Bilişim Ders Notları
Dijital Sanat · 12. hafta · Dijital Üretimde Çizim, Görüntü ve Ses

Dijital Çizim 2: Eskizden Renge

Dijital Sanatlar · 12. hafta ders notu · DS.1.4.1

Öğrenme çıktıları
DS.1.4.1
  • Dijital çizimin dört aşamasını (eskiz, mürekkep, düz renk, gölge-ışık) sırasıyla açıklar.
  • Her aşama için ayrı katman açmanın yararlarını söyler; katmanları doğru sıraya dizer.
  • Katman panelinde görünürlük, opaklık, kilit ve karışım modunun görevini açıklar.
  • Bir ışık kaynağına göre gölge ve parlak alanların yerini belirler.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Şeffaf poşetlerle katmanlı boyama

Kâğıda kurşun kalemle eskiz yapılır. Üstüne konan 1. poşete siyah keçeliyle temiz kontur, 2. poşete renkler (keçeli ya da pastel), 3. poşete gri ya da koyu tonla gölgeler çizilir. Kurşun kalemli kâğıt çekip alınınca "eskiz katmanı gizlendi" olur; renk poşeti kaldırılınca yalnızca çizgiler kalır. Öğrenciler poşetlerin sırasını değiştirip ne olduğunu da gözlemler.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Eskizden renge dört aşama
?Eskiz aşamasında ne yapılır?
Çizimin genel biçimi, oranları ve yerleşimi hızlı ve kaba çizgilerle belirlenir. Ayrıntıya girilmez; amaç fikri tuvale yerleştirmektir. Eskiz açık mavi gibi silik bir renkle yapılır.
?Mürekkepleme (inking) nedir?
Eskizin üstüne yeni bir katmanda net, temiz ve kapalı kontur çizgileri çizmektir. Kontur kapalı olursa doldurma kovası alanları taşırmadan doldurur.
?Düz renk ile gölge-ışık aşaması arasındaki fark nedir?
Düz renkte her alan tek temel renkle doldurulur, çizim düz ve iki boyutlu görünür. Gölge-ışık aşamasında ışığın geldiği yöne göre koyu ve parlak alanlar eklenir; nesne hacim kazanır ve üç boyutlu görünür.
Anahtar kavramlar: EskizMürekkeplemeDüz renkGölge-ışık
1 · EskizHızlı, açık taslak2 · MürekkepTemiz kontur çizgisi3 · Düz renkAlanları doldur4 · Gölge–ışıkHacim kazandır
02Katman paneli
Katmanlar Çarpma Opaklık%60 GölgeÇarpma · %60 Mürekkep Düz renk Eskizgizli Arka plan +
  1. 1Görünürlük (göz)Katmanı silmeden gizler ya da gösterir.Dokun, adını gör
  2. 2Katman küçük resmiKatmanda ne çizildiğini küçük olarak gösterir.Dokun, adını gör
  3. 3Seçili katmanFırça ve silgi yalnızca seçili (vurgulu) katmanda çalışır.Dokun, adını gör
  4. 4Karışım moduKatmanın alttakilerle nasıl karışacağını belirler; Çarpma gölge için uygundur.Dokun, adını gör
  5. 5OpaklıkKatmanın ne kadar saydam olacağını ayarlar (%0 görünmez, %100 tam).Dokun, adını gör
  6. 6Gizli eskiz katmanıEskiz işi bitince silinmez, gözü kapatılarak gizlenir.Dokun, adını gör
  7. 7KilitArka planı yanlışlıkla boyamayı önler.Dokun, adını gör
  8. 8Yeni katmanHer yeni iş (renk, gölge, yazı) için yeni katman açılır.Dokun, adını gör
  9. 9Katmanı silSeçili katmanı ve içindeki her şeyi siler.Dokun, adını gör
  10. 10Sonuç (tuval)Tüm görünür katmanlar üst üste binerek bu resmi oluşturur.Dokun, adını gör

Numaralara dokun: katman panelinde neler var?

?Katman neden kullanılır?
Her katman ayrı bir şeffaf kâğıt gibidir. Renk katmanında boyarken çizgi katmanı bozulmaz; bir katmanı gizleyebilir, taşıyabilir, saydamlaştırabilir ya da tamamen silebiliriz.
?Karışım modu "Çarpma" ne işe yarar?
Katmanın rengini alttaki renklerle çarparak koyulaştırır; beyaz alanlar ise hiç etki etmez. Bu yüzden gölge katmanı için çok uygundur: gölge rengi alttaki yeşille ya da turuncuyla doğal biçimde karışır.
Biliyor muydun?

Katmanlarına ad ver: "Katman 7" yerine "Gölge" yazmak, büyük bir çizimde aradığını hemen bulmanı sağlar.

Anahtar kavramlar: KatmanOpaklıkKarışım moduKilit
03Katmanların sırası
?Katmanlar hangi sırayla dizilir?
Bu örnekte en altta arka plan, onun üstünde düz renk, sonra mürekkep (kontur) ve en üstte "Çarpma" modundaki gölge katmanı var. Çarpma modu yalnızca koyulaştırdığı için konturu örtmez. Bazı sanatçılar gölgeyi renk ile kontur arasına koyar; önemli olan, renklerin çizgileri örtmemesidir.
?Renk katmanı çizgi katmanının üstüne çıkarsa ne olur?
Renkler çizgilerin üstünü örter ve kontur kaybolur. Katmanı panelde sürükleyip çizgi katmanının altına almak sorunu çözer.
Anahtar kavramlar: Katman sırasıArka plan
Arka plan (en alt) Düz renk Mürekkep Gölge (en üst) Üstteki katmanalttakinin üstünebiner; saydamyerlerden alttakigörünür.
04Işık, gölge ve hacim

Soru işaretli kutulara dokun.

?Gölge için neden siyah yerine koyu bir renk kullanılır?
Siyah rengi kirli ve cansız gösterir. Yeşil bir nesnenin gölgesi koyu yeşil ya da hafif mavimsi-mor olursa çizim daha canlı ve doğal görünür.
Biliyor muydun?

Işık kaynağını tuvalin köşesine küçük bir güneş olarak çiz; bütün gölgeleri ona göre yerleştir, sonra o katmanı gizle.

AlanNerede?Nasıl boyanır?
Parlak nokta
Işıklı yüz
Gölgeli yüz
Yere düşen gölge

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Işık nereden geliyor?

Masaya bir saksı ya da elma koy, sınıfın ışığını kısıp el fenerini soldan tut. "Hangi taraf aydınlık, gölge nereye düşüyor?" diye sor. Feneri sağa alınca gölgenin de yer değiştirdiğini göster.

10dk

Keşif: Dört aşama

Aşamalar çizimini göster: eskiz, mürekkep, düz renk, gölge-ışık. Tahtada aynı sırayla çok basit bir kaktüs çiz. Eskizi açık mavi ve düşük opaklıkla, mürekkebi yeni katmanda koyu ve net çizgiyle yap; ardından eskiz katmanını gizle.

1 · EskizHızlı, açık taslak2 · MürekkepTemiz kontur çizgisi3 · Düz renkAlanları doldur4 · Gölge–ışıkHacim kazandır
10dk

Keşif: Katman paneli

Katman panelini hotspot olarak aç; göz, opaklık, kilit ve karışım modunu tek tek göster. Patlatılmış katman çizimiyle katmanların şeffaf kâğıtlar gibi üst üste durduğunu, üstteki katmanın alttakini örttüğünü anlat. Gölge katmanını "Çarpma" moduna alıp opaklığını düşürerek farkı canlı göster.

Katmanlar Çarpma Opaklık%60 GölgeÇarpma · %60 Mürekkep Düz renk Eskizgizli Arka plan +
12dk

Etkinlik: Üç poşetli çizim

Her öğrenci kâğıda kaba bir eskiz yapar, üstüne koyduğu ilk poşete keçeli kalemle temiz konturu, ikinci poşete düz renkleri, üçüncü poşete gölgeleri çizer. Bu sırada iki gönüllü aynı işi tahtada Krita'da yapar. Sonunda poşetler sırayla kaldırılıp katman mantığı tartışılır.

3dk

Değerlendirme: Doğru sıra

"Aşamaları sırala" oyununu bir öğrenciye tahtada oynat. "Eskizi neden silmiyoruz da gizliyoruz?" sorusunu sor.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Dijital çizimde eskiz genellikle açık renkle ve düşük opaklıkla yapılır.

Cevabı gösterDoğru · Böylece üstüne çizilecek temiz kontur çizgisi rahatça görünür.

2. Mürekkepleme (inking) aşamasında eskizin üstünden net ve temiz kontur çizgileri çizilir.

Cevabı gösterDoğru

3. Tüm aşamaları aynı katmanda yapmak işi kolaylaştırır.

Cevabı gösterYanlış · Her şey tek katmanda olursa rengi düzeltirken çizgiler de bozulur. Ayrı katmanlar her aşamayı ötekilere dokunmadan değiştirmeyi sağlar.

4. Katman panelinde en üstte duran katman, altındakilerin üstünü örter.

Cevabı gösterDoğru

5. Eskiz katmanı işi bitince mutlaka silinmelidir.

Cevabı gösterYanlış · Eskiz silinmez, göz simgesiyle gizlenir. Daha sonra bir hatayı düzeltirken eskize yeniden bakmak gerekebilir.

6. Işık soldan geliyorsa gölge nesnenin sağ tarafında oluşur.

Cevabı gösterDoğru

7. Düz renk aşamasında gölge ve parlak alanlar da birlikte boyanır.

Cevabı gösterYanlış · Düz renk aşamasında her alan tek ve temel rengiyle doldurulur. Gölge ve ışık, ayrı bir katmanda sonraki aşamada eklenir.

8. Kilitli bir katmana yanlışlıkla boya sürülemez.

Cevabı gösterDoğru

9. Gölge katmanının opaklığını düşürmek gölgeyi daha yumuşak ve doğal gösterir.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaDijital Çizim 1: Program ve Araçlar Sonraki hafta →Dijital Çizim 3: Piksel Sanatı

12. hafta günlük planı

2026–2027 1. düzey Seçmeli Dijital Sanatlar dersi 12. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ DİJİTAL SANATLAR 1. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 12. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Dijital Sanatlar 1. SeviyeSınıf / Düzey1. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih12. Hafta · 7–11 Aralık (ARALIK)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaDİJİTAL ÜRETİMDE ÇİZİM, GÖRÜNTÜ VE SES
KonuDijital Çizim 2: Eskizden Renge
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıDS.1.4.1 Dijital görsel çizim ve düzenleme araçlarından yararlanabilme
Süreç bileşenleri
  • Dijital çizimin dört aşamasını (eskiz, mürekkep, düz renk, gölge-ışık) sırasıyla açıklar.
  • Her aşama için ayrı katman açmanın yararlarını söyler; katmanları doğru sıraya dizer.
  • Katman panelinde görünürlük, opaklık, kilit ve karışım modunun görevini açıklar.
  • Bir ışık kaynağına göre gölge ve parlak alanların yerini belirler.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta ve tahtada açık Krita (ya da katman destekli başka bir program) · Basit bir nesne (kupa, saksı ya da elma) ve el feneri · Şeffaf dosya poşetleri (her öğrenciye 3 adet), kuru boya, keçeli kalem · A4 kâğıt · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Işık nereden geliyor?
Masaya bir saksı ya da elma koy, sınıfın ışığını kısıp el fenerini soldan tut. "Hangi taraf aydınlık, gölge nereye düşüyor?" diye sor. Feneri sağa alınca gölgenin de yer değiştirdiğini göster.
1. ders
10 dk		Keşif: Dört aşama
Aşamalar çizimini göster: eskiz, mürekkep, düz renk, gölge-ışık. Tahtada aynı sırayla çok basit bir kaktüs çiz. Eskizi açık mavi ve düşük opaklıkla, mürekkebi yeni katmanda koyu ve net çizgiyle yap; ardından eskiz katmanını gizle.
1. ders
10 dk		Keşif: Katman paneli
Katman panelini hotspot olarak aç; göz, opaklık, kilit ve karışım modunu tek tek göster. Patlatılmış katman çizimiyle katmanların şeffaf kâğıtlar gibi üst üste durduğunu, üstteki katmanın alttakini örttüğünü anlat. Gölge katmanını "Çarpma" moduna alıp opaklığını düşürerek farkı canlı göster.
1. ders
12 dk		Etkinlik: Üç poşetli çizim
Her öğrenci kâğıda kaba bir eskiz yapar, üstüne koyduğu ilk poşete keçeli kalemle temiz konturu, ikinci poşete düz renkleri, üçüncü poşete gölgeleri çizer. Bu sırada iki gönüllü aynı işi tahtada Krita'da yapar. Sonunda poşetler sırayla kaldırılıp katman mantığı tartışılır.
1. ders
3 dk		Değerlendirme: Doğru sıra
"Aşamaları sırala" oyununu bir öğrenciye tahtada oynat. "Eskizi neden silmiyoruz da gizliyoruz?" sorusunu sor.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Aşamaları sırala; Katman paneli; Hangi aşamaya ait?; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Harf karıştırma: anahtar kavramlar.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Şeffaf poşetlerle katmanlı boyama. Kâğıda kurşun kalemle eskiz yapılır. Üstüne konan 1. poşete siyah keçeliyle temiz kontur, 2. poşete renkler (keçeli ya da pastel), 3. poşete gri ya da koyu tonla gölgeler çizilir. Kurşun kalemli kâğıt çekip alınınca "eskiz katmanı gizlendi" olur; renk poşeti kaldırılınca yalnızca çizgiler kalır. Öğrenciler poşetlerin sırasını değiştirip ne olduğunu da gözlemler.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Dijital çizimde eskiz genellikle açık renkle ve düşük opaklıkla yapılır. (D)
  2. Mürekkepleme (inking) aşamasında eskizin üstünden net ve temiz kontur çizgileri çizilir. (D)
  3. Tüm aşamaları aynı katmanda yapmak işi kolaylaştırır. (Y)
  4. Katman panelinde en üstte duran katman, altındakilerin üstünü örter. (D)
  5. Eskiz katmanı işi bitince mutlaka silinmelidir. (Y)
  6. Işık soldan geliyorsa gölge nesnenin sağ tarafında oluşur. (D)
  7. Düz renk aşamasında gölge ve parlak alanlar da birlikte boyanır. (Y)
  8. Kilitli bir katmana yanlışlıkla boya sürülemez. (D)
  9. Gölge katmanının opaklığını düşürmek gölgeyi daha yumuşak ve doğal gösterir. (D)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarGölge katmanını "Çarpma" (Multiply) moduna almak, altındaki rengi koyulaştırarak doğal gölge verir; öğrenciler gri yerine renkli (mor, lacivert) gölge denediğinde sonucun ne kadar canlandığını görmek çok hoşlarına gider.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR07.12.2026…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →