toplamı yeniden hesaplamamız gerekiyor mu?" diye sor. Formülle yazılan toplamın kendiliğinden güncellendiğini göster; tablolamanın asıl gücünün formüller olduğunu vurgula.

12dk

Keşif: Formül ve işlevler

Her formülün = ile başladığını, işlemlerde + − * / kullanıldığını göster: Tutar için =B2*C2 yaz ve doldurma tutamacıyla aşağı kopyala. Ardından =TOPLA(B2:B6), =ORTALAMA, =MAK, =MİN işlevlerini aynı aralığa uygula. Formül çubuğunda formülün, hücrede sonucun göründüğünü fark ettir.

Formüller DosyaGirişEkleFormüllerVeri E2 fx=ORTALAMA(B2:D2) ABCDE1AdMatFenTürkçeOrtalama2Ali80759081,73Ayşe95889291,74Can70827676,05Zeynep88918588,06Toplam333336343 =ORTALAMA(B2:D2) → 81,7=TOPLA(B2:B5) → 333
6dk

Keşif: EĞER ile karar

Notlar tablosuna =EĞER(E2>=50;"Geçti";"Kaldı") yaz. Akış şemasıyla koşulun doğruysa ilk, yanlışsa ikinci değeri yazdığını anlat. Türkçe programlarda ayırıcı olarak noktalı virgül (;) kullanıldığını hatırlat.

=EĞER(B2>=50;"Geçti";"Kaldı") B2 ≥ 50 mi? Evet Hayır "Geçti" "Kaldı" B2 = 72GeçtiB2 = 50GeçtiB2 = 38Kaldı
12dk

Etkinlik: Doğru grafiği seç

Kantin verisinden sütun grafik oluştur (Ekle > Grafik). Sonra hava sıcaklığı verisini çizgi, okula geliş anketini pasta grafikle göster. Gruplar her grafik için bir sonuç cümlesi yazar: "En çok satan ürün su; en az satan meyve suyu."

Sütun grafikKarşılaştırmaÇizgi grafikZamanla değişimPasta grafikBütünün parçaları
5dk

Değerlendirme: Grafiği yorumla

Çizgi grafiği göster ve sor: "En sıcak gün hangisi? Sıcaklık hangi günler arasında düştü?" Eşleştirme oyunuyla işlevler pekiştirilir.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Tablolama programlarında her formül eşittir (=) işaretiyle başlar.

Cevabı gösterDoğru

2. =B2*C2 formülü B2 ile C2 hücrelerindeki sayıları toplar.

Cevabı gösterYanlış · Yıldız (*) çarpma işaretidir. Toplama için =B2+C2 yazılır.

3. =ORTALAMA(B2:B6) formülü B2'den B6'ya kadar olan sayıların ortalamasını bulur.

Cevabı gösterDoğru

4. =MAK işlevi aralıktaki en küçük değeri bulur.

Cevabı gösterYanlış · MAK en büyük (maksimum) değeri bulur. En küçük değer için MİN kullanılır.

5. Formüldeki bir hücrenin değeri değişirse sonuç kendiliğinden güncellenir.

Cevabı gösterDoğru · Tablolamanın en büyük kolaylığı budur; hesabı yeniden yapmaya gerek kalmaz.

6. =EĞER(B2>=50;"Geçti";"Kaldı") formülünde B2 hücresi 50 ise sonuç "Kaldı" olur.

Cevabı gösterYanlış · 50 ≥ 50 koşulu doğrudur; bu yüzden sonuç "Geçti" olur.

7. Bir haftalık sıcaklık değişimini göstermek için çizgi grafik uygundur.

Cevabı gösterDoğru · Çizgi grafik zaman içindeki artış ve azalışı gösterir.

8. Pasta grafik, bir bütünün parçalarını ve oranlarını göstermek için kullanılır.

Cevabı gösterDoğru

9. Grafiği oluşturduktan sonra tablodaki sayıları değiştirirsek grafik değişmez.

Cevabı gösterYanlış · Grafik tabloya bağlıdır; tablodaki veri değişince grafik de hemen güncellenir.

10. Kantindeki beş ürünün satış adetlerini karşılaştırmak için sütun grafik uygundur.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaKod Haftası: İkili Sayılar, Şifreli Mesajlar Sonraki hafta →Ses Düzenleme ve Okul Radyosu Anonsu

7. hafta günlük planı

2026–2027 6. sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi 7. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

6. SINIF BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ GÜNLÜK PLANI · 7. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
Ders6. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve YazılımSınıf / Düzey6. sınıf
Hafta / Tarih7. Hafta · 26–30 Ekim (EKİM)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaDİJİTAL ÜRÜN TASARIM VE GELİŞTİRME
KonuFormül, İşlev ve Grafikle Sonuca Ulaşma
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıBTY.6.2.4 Tablolama programları kullanarak bulgulara ulaşabilme
Süreç bileşenleri
  • Eşittir (=) işaretiyle başlayan, dört işlem içeren formüller yazar.
  • TOPLA, ORTALAMA, MAK, MİN ve basit EĞER işlevlerini bir hücre aralığına uygular.
  • Verinin yapısına göre sütun, çizgi ya da pasta grafiği seçer ve oluşturur.
  • Tablo ve grafiği yorumlayarak veriye dayalı bir sonuç cümlesi yazar.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta (tablolama programı) · Önceki haftalarda toplanan kantin / anket verisi · Formül kartları (=TOPLA, =ORTALAMA, =MAK, =MİN, =EĞER) · Kareli kâğıt ve renkli kalemler (el ile grafik için) · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Hesap makinesi mi, tablo mu?
Tahtadaki kantin tablosunda bir ürünün adedini değiştir ve "Toplamı yeniden hesaplamamız gerekiyor mu?" diye sor. Formülle yazılan toplamın kendiliğinden güncellendiğini göster; tablolamanın asıl gücünün formüller olduğunu vurgula.
1. ders
12 dk		Keşif: Formül ve işlevler
Her formülün = ile başladığını, işlemlerde + − * / kullanıldığını göster: Tutar için =B2*C2 yaz ve doldurma tutamacıyla aşağı kopyala. Ardından =TOPLA(B2:B6), =ORTALAMA, =MAK, =MİN işlevlerini aynı aralığa uygula. Formül çubuğunda formülün, hücrede sonucun göründüğünü fark ettir.
1. ders
6 dk		Keşif: EĞER ile karar
Notlar tablosuna =EĞER(E2>=50;"Geçti";"Kaldı") yaz. Akış şemasıyla koşulun doğruysa ilk, yanlışsa ikinci değeri yazdığını anlat. Türkçe programlarda ayırıcı olarak noktalı virgül (;) kullanıldığını hatırlat.
1. ders
12 dk		Etkinlik: Doğru grafiği seç
Kantin verisinden sütun grafik oluştur (Ekle > Grafik). Sonra hava sıcaklığı verisini çizgi, okula geliş anketini pasta grafikle göster. Gruplar her grafik için bir sonuç cümlesi yazar: "En çok satan ürün su; en az satan meyve suyu."
1. ders
5 dk		Değerlendirme: Grafiği yorumla
Çizgi grafiği göster ve sor: "En sıcak gün hangisi? Sıcaklık hangi günler arasında düştü?" Eşleştirme oyunuyla işlevler pekiştirilir.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Formülü sonucuyla eşleştir (42, 35, 28, 50, 20); Veriyi uygun grafikle grupla; Grafik oluşturma adımları; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Eşleşen kartlar: Formül, İşlev ve Grafikle Sonuca Ulaşma.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
10 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Kâğıt tablo ve el ile grafik. Tahtadaki tabloya öğrenciler formül kartlarını yapıştırır ve sonucu elle hesaplayıp hücreye yazar (TOPLA için toplama, ORTALAMA için bölme). Ardından kareli kâğıda sütun grafik çizerler: her kare 5 adet. Pasta grafik için kâğıttan daire kesilip dilimlere ayrılır; en büyük dilimin yarım daire olduğu gösterilir.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Tablolama programlarında her formül eşittir (=) işaretiyle başlar. (D)
  2. =B2*C2 formülü B2 ile C2 hücrelerindeki sayıları toplar. (Y)
  3. =ORTALAMA(B2:B6) formülü B2'den B6'ya kadar olan sayıların ortalamasını bulur. (D)
  4. =MAK işlevi aralıktaki en küçük değeri bulur. (Y)
  5. Formüldeki bir hücrenin değeri değişirse sonuç kendiliğinden güncellenir. (D)
  6. =EĞER(B2>=50;"Geçti";"Kaldı") formülünde B2 hücresi 50 ise sonuç "Kaldı" olur. (Y)
  7. Bir haftalık sıcaklık değişimini göstermek için çizgi grafik uygundur. (D)
  8. Pasta grafik, bir bütünün parçalarını ve oranlarını göstermek için kullanılır. (D)
  9. Grafiği oluşturduktan sonra tablodaki sayıları değiştirirsek grafik değişmez. (Y)
  10. Kantindeki beş ürünün satış adetlerini karşılaştırmak için sütun grafik uygundur. (D)
Belirli gün ve haftalar29 Ekim Cumhuriyet Bayramı
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarTürkçe dil ayarlı Excel, LibreOffice Calc ve Google E-Tablolar'da işlev adları Türkçedir (TOPLA, ORTALAMA) ve bağımsız değişkenler noktalı virgülle (;) ayrılır; internetten bakılan İngilizce örneklerde (SUM, AVERAGE, virgül) karışıklık olabileceğini öğrencilere söyleyin.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR26.10.2026…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →