Bilişim Ders Notları
Dijital Sanat · 18. hafta · Yapay Zekâ ile Dijital Sanat

YZ Araçlarını Sınıflandırma 1: Araç Aileleri

Dijital Sanatlar · 18. hafta ders notu · DS.1.5.1

Öğrenme çıktıları
DS.1.5.1
  • Üretken yapay zekâ araçlarını girdi ve çıktı türüne göre beş aileye ayırır.
  • Metinden görsele, görselden görsele (stil aktarımı), metinden sese/müziğe ve metinden videoya üretimi örneklerle açıklar.
  • Arka plan silme, renklendirme ve büyütme gibi YZ destekli düzenleme işlemlerinin ne yaptığını anlatır.
  • Verilen bir sanat görevi için hangi araç ailesinin kullanılacağını gerekçesiyle söyler.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Kart ve kâğıt ile sınıflandırma

İnternet yoksa araç haritası ve düzenleme çizimi çıktı olarak asılır. AutoDraw yerine "insan öneri motoru" oynanır: bir öğrenci kaba çizim yapar, üç arkadaşı aynı nesnenin temiz bir hâlini önerir. Girdi–çıktı kartları tamamen kâğıt üzerinde gruplanır.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Üretken YZ araç aileleri
Metinden görsele İstem → yeni resimGörselden görsele Fotoğraf → yeni stilMetinden ses / müzik Metin → melodi, sesMetinden videoya Metin → kısa videoYZ ile düzenleme Sil · renklendir · büyüt ÜretkenYZ
  1. 1Metinden görseleYazılı istemden yepyeni bir resim üretir: afiş görseli, kitap kapağı taslağı, sahne fikri.Dokun, adını gör
  2. 2Görselden görseleBir fotoğrafı ya da çizimi girdi alır, biçimini koruyup yeni bir stile dönüştürür (stil aktarımı).Dokun, adını gör
  3. 3Metinden ses / müzik"Neşeli, piyanolu kısa melodi" gibi bir tariften müzik ya da metinden seslendirme üretir.Dokun, adını gör
  4. 4Metinden videoyaKısa bir sahne tarifinden birkaç saniyelik hareketli görüntü üretir; en yeni ve en çok işlem isteyen türdür.Dokun, adını gör
  5. 5YZ ile düzenlemeVar olan resmi değiştirir: arka planı siler, siyah-beyaz fotoğrafı renklendirir, küçük resmi büyütür.Dokun, adını gör
  6. 6Üretken YZÇok sayıda örnekten öğrenip yeni içerik (resim, ses, video, metin) oluşturan yapay zekâ ailesi.Dokun, adını gör

Numaralara dokun: her ailenin girdisi ve çıktısı ne?

?Üretken yapay zekâ ne demektir?
Var olan bir şeyi tanımakla kalmayıp yeni bir içerik oluşturan yapay zekâdır. Resim, müzik, ses, video ya da metin üretebilir; bunu eğitildiği çok sayıda örnekten öğrendiği kalıplarla yapar.
?YZ araçlarını neye göre sınıflandırırız?
En kolay yol girdiye ve çıktıya bakmaktır: Araca ne veriyorum (metin mi, resim mi?), karşılığında ne alıyorum (resim mi, ses mi, video mu?). Böylece adını bilmediğimiz yeni bir aracı da doğru aileye yerleştirebiliriz.
?Metinden görsele ile görselden görsele arasındaki fark nedir?
Metinden görselede elimizde yalnızca sözcükler vardır, resim sıfırdan üretilir. Görselden görselede bir fotoğraf ya da çizim veririz; araç onun biçimini korur, rengini, dokusunu ya da stilini değiştirir.
Anahtar kavramlar: Üretken YZGirdiÇıktıStil aktarımı
02Ses, müzik ve video üreten araçlar

Kartlara dokun.

?Video üretmek neden resim üretmekten zordur?
Bir saniyelik video 24–30 kareden oluşur. Her kare kendi içinde güzel olmalı, ayrıca bir önceki kareyle uyumlu olmalıdır; yoksa nesneler titrer, şekil değiştirir.
?Bir animasyon için hangi aileleri birlikte kullanabiliriz?
Karakter taslağı için metinden görsele, arka plan müziği için metinden müziğe, anlatıcı sesi için metinden sese araçlarından yararlanılabilir. Ama hikâye, karakterin kişiliği ve son düzenleme sanatçının işidir.
03YZ destekli düzenleme
?Arka plan silme nasıl çalışır?
Araç, resimdeki her pikselin ana nesneye mi arka plana mı ait olduğunu tahmin eder ve arka planı şeffaf yapar. Saç teli, cam bardak gibi ince ya da saydam kenarlarda hata yapabilir.
?Renklendirme ve büyütme ne işe yarar?
Renklendirme eski siyah-beyaz fotoğraflara olası renkleri ekler. Büyütme, küçük ya da bulanık bir resmi büyütürken eksik ayrıntıları tahmin ederek tamamlar; afiş baskısı için işe yarar.
?Düzenleme araçları "yeni bir şey üretir" mi?
Kısmen evet. Resmin büyük bölümü bizimdir ama YZ eksik pikselleri, renkleri ya da silinen yerin arkasını kendisi tahmin edip doldurur. Bu yüzden düzenlenmiş bir fotoğraf artık tam olarak gerçek anı göstermeyebilir.
Biliyor muydun?

Kendi çizimini fotoğraflayıp yalnızca arka planını temizlemek, eserin sana ait kalmasını sağlayan akıllı bir YZ kullanımıdır.

Anahtar kavramlar: Arka plan silmeRenklendirmeBüyütme
YZ destekli düzenleme araçları Arka plan silme Önce Sonra Nesneyi dekupe ederRenklendirme Önce Sonra Gri resme renk verirBüyütme Önce Sonra Pikselleri tamamlar
04Hangi iş, hangi aile?

Soru işaretli kutulara dokun.

Biliyor muydun?

Bir aracın adını bilmesen de "Ne veriyorum, ne alıyorum?" sorusu onun ailesini bulmanı sağlar.

GörevGirdiAraç ailesi
Okul şenliği afişine görsel
Sınıf fotoğrafını çizgi film gibi yapmak
Animasyona fon müziği
Hikâyeyi sesli okutmak
Dedemin eski fotoğrafını renklendirmek

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

6dk

Isınma: Önce ve sonra

Düzenleme çizimini göster, "Sonra" resimlerini kâğıtla kapat. Öğrenciler önce "Önce" resimlerine bakıp neyin değişeceğini tahmin eder; sonra kâğıdı kaldır. "Bunları bir ressam mı yaptı, bir program mı?" sorusuyla konuya gir.

YZ destekli düzenleme araçları Arka plan silme Önce Sonra Nesneyi dekupe ederRenklendirme Önce Sonra Gri resme renk verirBüyütme Önce Sonra Pikselleri tamamlar
12dk

Keşif: Beş araç ailesi

Araç haritasını hotspot olarak aç. Her numaraya dokunmadan önce sınıfa "Girdi ne, çıktı ne?" diye sor; cevabı tahtada iki sütunlu tabloya yaz. Merkezdeki "Üretken YZ" numarasıyla hepsinin çok sayıda örnekten öğrenen modeller olduğunu vurgula.

Metinden görsele İstem → yeni resimGörselden görsele Fotoğraf → yeni stilMetinden ses / müzik Metin → melodi, sesMetinden videoya Metin → kısa videoYZ ile düzenleme Sil · renklendir · büyüt ÜretkenYZ
8dk

Keşif: Tahtada AutoDraw

AutoDraw'u tahtada aç (üyelik gerekmez). Bir gönüllü kabaca bir bisiklet ya da ağaç çizer; araç üstte benzer temiz çizimler önerir. Bunun "YZ destekli çizim" olduğunu, çizimi tamamen yapmak yerine insana öneri sunduğunu konuşun.

10dk

Etkinlik: Girdi–çıktı kartları

Beş başlık kâğıdını tahtanın altına diz. Gruplar ellerindeki kartları ("Ninni sözlerinden melodi", "Fotoğrafı yağlı boya gibi yap" vb.) doğru aileye yerleştirir. Her grup bir kartı neden oraya koyduğunu sınıfa açıklar.

4dk

Değerlendirme: Hangi aile?

"Görevi araç ailesiyle eşleştir" oyununu tahtada oynatın. Çıkış sorusu: "Okul afişin için hangi aileyi, neden seçerdin?"

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Metinden görsele araçlar, yazılı bir istemden yeni bir resim üretir.

Cevabı gösterDoğru

2. Stil aktarımında girdi bir metindir; araç yazıyı okuyup ona göre müzik üretir.

Cevabı gösterYanlış · Stil aktarımı "görselden görsele" bir işlemdir: girdi bir fotoğraf ya da çizimdir, araç biçimi koruyup resmi başka bir stile (örneğin suluboya) dönüştürür.

3. Arka plan silme, fotoğraftaki ana nesneyi arka plandan ayıran YZ destekli bir düzenleme işlemidir.

Cevabı gösterDoğru

4. Siyah-beyaz bir fotoğrafı renklendiren YZ, gerçek renkleri kesin olarak bilir.

Cevabı gösterYanlış · YZ gerçek renkleri bilmez; benzer fotoğraflardan öğrendiklerine göre en olası renkleri tahmin eder. Bir elbisenin aslında mavi mi kırmızı mı olduğunu bilemez.

5. Metinden müziğe araçlarda "neşeli, piyanolu, kısa bir melodi" gibi bir tarif girdi olarak kullanılabilir.

Cevabı gösterDoğru

6. YZ ile büyütme, küçük bir resmi büyütürken eksik ayrıntıları tahmin ederek tamamlar.

Cevabı gösterDoğru

7. Metinden videoya araçlar, diğer araç ailelerine göre çok daha az işlem gücü gerektirir.

Cevabı gösterYanlış · Video, saniyede çok sayıda kareden oluşur ve kareler birbiriyle uyumlu olmalıdır. Bu yüzden metinden video üretimi en çok işlem gücü isteyen türlerdendir.

8. Aynı tür YZ aracı hem sanat hem de günlük işler için (örneğin kimlik fotoğrafının arka planını temizlemek) kullanılabilir.

Cevabı gösterDoğru

9. Üretken YZ araçlarının hepsi yalnızca resim üretir.

Cevabı gösterYanlış · Üretken YZ resim dışında metin, ses, müzik ve video da üretebilir; bu yüzden araçları girdi ve çıktı türüne göre sınıflandırırız.
← Önceki haftaDijital Ses 2: Ses Tasarımı ve Sesli Hikâye Sonraki hafta →YZ Araçlarını Sınıflandırma 2: İstem Yazma

18. hafta günlük planı

2026–2027 1. düzey Seçmeli Dijital Sanatlar dersi 18. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ DİJİTAL SANATLAR 1. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 18. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Dijital Sanatlar 1. SeviyeSınıf / Düzey1. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih18. Hafta · 18–22 Ocak (OCAK)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaYAPAY ZEKÂ İLE DİJİTAL SANAT
KonuYZ Araçlarını Sınıflandırma 1: Araç Aileleri
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıDS.1.5.1 Dijital içerik oluşturmada yapay zekâ araçlarını sınıflandırabilme
Süreç bileşenleri
  • Üretken yapay zekâ araçlarını girdi ve çıktı türüne göre beş aileye ayırır.
  • Metinden görsele, görselden görsele (stil aktarımı), metinden sese/müziğe ve metinden videoya üretimi örneklerle açıklar.
  • Arka plan silme, renklendirme ve büyütme gibi YZ destekli düzenleme işlemlerinin ne yaptığını anlatır.
  • Verilen bir sanat görevi için hangi araç ailesinin kullanılacağını gerekçesiyle söyler.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta ve internet bağlantısı · AutoDraw (üyeliksiz, tahtada) · Girdi–çıktı kartları (her grup için 10 kart) · Beş renkli A4 "araç ailesi" başlık kâğıdı · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
6 dk		Isınma: Önce ve sonra
Düzenleme çizimini göster, "Sonra" resimlerini kâğıtla kapat. Öğrenciler önce "Önce" resimlerine bakıp neyin değişeceğini tahmin eder; sonra kâğıdı kaldır. "Bunları bir ressam mı yaptı, bir program mı?" sorusuyla konuya gir.
1. ders
12 dk		Keşif: Beş araç ailesi
Araç haritasını hotspot olarak aç. Her numaraya dokunmadan önce sınıfa "Girdi ne, çıktı ne?" diye sor; cevabı tahtada iki sütunlu tabloya yaz. Merkezdeki "Üretken YZ" numarasıyla hepsinin çok sayıda örnekten öğrenen modeller olduğunu vurgula.
1. ders
8 dk		Keşif: Tahtada AutoDraw
AutoDraw'u tahtada aç (üyelik gerekmez). Bir gönüllü kabaca bir bisiklet ya da ağaç çizer; araç üstte benzer temiz çizimler önerir. Bunun "YZ destekli çizim" olduğunu, çizimi tamamen yapmak yerine insana öneri sunduğunu konuşun.
1. ders
10 dk		Etkinlik: Girdi–çıktı kartları
Beş başlık kâğıdını tahtanın altına diz. Gruplar ellerindeki kartları ("Ninni sözlerinden melodi", "Fotoğrafı yağlı boya gibi yap" vb.) doğru aileye yerleştirir. Her grup bir kartı neden oraya koyduğunu sınıfa açıklar.
1. ders
4 dk		Değerlendirme: Hangi aile?
"Görevi araç ailesiyle eşleştir" oyununu tahtada oynatın. Çıkış sorusu: "Okul afişin için hangi aileyi, neden seçerdin?"
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Görevi araç ailesiyle eşleştir; Üretiyor mu, düzenliyor mu?; Hangi aile? Gerekçeni söyle!; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Test yarışması: YZ Araçlarını Sınıflandırma 1: Araç….
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Kart ve kâğıt ile sınıflandırma. İnternet yoksa araç haritası ve düzenleme çizimi çıktı olarak asılır. AutoDraw yerine "insan öneri motoru" oynanır: bir öğrenci kaba çizim yapar, üç arkadaşı aynı nesnenin temiz bir hâlini önerir. Girdi–çıktı kartları tamamen kâğıt üzerinde gruplanır.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Metinden görsele araçlar, yazılı bir istemden yeni bir resim üretir. (D)
  2. Stil aktarımında girdi bir metindir; araç yazıyı okuyup ona göre müzik üretir. (Y)
  3. Arka plan silme, fotoğraftaki ana nesneyi arka plandan ayıran YZ destekli bir düzenleme işlemidir. (D)
  4. Siyah-beyaz bir fotoğrafı renklendiren YZ, gerçek renkleri kesin olarak bilir. (Y)
  5. Metinden müziğe araçlarda "neşeli, piyanolu, kısa bir melodi" gibi bir tarif girdi olarak kullanılabilir. (D)
  6. YZ ile büyütme, küçük bir resmi büyütürken eksik ayrıntıları tahmin ederek tamamlar. (D)
  7. Metinden videoya araçlar, diğer araç ailelerine göre çok daha az işlem gücü gerektirir. (Y)
  8. Aynı tür YZ aracı hem sanat hem de günlük işler için (örneğin kimlik fotoğrafının arka planını temizlemek) kullanılabilir. (D)
  9. Üretken YZ araçlarının hepsi yalnızca resim üretir. (Y)
Belirli gün ve haftalar1. dönemin sona ermesi (22 Ocak 2027)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarAutoDraw üyelik istemediği ve kişisel veri toplamadığı için tahtada güvenle gösterilebilir. Üyelik isteyen görsel üretim araçlarını bu haftada kullanmayın; araç seçimi ve yaş sınırı 20. haftada ayrıca ele alınacak.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR18.01.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →