Bilişim Ders Notları
Dijital Sanat · 10. hafta · Dijital Tasarım Elemanları ve İlkeleri

Görsel Düzenleme ve Afiş Tasarımı

Dijital Sanatlar · 10. hafta ders notu · DS.1.3.2

Öğrenme çıktıları
DS.1.3.2
  • Katmanların görsel düzenlemedeki işlevini açıklar; katmanları gizleme, kilitleme ve sıralama işlemlerini gösterir.
  • Kırpma ve orantılı yeniden boyutlandırmanın farkını örnekle açıklar.
  • Parlaklık ve kontrast ayarlarının görsele etkisini karşılaştırır.
  • Tipografi kurallarına ve tasarım ilkelerine uyarak bir okul etkinliği afişi tasarlar.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Asetat, çerçeve ve kolaj

Katman kavramı asetat kâğıtlarla, kırpma kâğıt çerçeveyle, parlaklık ve kontrast açık ve koyu boyanmış iki aynı resimle gösterilir. Afiş, eskiz sonrası renkli kalem ve dergi kupürleriyle kâğıt üzerinde hazırlanır; başlık için harfler dergilerden kesilebilir.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Katmanlar
BİLİMŞENLİĞİ Arka planGörselŞekillerMetin Katmanlar TMetinŞekillerGörselArka plan Opaklık%100
  1. 1Metin katmanıEn üstte durur; yazı her zaman görünür kalır.Dokun, adını gör
  2. 2Şekiller katmanıYıldızlar ve gezegen; ayrı katmanda olduğu için tek tıkla taşınır.Dokun, adını gör
  3. 3Görsel katmanıRoket çizimi; arka planı silmeden düzenlenebilir.Dokun, adını gör
  4. 4Arka plan katmanıEn altta; çoğu zaman kilitlenir, yanlışlıkla taşınmaz.Dokun, adını gör
  5. 5Seçili katmanMavi çerçeveli katman üzerinde çalışılıyor; araçlar yalnızca onu değiştirir.Dokun, adını gör
  6. 6Göz simgesiKatmanı silmeden gizler ya da gösterir.Dokun, adını gör
  7. 7KilitKilitli katman değiştirilemez.Dokun, adını gör
  8. 8OpaklıkKatmanın saydamlığı: %100 tam görünür, %0 görünmez.Dokun, adını gör

Numaralara dokun.

?Katman nedir?
Üst üste konmuş saydam asetat kâğıtları gibidir. Her parça (arka plan, görsel, şekiller, metin) ayrı katmanda durur; birini değiştirmek diğerlerini bozmaz.
?Katmanların sırası neyi belirler?
Neyin önde neyin arkada görüneceğini. Paneldeki en üst katman tuvalde en öndedir; metin katmanı genellikle en üstte tutulur.
?Opaklık ne işe yarar?
Katmanın ne kadar saydam olacağını belirler. %100 tamamen görünür, %50 yarı saydam, %0 görünmezdir. Filigranlar düşük opaklıkla eklenir.
Anahtar kavramlar: KatmanOpaklıkKilit
02Kırpma ve yeniden boyutlandırma
?Kırparken nelere dikkat ederim?
Konuyu öne çıkarmayan kenarları atarım. Izgaradaki çizgilerin kesiştiği noktalar (üçte bir kuralı) önemli ögeyi yerleştirmek için iyi yerlerdir.
?Orantılı boyutlandırma neden önemlidir?
Genişlik ve yükseklik aynı oranda değişmezse görsel basıklaşır ya da uzar; yüzler ve yazılar bozulur. Programlardaki zincir ya da kilit simgesi orantıyı korur.
?Küçültmek ile büyütmek aynı sonucu mu verir?
Hayır. Raster bir görseli küçültmek genellikle sorun çıkarmaz; büyütmek ise pikselleri belirginleştirip görüntüyü bulanıklaştırır.
Kırpma Kenarları at, konuyu öne çıkarIzgara: üçte bir kuralı Yeniden boyutlandırma Asıl300 × 300 Orantılı450 × 450 Orantısız: bozulur600 × 175
03Parlaklık ve kontrast

Soru işaretli kutulara dokun.

ÖzgünParlaklıkKontrastParlaklık +ParlaklıkKontrastParlaklık −ParlaklıkKontrastKontrast +ParlaklıkKontrastKontrast −ParlaklıkKontrast Aşırı ayar ayrıntıyı yok eder:açık alanlar beyaza, koyu alanlar siyaha döner.
AyarNe yapar?Aşırı olursa
Parlaklık +
Parlaklık −
Kontrast +
Kontrast −
04Metin ve tipografi

Kartlara dokun.

?Tipografi nedir?
Yazının tasarımıdır: yazı tipi, boyut, kalınlık, satır aralığı ve hizalama seçimleri. İyi tipografi metni hem güzel hem kolay okunur yapar.
Yazı tipi aileleri Aa SanatTırnaklıkitap, gazeteAa SanatTırnaksızekran, afişAa SanatEl yazısıdavetiye, notAA SANATSüslü / kalınkısa başlık Hiyerarşi ve okunurluk BAŞLIKAlt başlıkMetin yazısı küçük ve sadedir. AaOkunurAaZor okunurAaOkunur En çok 2 yazı tipi kullan.
05Okul etkinliği afişi
Eskiz (kâğıtta) SANATŞENLİĞİ 28 Mayıs · 14.00Okul bahçesi Ahlat Bayındır Ortaokulu Renk paleti#2E63D6#E5484D#1F3A5F#FFF4DE Yazı tipleriBaşlık: kalın, tırnaksızMetin: sade, tırnaksızEn çok 2 yazı tipi
  1. 1EskizÖnce kâğıda kaba bir taslak çizilir; yerleşim burada denenir.Dokun, adını gör
  2. 2Ana görselEtkinliği anlatan tek, büyük ve özgün çizim.Dokun, adını gör
  3. 3BaşlıkEn büyük yazı; uzaktan okunabilmesi için kalın ve kısa.Dokun, adını gör
  4. 4Tarih, saat, yerBilgi kutusunda gruplanır; afişin en önemli bilgisidir.Dokun, adını gör
  5. 5DüzenleyenOkulun adı küçük ve sade yazılır.Dokun, adını gör
  6. 6Renk paletiAfişte yalnızca 4 renk kullanıldı; HEX kodlarıyla not edildi.Dokun, adını gör
  7. 7Yazı tipleriBaşlık ve metin için en çok iki yazı tipi.Dokun, adını gör

Numaralara dokun.

?Afiş tasarımına nereden başlarım?
Önce bilgileri önem sırasına koyarım (etkinlik adı, tarih-saat, yer, düzenleyen). Sonra kâğıda küçük bir eskiz çizer, yerleşimi orada denerim.
?Afişteki görseli nasıl seçerim?
Etkinliği anlatan tek, büyük ve özgün bir çizim kullanırım. İnternetten görsel alacaksam lisansına bakar ve kaynağını yazarım.
Biliyor muydun?

Afiş kontrol listesi: Başlık 3 metreden okunuyor mu? Tarih, saat, yer bir arada mı? En çok 4 renk ve 2 yazı tipi mi?

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Asetat katmanları

Bir asetat kâğıdına gökyüzü, ikincisine roket, üçüncüsüne yazı çiz ve üst üste koy. Bir katmanı çekip çıkar, sıralarını değiştir. "Roket yazının üstüne çıkınca ne oldu?" diye sor. Dijital programlardaki katmanların da böyle çalıştığını söyle.

BİLİMŞENLİĞİ Arka planGörselŞekillerMetin Katmanlar TMetinŞekillerGörselArka plan Opaklık%100
10dk

Keşif: Katman, kırpma, boyut

Katman görselini numaralarla incele: göz simgesi, kilit, opaklık. Ardından kırpma görselinde üçte bir ızgarasını göster; öğrenciler kâğıt çerçeveyi bir dergi fotoğrafı üzerinde gezdirerek en iyi kırpmayı bulur. Orantısız boyutlandırmada gülen yüzün nasıl basıklaştığını gösterip orantı kilidinin önemini vurgula.

Kırpma Kenarları at, konuyu öne çıkarIzgara: üçte bir kuralı Yeniden boyutlandırma Asıl300 × 300 Orantılı450 × 450 Orantısız: bozulur600 × 175
8dk

Keşif: Işık ayarları ve yazı

Parlaklık ve kontrast görselinde beş hâli karşılaştır; aşırı ayarın ayrıntıyı nasıl yok ettiğini göster. Tipografi görselinde yazı tipi ailelerini ve okunurluğu tartış: sarı yazı beyaz zeminde neden okunmuyor? Mümkünse tarayıcıdaki bir düzenleyicide bu ayarları tahtada canlı göster.

ÖzgünParlaklıkKontrastParlaklık +ParlaklıkKontrastParlaklık −ParlaklıkKontrastKontrast +ParlaklıkKontrastKontrast −ParlaklıkKontrast Aşırı ayar ayrıntıyı yok eder:açık alanlar beyaza, koyu alanlar siyaha döner.
13dk

Etkinlik: Okul etkinliği afişi

Afiş örneğini numaralarla incele. Öğrenciler sınıfça seçilen bir okul etkinliği için (sanat şenliği, kitap günü, bilim fuarı) önce küçük bir eskiz, sonra A4 afiş hazırlar. Kurallar: 4 renklik palet, en çok 2 yazı tipi, büyük başlık, gruplanmış tarih-saat-yer bilgisi, özgün çizim ve boş alan.

Eskiz (kâğıtta) SANATŞENLİĞİ 28 Mayıs · 14.00Okul bahçesi Ahlat Bayındır Ortaokulu Renk paleti#2E63D6#E5484D#1F3A5F#FFF4DE Yazı tipleriBaşlık: kalın, tırnaksızMetin: sade, tırnaksızEn çok 2 yazı tipi
4dk

Değerlendirme: Afiş sergisi

Afişler tahtaya ya da koridora asılır. Öğrenciler 3 metre uzaktan bakıp hangi afişin başlığını 3 saniyede okuyabildiklerini işaretler; en okunur afişlerin ortak özelliklerini sınıfça söylerler.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Katmanlar, bir tasarımın parçalarını birbirini bozmadan ayrı ayrı düzenlemeyi sağlar.

Cevabı gösterDoğru

2. Katmanlar panelinde en üstteki katman, tuvalde en arkada görünür.

Cevabı gösterYanlış · Tersi: paneldeki en üst katman tuvalde en öndedir. Arka plan katmanı listenin en altındadır.

3. Göz simgesine tıklamak katmanı silmeden gizler.

Cevabı gösterDoğru

4. Kırpma, görselin istenmeyen kenarlarını atarak konuyu öne çıkarır.

Cevabı gösterDoğru

5. Bir görselin yalnızca genişliğini artırmak onu orantılı biçimde büyütür.

Cevabı gösterYanlış · Yalnızca genişlik değişirse görsel yana doğru basıklaşır. Orantılı büyütmede genişlik ve yükseklik aynı oranda değişir; bunun için orantı kilidi açık tutulur.

6. Kontrastı artırmak açık ve koyu alanlar arasındaki farkı büyütür.

Cevabı gösterDoğru

7. Parlaklık ne kadar artırılırsa fotoğraftaki ayrıntılar o kadar iyi görünür.

Cevabı gösterYanlış · Aşırı parlaklıkta açık alanlar bembeyaz olur ve ayrıntılar kaybolur. Ayarlar küçük adımlarla yapılır.

8. Bir afişte en çok iki yazı tipi kullanmak düzenli bir görünüm sağlar.

Cevabı gösterDoğru

9. Tırnaksız yazı tipleri ekranda ve afiş başlıklarında kolay okunur.

Cevabı gösterDoğru

10. Afişte tarih, saat ve yer bilgisi bir arada gruplanmalıdır.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaDijital Tasarım Araçları: Vektör ve Raster Sonraki hafta →Dijital Çizim 1: Program ve Araçlar

10. hafta günlük planı

2026–2027 1. düzey Seçmeli Dijital Sanatlar dersi 10. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ DİJİTAL SANATLAR 1. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 10. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Dijital Sanatlar 1. SeviyeSınıf / Düzey1. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih10. Hafta · 23–27 Kasım (KASIM)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaDİJİTAL TASARIM ELEMANLARI VE İLKELERİ
KonuGörsel Düzenleme ve Afiş Tasarımı
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıDS.1.3.2 Görsel düzenleme sürecinde dijital tasarım araçlarından yararlanabilme
Süreç bileşenleri
  • Katmanların görsel düzenlemedeki işlevini açıklar; katmanları gizleme, kilitleme ve sıralama işlemlerini gösterir.
  • Kırpma ve orantılı yeniden boyutlandırmanın farkını örnekle açıklar.
  • Parlaklık ve kontrast ayarlarının görsele etkisini karşılaştırır.
  • Tipografi kurallarına ve tasarım ilkelerine uyarak bir okul etkinliği afişi tasarlar.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta (öğretmen gösterimi için çevrim içi bir görüntü düzenleyici) · Asetat ya da aydınger kâğıtları (katman deneyi için) · A4 resim kâğıdı, renkli kalemler · Kâğıt çerçeve (kırpma için, ortası kesik karton) · Dergi kupürleri ve yapıştırıcı · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Asetat katmanları
Bir asetat kâğıdına gökyüzü, ikincisine roket, üçüncüsüne yazı çiz ve üst üste koy. Bir katmanı çekip çıkar, sıralarını değiştir. "Roket yazının üstüne çıkınca ne oldu?" diye sor. Dijital programlardaki katmanların da böyle çalıştığını söyle.
1. ders
10 dk		Keşif: Katman, kırpma, boyut
Katman görselini numaralarla incele: göz simgesi, kilit, opaklık. Ardından kırpma görselinde üçte bir ızgarasını göster; öğrenciler kâğıt çerçeveyi bir dergi fotoğrafı üzerinde gezdirerek en iyi kırpmayı bulur. Orantısız boyutlandırmada gülen yüzün nasıl basıklaştığını gösterip orantı kilidinin önemini vurgula.
1. ders
8 dk		Keşif: Işık ayarları ve yazı
Parlaklık ve kontrast görselinde beş hâli karşılaştır; aşırı ayarın ayrıntıyı nasıl yok ettiğini göster. Tipografi görselinde yazı tipi ailelerini ve okunurluğu tartış: sarı yazı beyaz zeminde neden okunmuyor? Mümkünse tarayıcıdaki bir düzenleyicide bu ayarları tahtada canlı göster.
1. ders
13 dk		Etkinlik: Okul etkinliği afişi
Afiş örneğini numaralarla incele. Öğrenciler sınıfça seçilen bir okul etkinliği için (sanat şenliği, kitap günü, bilim fuarı) önce küçük bir eskiz, sonra A4 afiş hazırlar. Kurallar: 4 renklik palet, en çok 2 yazı tipi, büyük başlık, gruplanmış tarih-saat-yer bilgisi, özgün çizim ve boş alan.
1. ders
4 dk		Değerlendirme: Afiş sergisi
Afişler tahtaya ya da koridora asılır. Öğrenciler 3 metre uzaktan bakıp hangi afişin başlığını 3 saniyede okuyabildiklerini işaretler; en okunur afişlerin ortak özelliklerini sınıfça söylerler.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Katman panelinde numaralar; Afiş tasarlama sırası; Hangi düzenleme?; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Harf karıştırma: anahtar kavramlar.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
10 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Asetat, çerçeve ve kolaj. Katman kavramı asetat kâğıtlarla, kırpma kâğıt çerçeveyle, parlaklık ve kontrast açık ve koyu boyanmış iki aynı resimle gösterilir. Afiş, eskiz sonrası renkli kalem ve dergi kupürleriyle kâğıt üzerinde hazırlanır; başlık için harfler dergilerden kesilebilir.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Katmanlar, bir tasarımın parçalarını birbirini bozmadan ayrı ayrı düzenlemeyi sağlar. (D)
  2. Katmanlar panelinde en üstteki katman, tuvalde en arkada görünür. (Y)
  3. Göz simgesine tıklamak katmanı silmeden gizler. (D)
  4. Kırpma, görselin istenmeyen kenarlarını atarak konuyu öne çıkarır. (D)
  5. Bir görselin yalnızca genişliğini artırmak onu orantılı biçimde büyütür. (Y)
  6. Kontrastı artırmak açık ve koyu alanlar arasındaki farkı büyütür. (D)
  7. Parlaklık ne kadar artırılırsa fotoğraftaki ayrıntılar o kadar iyi görünür. (Y)
  8. Bir afişte en çok iki yazı tipi kullanmak düzenli bir görünüm sağlar. (D)
  9. Tırnaksız yazı tipleri ekranda ve afiş başlıklarında kolay okunur. (D)
  10. Afişte tarih, saat ve yer bilgisi bir arada gruplanmalıdır. (D)
Belirli gün ve haftalar24 Kasım Öğretmenler Günü
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarAfişlerin sergisinde "3 metre – 3 saniye" testi öğrencilere hiyerarşiyi somut olarak hissettirir. Seçilen afişleri gerçek okul etkinliğinde kullanmak motivasyonu çok artırır; bunu ders başında duyurun.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR23.11.2026…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →