Bilişim Ders Notları
6. Sınıf · 8. hafta · Dijital Ürün Tasarım ve Geliştirme

Ses Düzenleme ve Okul Radyosu Anonsu

6. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım · 8. hafta ders notu · BTY.6.2.5–6.2.7

Öğrenme çıktıları
BTY.6.2.5–6.2.7
  • Ses düzenleme programlarını (Audacity vb.) tanır; ses dalgasının ne gösterdiğini açıklar.
  • Ses kaydeder; kesme, kırpma, ses yükseltme, yavaş açılış/kapanış ve gürültü azaltma işlemlerinin amacını açıklar.
  • MP3, WAV ve OGG biçimlerini karşılaştırır, ses dosyasını uygun biçimde dışa aktarır.
  • Telif haklarına dikkat ederek kısa bir podcast ya da okul radyosu anonsu planlar.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Kâğıt ses şeridi

Uzun bir kâğıt şerit zaman çizelgesi olur: her 10 cm 5 saniyedir. Gruplar anonslarının bölümlerini renkli kâğıtlarla şeride yapıştırır (müzik mor, konuşma mavi, sessizlik boş). "Kes" denince makasla gereksiz parçayı çıkarır, "yavaş açılış" için müziğin başını üçgen şeklinde keserler. Kayıt için yalnızca öğretmenin telefonu yeterlidir.

Ders videosu

8. haftanın konu anlatımı · Bilişim Ders Notları

YouTube'da aç ↗

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Ses düzenleme programları ve ses dalgası
Ses düzenleyici KesKopyalaEfektDışa aktar 0:000:050:100:150:200:250:300:35 Seçili bölge: 0:22 – 0:32Proje hızı: 44100 Hz · MP3 / WAV / OGG Sessizlik
  1. 1KaydetMikrofondan yeni ses kaydı başlatır.Dokun, adını gör
  2. 2Oynat / Durdur / DuraklatSesi dinlemek için kullanılır.Dokun, adını gör
  3. 3Düzenleme araçlarıKes, kopyala, efekt ve dışa aktar.Dokun, adını gör
  4. 4Zaman cetveliSesin kaçıncı saniyede olduğunu gösterir.Dokun, adını gör
  5. 5Ses dalgasıDalga büyükse ses yüksek, küçükse alçaktır.Dokun, adını gör
  6. 6Seçili bölgeMavi alan: kesilecek ya da efekt uygulanacak kısım.Dokun, adını gör
  7. 7Oynatma imleciKırmızı çizgi o an çalınan yeri gösterir.Dokun, adını gör
?Ses düzenleme programı nedir?
Sesi kaydetmemizi, kesip birleştirmemizi, efekt eklememizi ve farklı biçimlerde kaydetmemizi sağlayan programdır. Audacity (ücretsiz, açık kaynak), Ocenaudio ve telefonlardaki ses kaydedici uygulamaları örnektir.
?Ses dalgası neyi gösterir?
Yatay eksen zamanı, dalganın yüksekliği sesin şiddetini gösterir. Yüksek dalgalar yüksek sesi, düz çizgi sessizliği ifade eder; böylece sesi dinlemeden nerede konuşulduğunu görebiliriz.
?Kayıt yaparken nelere dikkat edilir?
Sessiz bir ortam seçilir, mikrofonla ağız arasında yaklaşık bir karış mesafe bırakılır, önce kısa bir deneme kaydı alınır ve metin önceden prova edilir.
Anahtar kavramlar: Ses dalgasıZaman çizelgesiKayıtOynatma çubuğu
02Temel düzenleme işlemleri

Kartlara dokun.

?Kesme ile kırpma arasındaki fark nedir?
Kesmede seçtiğimiz parça atılır, seçmediklerimiz kalır. Kırpmada tam tersi olur: seçtiğimiz parça kalır, geri kalan her şey atılır.
?Yavaş açılış ve kapanış neden kullanılır?
Müziğin aniden başlaması ya da kesilmesi kulağı rahatsız eder. Fade in ve fade out ile anons daha profesyonel duyulur.
Yavaş açılış (fade in) Yavaş kapanış (fade out)
03Gürültü azaltma ve çok kanallı ses
?Gürültü azaltma nasıl yapılır?
Önce yalnızca uğultunun olduğu kısa bir bölüm seçilip "gürültü profili" alınır. Sonra tüm ses seçilir ve gürültü azaltma uygulanır; program o uğultuyu her yerden azaltır.
?Konuşma ile müzik aynı anda nasıl kullanılır?
Konuşma ve müzik ayrı kanallara (izlere) yerleştirilir. Konuşma sırasında müziğin sesi kısılır ki söylenenler rahatça anlaşılsın.
Biliyor muydun?

Gürültüyü sonradan temizlemek, baştan hiç kaydetmemekten zordur: pencereyi kapat, vantilatörü durdur, telefonu sessize al!

Önce: arka planda uğultu var gürültü Sonra: gürültü azaltıldı
04Ses dosya biçimleri ve dışa aktarma

Soru işaretli kutulara dokun.

?MP3, WAV ve OGG arasındaki fark nedir?
WAV sıkıştırılmamıştır, kalitesi en yüksektir ama çok yer kaplar. MP3 sıkıştırılmıştır, küçüktür ve her cihazda çalar. OGG ise açık ve ücretsiz bir sıkıştırılmış biçimdir.
?Dışa aktarma nedir?
Düzenlenen projeyi herkesin açabileceği bir ses dosyasına dönüştürmektir. Audacity'de Dosya > Dışa Aktar menüsünden MP3, WAV ya da OGG seçilir.
?Telifsiz müzik nereden bulunur?
Pixabay Music, YouTube Ses Kitaplığı gibi kaynaklarda kullanım izni verilen müzikler bulunur. Lisans koşulları okunmalı; istenirse sanatçının adı anonsun sonunda belirtilmelidir.
Anahtar kavramlar: Dışa aktarmaSıkıştırmaTelif hakkıCreative Commons
.mp3 MP3 · SesKüçük boyuther cihazda çalar .wav WAV · SesSıkıştırılmamışen yüksek kalite .ogg OGG · SesAçık kaynakücretsiz biçim .mp4 MP4 · VideoEn yaygınvideo biçimi
BiçimSıkıştırma1 dakika yaklaşıkNe zaman?
WAV
MP3
OGG
.aup3

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Radyoda ne duyuyoruz?

Kısa bir radyo anonsu ya da podcast girişi dinlet. "Konuşmadan önce ne duydunuz? Ses birden mi başladı, yavaş yavaş mı?" diye sor. Müzik, konuşma, sessizlik ve geçişlerin önceden planlanıp düzenlendiğini fark ettir.

10dk

Keşif: Ses dalgası ve program arayüzü

Ses düzenleyici çizimini (ya da tahtada Audacity'yi) göster. Kayıt, oynat, durdur düğmelerini, zaman çizelgesini ve ses dalgasını tanıt. Dalganın yükseldiği yerlerin yüksek ses, düz çizginin sessizlik olduğunu göster; bir öğrencinin sesini kaydedip dalgayı birlikte incele.

Ses düzenleyici KesKopyalaEfektDışa aktar 0:000:050:100:150:200:250:300:35 Seçili bölge: 0:22 – 0:32Proje hızı: 44100 Hz · MP3 / WAV / OGG Sessizlik
10dk

Keşif: Düzenleme işlemleri

Kaydedilen seste bir öksürük ya da "ııı" bölümünü seçip kes. Baştaki ve sondaki boşlukları kırp. Kısık sesi yükselt, müziğe yavaş açılış ve kapanış uygula. Gürültü azaltma için önce yalnızca uğultunun olduğu bölümden gürültü profili alındığını anlat.

Yavaş açılış (fade in) Yavaş kapanış (fade out)
12dk

Etkinlik: 60 saniyelik anons planı

Gruplar okul radyosu için bir anons konusu seçer (kitap haftası, kermes, Kod Haftası). Çizimdeki plana göre müzik, selamlama, duyuru ve kapanış bölümlerini sürelere böler, metni yazar. Bir grup tahtadaki mikrofonla kaydını yapar ve MP3 olarak dışa aktarılır.

Okul radyosu anonsu · 60 saniyelik plan Müzik0:00Selamlama0:08Duyuru0:18Kapanış0:48 1:00 Mikrofon Kayıttan önce: Metni yaz ve sesli prova yapSessiz bir oda seç, kapıyı kapatMikrofona bir karış uzakta konuşÖnce 10 saniyelik deneme kaydı al
3dk

Değerlendirme: Doğru biçim, doğru müzik

"Okul web sitesine koyacağımız anons için hangi biçim uygun?" (MP3) ve "İnternette bulduğumuz her şarkıyı kullanabilir miyiz?" sorularını tartış. Eşleştirme oyunuyla işlemler pekiştirilir.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Ses dalgasında düz bir çizgi, o bölümde sessizlik olduğunu gösterir.

Cevabı gösterDoğru

2. Kırpma işlemi seçili bölümü silip geri kalanını tutar.

Cevabı gösterYanlış · Bu kesme işlemidir. Kırpma ise seçili bölümü tutar, seçilmeyen başı ve sonu atar.

3. Yavaş açılış (fade in), sesin sessizlikten başlayıp yavaş yavaş yükselmesini sağlar.

Cevabı gösterDoğru

4. WAV dosyaları genellikle aynı süredeki MP3 dosyalarından daha küçüktür.

Cevabı gösterYanlış · WAV sıkıştırılmamıştır; 1 dakikalık stereo WAV yaklaşık 10 MB, aynı ses 128 kbps MP3 olarak yaklaşık 1 MB tutar.

5. Gürültü azaltmada önce yalnızca gürültünün bulunduğu kısa bir bölüm seçilerek gürültü profili alınır.

Cevabı gösterDoğru

6. Audacity ücretsiz ve açık kaynaklı bir ses düzenleme programıdır.

Cevabı gösterDoğru

7. İnternette bulduğumuz her müziği okul radyosu anonsunda serbestçe kullanabiliriz.

Cevabı gösterYanlış · Müziklerin çoğu telif hakkıyla korunur. Telifsiz ya da kullanım izni veren (Creative Commons gibi) lisanslı müzikler seçilmeli, istenen durumlarda sanatçının adı belirtilmelidir.

8. Ses yükseltme işleminde fazla abartılırsa ses bozulabilir (cızırtı oluşur).

Cevabı gösterDoğru · Dalganın tepeleri sınırı aşınca kırpılır ve ses bozulur.

9. Audacity'de projeyi kaydetmek ile MP3 olarak dışa aktarmak aynı şeydir.

Cevabı gösterYanlış · Proje kaydı (.aup3) daha sonra düzenlemeye devam etmek içindir ve yalnızca Audacity'de açılır. Dışa aktarma ise her cihazda çalan MP3, WAV ya da OGG dosyası üretir.
← Önceki haftaFormül, İşlev ve Grafikle Sonuca Ulaşma Sonraki hafta →Video Düzenleme: Senaryodan MP4'e

8. hafta günlük planı

2026–2027 6. sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi 8. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

6. SINIF BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ GÜNLÜK PLANI · 8. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
Ders6. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve YazılımSınıf / Düzey6. sınıf
Hafta / Tarih8. Hafta · 2–6 Kasım (KASIM)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaDİJİTAL ÜRÜN TASARIM VE GELİŞTİRME
KonuSes Düzenleme ve Okul Radyosu Anonsu
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıBTY.6.2.5 – BTY.6.2.7 Ses düzenleme programlarından yararlanabilme ve ses dosyası oluşturabilme
Süreç bileşenleri
  • Ses düzenleme programlarını (Audacity vb.) tanır; ses dalgasının ne gösterdiğini açıklar.
  • Ses kaydeder; kesme, kırpma, ses yükseltme, yavaş açılış/kapanış ve gürültü azaltma işlemlerinin amacını açıklar.
  • MP3, WAV ve OGG biçimlerini karşılaştırır, ses dosyasını uygun biçimde dışa aktarır.
  • Telif haklarına dikkat ederek kısa bir podcast ya da okul radyosu anonsu planlar.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta ve hoparlör · Tahtaya bağlı mikrofon ya da öğretmenin telefonu (ses kaydedici) · Anons metni şablonu (60 saniyelik plan) · Telifsiz müzik örneği (Pixabay Music vb.) · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Radyoda ne duyuyoruz?
Kısa bir radyo anonsu ya da podcast girişi dinlet. "Konuşmadan önce ne duydunuz? Ses birden mi başladı, yavaş yavaş mı?" diye sor. Müzik, konuşma, sessizlik ve geçişlerin önceden planlanıp düzenlendiğini fark ettir.
1. ders
10 dk		Keşif: Ses dalgası ve program arayüzü
Ses düzenleyici çizimini (ya da tahtada Audacity'yi) göster. Kayıt, oynat, durdur düğmelerini, zaman çizelgesini ve ses dalgasını tanıt. Dalganın yükseldiği yerlerin yüksek ses, düz çizginin sessizlik olduğunu göster; bir öğrencinin sesini kaydedip dalgayı birlikte incele.
1. ders
10 dk		Keşif: Düzenleme işlemleri
Kaydedilen seste bir öksürük ya da "ııı" bölümünü seçip kes. Baştaki ve sondaki boşlukları kırp. Kısık sesi yükselt, müziğe yavaş açılış ve kapanış uygula. Gürültü azaltma için önce yalnızca uğultunun olduğu bölümden gürültü profili alındığını anlat.
1. ders
12 dk		Etkinlik: 60 saniyelik anons planı
Gruplar okul radyosu için bir anons konusu seçer (kitap haftası, kermes, Kod Haftası). Çizimdeki plana göre müzik, selamlama, duyuru ve kapanış bölümlerini sürelere böler, metni yazar. Bir grup tahtadaki mikrofonla kaydını yapar ve MP3 olarak dışa aktarılır.
1. ders
3 dk		Değerlendirme: Doğru biçim, doğru müzik
"Okul web sitesine koyacağımız anons için hangi biçim uygun?" (MP3) ve "İnternette bulduğumuz her şarkıyı kullanabilir miyiz?" sorularını tartış. Eşleştirme oyunuyla işlemler pekiştirilir.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Ses düzenleme programı: numarayı parçayla eşleştir; Sorunu doğru işlemle eşleştir; Okul radyosu anonsu hazırlama sırası; Ses mi, video mu, proje mi?; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Test yarışması: Ses Düzenleme ve Okul Radyosu Anonsu.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Kâğıt ses şeridi. Uzun bir kâğıt şerit zaman çizelgesi olur: her 10 cm 5 saniyedir. Gruplar anonslarının bölümlerini renkli kâğıtlarla şeride yapıştırır (müzik mor, konuşma mavi, sessizlik boş). "Kes" denince makasla gereksiz parçayı çıkarır, "yavaş açılış" için müziğin başını üçgen şeklinde keserler. Kayıt için yalnızca öğretmenin telefonu yeterlidir.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Ses dalgasında düz bir çizgi, o bölümde sessizlik olduğunu gösterir. (D)
  2. Kırpma işlemi seçili bölümü silip geri kalanını tutar. (Y)
  3. Yavaş açılış (fade in), sesin sessizlikten başlayıp yavaş yavaş yükselmesini sağlar. (D)
  4. WAV dosyaları genellikle aynı süredeki MP3 dosyalarından daha küçüktür. (Y)
  5. Gürültü azaltmada önce yalnızca gürültünün bulunduğu kısa bir bölüm seçilerek gürültü profili alınır. (D)
  6. Audacity ücretsiz ve açık kaynaklı bir ses düzenleme programıdır. (D)
  7. İnternette bulduğumuz her müziği okul radyosu anonsunda serbestçe kullanabiliriz. (Y)
  8. Ses yükseltme işleminde fazla abartılırsa ses bozulabilir (cızırtı oluşur). (D)
  9. Audacity'de projeyi kaydetmek ile MP3 olarak dışa aktarmak aynı şeydir. (Y)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarKayıt öncesi sınıfa 10 saniyelik "sessizlik anı" verip yalnızca ortam sesini kaydederseniz, bu parça hem gürültü profili almak için kullanılır hem de öğrencilere mikrofonun duyduğu uğultuyu somut olarak gösterir.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR02.11.2026…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →