Bilişim Ders Notları
Dijital Sanat · 11. hafta · Dijital Üretimde Çizim, Görüntü ve Ses

Dijital Çizim 1: Program ve Araçlar

Dijital Sanatlar · 11. hafta ders notu · DS.1.4.1

Öğrenme çıktıları
DS.1.4.1
  • Bir dijital çizim programının arayüzündeki temel bölümleri (araç çubuğu, tuval, renk seçici, katmanlar) adlandırır.
  • Fırça, kalem, silgi, doldurma kovası ve damlalık araçlarının görevini açıklar.
  • Grafik tabletin ve kalem basıncının çizgiye etkisini fare ile karşılaştırır.
  • Ücretsiz çizim programlarını (Krita, Paint, MediBang Paint vb.) tanır ve amacına göre birini seçer.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Asetat katmanlar ve kâğıt arayüz

Her öğrenciye A4 kâğıda çizilmiş bir "arayüz" ver: solda araç kutuları, ortada tuval, sağda renk kutuları. Öğrenciler araçları kendi simgeleriyle çizer. Ardından kâğıt tuvalin üstüne iki şeffaf dosya poşeti koyup birine ağaç, ötekine gökyüzü çizerler: bir poşeti kaldırınca altı bozulmaz. Bu, katman fikrini bilgisayarsız gösterir.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Dijital çizim nedir?
?Dijital çizim ile kâğıtta çizim arasındaki temel fark nedir?
Dijital çizimde her çizgi pikselden oluşur ve bilgisayarda saklanır. Bu sayede hata geri alınır, renkler sonradan değiştirilir, çizim katmanlara ayrılır ve aynı eser istenildiği kadar kopyalanabilir.
?Dijital çizim için hangi donanımlar kullanılır?
Fare, dokunmatik ekran, akıllı tahta kalemi ve grafik tablet. Grafik tablet, kalemin bastırma gücünü algıladığı için kâğıda en yakın hissi verir.
?Kalem basıncı nedir?
Tablet kaleminin yüzeye ne kadar güçlü bastırıldığını ölçmesidir. Program bu değere göre çizgiyi kalınlaştırır ya da koyulaştırır; böylece tek hareketle ince başlayıp kalınlaşan, doğal görünen çizgiler elde edilir.
Anahtar kavramlar: PikselGrafik tabletKalem basıncı
USB Grafik tablet ve kalemKalem, tabletin çizim alanında fare gibi çalışır Kalem basıncı Hafif bastırıncaOrta bastırıncaGüçlü bastırınca Tek çizgide basıncı değiştir: ince → kalın → ince
02Çizim programının arayüzü
DosyaDüzenGörünümKatmanFiltre Tuval · 1600×900 · %50 Renk Fırça Boyut Opaklık Katmanlar AğaçTepeArka plan
  1. 1Menü çubuğuDosya açma, kaydetme, dışa aktarma ve katman komutları buradadır.Dokun, adını gör
  2. 2Geri al / YineleSon işlemi geri alır (Ctrl+Z). Dijital çizimin en büyük kolaylığıdır.Dokun, adını gör
  3. 3FırçaYumuşak kenarlı, basınca göre kalınlaşan boya darbesi atar.Dokun, adını gör
  4. 4Kalemİnce ve sert kenarlı çizgi çizer; eskiz ve kontur için kullanılır.Dokun, adını gör
  5. 5SilgiÇizilen pikselleri siler; yalnızca seçili katmanda çalışır.Dokun, adını gör
  6. 6Doldurma kovasıKapalı bir alanı tek tıkla seçili renkle doldurur.Dokun, adını gör
  7. 7Damlalık (renk seçici)Tuvaldeki bir rengin aynısını alır.Dokun, adını gör
  8. 8TuvalÇizimin yapıldığı alan; boyutu piksel olarak belirlenir.Dokun, adını gör
  9. 9Renk seçiciKare doygunluk ve açıklığı, dikey şerit renk tonunu seçer.Dokun, adını gör
  10. 10Fırça ayarlarıFırçanın boyutu ve opaklığı (saydamlığı) buradan ayarlanır.Dokun, adını gör
  11. 11KatmanlarÇizimin parçaları ayrı saydam katmanlarda durur; seçili katman mavi görünür.Dokun, adını gör

Numaralara dokun: her bölüm ne işe yarıyor?

?Tuval nedir?
Çizimin yapıldığı dijital kâğıttır. Boyutu piksel olarak seçilir; örneğin 1600×900 piksellik bir tuval sunum slaytına uygun bir yatay çizim alanı verir.
?Renk seçici nasıl kullanılır?
Dikey şeritten renk tonu (kırmızı, mavi…) seçilir; büyük karede ise o rengin ne kadar canlı ve ne kadar açık ya da koyu olacağı belirlenir. Kullanılan rengin kodu (örneğin #2F7FC1) not edilerek aynı renk tekrar bulunabilir.
Biliyor muydun?

Kısayollar işi hızlandırır: B fırça, E silgi, Ctrl+Z geri al. Kısayollar programa göre değişebilir; Yardım menüsünden kontrol et.

Anahtar kavramlar: TuvalAraç çubuğuRenk seçiciGeri al
03Temel araçlar

Kartlara dokun.

?Fırça ile kalem arasındaki fark nedir?
Kalemin kenarları sert ve keskindir, piksel piksel çizer. Fırçanın kenarları yumuşaktır, renk kenarlara doğru azalarak geçiş yapar; boyama ve gölgelemede tercih edilir.
04Ücretsiz çizim programları

Soru işaretli kutulara dokun.

?Hangi programı seçmeliyim?
Amacına göre: hızlı bir taslak için Paint yeter; katmanlı, basınç duyarlı boyama için Krita uygundur; kurulum yapamıyorsan tarayıcıda çalışan bir program işini görür. Hepsinde temel araçlar benzerdir.
Anahtar kavramlar: Açık kaynakÜcretsiz yazılım
ProgramNerede çalışır?Öne çıkan özelliği
Krita
Paint
MediBang Paint
Photopea
Pardus'ta Krita / GIMP

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Kâğıt mı, ekran mı?

Tahtaya hızlıca bir ağaç çiz ve bir dalını "yanlışlıkla" boz. "Kâğıtta bunu nasıl düzeltirdik? Dijital çizimde ne yapardık?" diye sor. Geri al, katman ve renk değiştirme gibi dijital kolaylıkları öğrencilerin kendisinin söylemesini sağla.

12dk

Keşif: Çizim programının arayüzü

Arayüz çizimini hotspot olarak aç; numaralara sırayla dokunup her bölümü göster. Ardından tahtada Krita ya da Paint'i açıp aynı bölümleri gerçek programda bul. Fırça ile kalemin, silgi ile geri almanın farkını küçük çizgilerle canlı göster.

DosyaDüzenGörünümKatmanFiltre Tuval · 1600×900 · %50 Renk Fırça Boyut Opaklık Katmanlar AğaçTepeArka plan
8dk

Keşif: Grafik tablet ve basınç

Tablet çizimini göster: kalemin tablet yüzeyinde fare gibi çalıştığını, bastırma gücünü de bilgisayara gönderdiğini anlat. Akıllı tahtada tahta kalemiyle basınç olmadan çizilen düz kalınlıktaki çizgiyle karşılaştır. Basınç duyarlılığı fırça ayarından açılıp kapatılabilir.

USB Grafik tablet ve kalemKalem, tabletin çizim alanında fare gibi çalışır Kalem basıncı Hafif bastırıncaOrta bastırıncaGüçlü bastırınca Tek çizgide basıncı değiştir: ince → kalın → ince
12dk

Etkinlik: Tahtada araç görevi

Öğrencileri sırayla tahtaya çağır. Her öğrenci bir görev kartı çeker ("Güneşi damlalıkla aynı sarıya boya", "Gökyüzünü kovayla doldur", "Son çizgiyi geri al"), aracı bulur ve uygular. Sınıf, doğru aracın seçilip seçilmediğine karar verir.

3dk

Değerlendirme: Arayüzü eşleştir

Hotspot eşleştirme oyunuyla numaraları bölüm adlarıyla eşleştir. "Silgi ile geri al arasındaki fark ne?" sorusunu bir öğrenciye yanıtlat.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Dijital çizim programında "Geri al" komutu genellikle Ctrl+Z kısayoluyla çalışır.

Cevabı gösterDoğru

2. Silgi ile geri al aynı işi yapar.

Cevabı gösterYanlış · Silgi, seçtiğin yerdeki pikselleri siler ve istediğin her yerde kullanılabilir. Geri al ise son yaptığın işlemi (bir fırça darbesi, bir doldurma) bütünüyle iptal eder.

3. Damlalık aracı, tuvaldeki bir rengin aynısını seçmemizi sağlar.

Cevabı gösterDoğru

4. Doldurma kovası, açık (kapanmamış) bir şeklin içini sorunsuz doldurur.

Cevabı gösterYanlış · Kova, aynı renkteki bitişik pikselleri doldurur. Şeklin çizgisinde küçük bir boşluk varsa boya dışarı taşar ve tüm arka planı kaplar.

5. Grafik tablette kalemle daha güçlü bastırınca, basınç duyarlı fırçanın çizgisi kalınlaşır.

Cevabı gösterDoğru

6. Grafik tablet kullanmak için ekranlı (pahalı) bir tablet şarttır.

Cevabı gösterYanlış · Ekransız tabletler yaygın ve daha ucuzdur: çizim tablette yapılır, sonuç monitörde görülür. El ile göz arasındaki bu koordinasyona kısa sürede alışılır.

7. Krita ücretsiz ve açık kaynaklı bir dijital boyama programıdır.

Cevabı gösterDoğru

8. Opaklık değeri düştükçe fırçanın rengi daha saydam olur.

Cevabı gösterDoğru · %100 opaklık tam örtücü, %0 tamamen görünmezdir.

9. Dijital çizim yapmak için mutlaka bir grafik tablet gerekir.

Cevabı gösterYanlış · Fare, dokunmatik ekran ya da akıllı tahta kalemiyle de dijital çizim yapılabilir. Tablet yalnızca basınç ve doğal el hareketi sayesinde işi kolaylaştırır.
← Önceki haftaGörsel Düzenleme ve Afiş Tasarımı Sonraki hafta →Dijital Çizim 2: Eskizden Renge

11. hafta günlük planı

2026–2027 1. düzey Seçmeli Dijital Sanatlar dersi 11. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ DİJİTAL SANATLAR 1. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 11. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Dijital Sanatlar 1. SeviyeSınıf / Düzey1. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih11. Hafta · 30 Kasım – 4 Aralık (KASIM)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaDİJİTAL ÜRETİMDE ÇİZİM, GÖRÜNTÜ VE SES
KonuDijital Çizim 1: Program ve Araçlar
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıDS.1.4.1 Dijital görsel çizim ve düzenleme araçlarından yararlanabilme
Süreç bileşenleri
  • Bir dijital çizim programının arayüzündeki temel bölümleri (araç çubuğu, tuval, renk seçici, katmanlar) adlandırır.
  • Fırça, kalem, silgi, doldurma kovası ve damlalık araçlarının görevini açıklar.
  • Grafik tabletin ve kalem basıncının çizgiye etkisini fare ile karşılaştırır.
  • Ücretsiz çizim programlarını (Krita, Paint, MediBang Paint vb.) tanır ve amacına göre birini seçer.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta ve tahta kalemi · Tahtada açık bir çizim programı (Krita ya da Paint) · Varsa grafik tablet (yoksa yalnızca tahta kalemi) · Asetat ya da şeffaf dosya poşeti, kuru boya, A4 kâğıt · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Kâğıt mı, ekran mı?
Tahtaya hızlıca bir ağaç çiz ve bir dalını "yanlışlıkla" boz. "Kâğıtta bunu nasıl düzeltirdik? Dijital çizimde ne yapardık?" diye sor. Geri al, katman ve renk değiştirme gibi dijital kolaylıkları öğrencilerin kendisinin söylemesini sağla.
1. ders
12 dk		Keşif: Çizim programının arayüzü
Arayüz çizimini hotspot olarak aç; numaralara sırayla dokunup her bölümü göster. Ardından tahtada Krita ya da Paint'i açıp aynı bölümleri gerçek programda bul. Fırça ile kalemin, silgi ile geri almanın farkını küçük çizgilerle canlı göster.
1. ders
8 dk		Keşif: Grafik tablet ve basınç
Tablet çizimini göster: kalemin tablet yüzeyinde fare gibi çalıştığını, bastırma gücünü de bilgisayara gönderdiğini anlat. Akıllı tahtada tahta kalemiyle basınç olmadan çizilen düz kalınlıktaki çizgiyle karşılaştır. Basınç duyarlılığı fırça ayarından açılıp kapatılabilir.
1. ders
12 dk		Etkinlik: Tahtada araç görevi
Öğrencileri sırayla tahtaya çağır. Her öğrenci bir görev kartı çeker ("Güneşi damlalıkla aynı sarıya boya", "Gökyüzünü kovayla doldur", "Son çizgiyi geri al"), aracı bulur ve uygular. Sınıf, doğru aracın seçilip seçilmediğine karar verir.
1. ders
3 dk		Değerlendirme: Arayüzü eşleştir
Hotspot eşleştirme oyunuyla numaraları bölüm adlarıyla eşleştir. "Silgi ile geri al arasındaki fark ne?" sorusunu bir öğrenciye yanıtlat.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Arayüzün bölümleri; Göreve göre aracı seç; Donanım mı, yazılım mı?; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Test yarışması: Dijital Çizim 1: Program ve Araçlar.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Asetat katmanlar ve kâğıt arayüz. Her öğrenciye A4 kâğıda çizilmiş bir "arayüz" ver: solda araç kutuları, ortada tuval, sağda renk kutuları. Öğrenciler araçları kendi simgeleriyle çizer. Ardından kâğıt tuvalin üstüne iki şeffaf dosya poşeti koyup birine ağaç, ötekine gökyüzü çizerler: bir poşeti kaldırınca altı bozulmaz. Bu, katman fikrini bilgisayarsız gösterir.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Dijital çizim programında "Geri al" komutu genellikle Ctrl+Z kısayoluyla çalışır. (D)
  2. Silgi ile geri al aynı işi yapar. (Y)
  3. Damlalık aracı, tuvaldeki bir rengin aynısını seçmemizi sağlar. (D)
  4. Doldurma kovası, açık (kapanmamış) bir şeklin içini sorunsuz doldurur. (Y)
  5. Grafik tablette kalemle daha güçlü bastırınca, basınç duyarlı fırçanın çizgisi kalınlaşır. (D)
  6. Grafik tablet kullanmak için ekranlı (pahalı) bir tablet şarttır. (Y)
  7. Krita ücretsiz ve açık kaynaklı bir dijital boyama programıdır. (D)
  8. Opaklık değeri düştükçe fırçanın rengi daha saydam olur. (D)
  9. Dijital çizim yapmak için mutlaka bir grafik tablet gerekir. (Y)
Belirli gün ve haftalar3 Aralık Dünya Engelliler Günü
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarKrita'yı ilk kez açtığınızda arayüz kalabalık görünebilir; Ayarlar > Çalışma Alanı menüsünden sade bir düzen seçip yalnızca araç kutusu, renk ve katman panelini açık bırakın. Paint ise hiç kurulum gerektirmediği için ilk gösterim için idealdir.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR30.11.2026…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →