Bilişim Ders Notları
Dijital Sanat · 27. hafta · Üç Boyutlu Modelleme

Taşı, Döndür, Ölçekle, Çoğalt

Dijital Sanatlar · 27. hafta ders notu · DS.1.6.1

Öğrenme çıktıları
DS.1.6.1
  • Seçili şekli tutamaçlarla taşır, döndürür, ölçekler ve yükseltir.
  • Ölçü kutularına milimetre değeri yazarak şekli hassas boyutlandırır.
  • Çoğalt (Ctrl + D) komutuyla bir hareketi tekrarlayarak düzenli diziler oluşturur.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Kutularla merdiven ve ölçü kartları

Aynı boyda kutular ya da kitaplar kullanılır. Bir öğrenci "programcı", bir öğrenci "bilgisayar" olur. Programcı yalnızca "Çoğalt", "30 mm sağa taşı", "12 mm yukarı kaldır", "Tekrarla" kartlarını kullanarak komut verir; bilgisayar kutuları dizer. Ardından kareli kâğıtta her kare 10 mm kabul edilerek bir kutunun üstten ve önden görünüşü ölçülü çizilir.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Tutamaçlar
70,0040,0040,00 Tutamaçlar Beyaz kare: boyut Üstteki kare: yükseklik Siyah koni: kaldır Kavisli ok: döndür Shift tuşubasılı tutarsanoran korunur,45°lik döner
  1. 1Köşe tutamacı (beyaz)Sürüklersen şeklin hem uzunluğu hem genişliği değişir. Shift ile oran korunur.Dokun, adını gör
  2. 2Kenar tutamacı (beyaz)Yalnızca bir yönde (ör. sadece uzunluk) boyut değiştirir.Dokun, adını gör
  3. 3Yükseklik tutamacı (üstteki beyaz kare)Yukarı-aşağı sürükleyince şeklin yüksekliği değişir.Dokun, adını gör
  4. 4Kaldırma konisiŞekli çalışma düzleminden yukarı kaldırır ya da indirir; boyut değişmez.Dokun, adını gör
  5. 5Döndürme okuKavisli oku sürükleyerek şekli döndürürüz. Ok içinde 22,5°lik, dışında 1°lik adımlarla döner.Dokun, adını gör
  6. 6Diğer döndürme oklarıHer eksen için ayrı bir ok vardır: şekil yan yatırılabilir ya da öne eğilebilir.Dokun, adını gör
  7. 7Ölçü kutusuTutamaca gelince görünür. İçine sayı yazıp Enter'a basarak kesin ölçü verilir.Dokun, adını gör
  8. 8Çalışma düzlemiŞeklin oturduğu ızgaralı zemin; yükseklik ölçüsü bu zeminden başlar.Dokun, adını gör

Numaralara dokun, her tutamacın ne yaptığını gör.

?Bir şekli nasıl taşırız?
Şeklin üzerine basılı tutup sürükleriz ya da seçip klavyedeki yön tuşlarına basarız. Her basış ızgara adımı kadar (örn. 1 mm) taşır.
?Şekli nasıl yükseltiriz?
Şeklin üstündeki beyaz kare tutamaç şeklin kendi yüksekliğini artırır. Siyah koni ise şekli bozmadan havaya kaldırır.
?Döndürme nasıl yapılır?
Şeklin etrafındaki kavisli oklardan biri sürüklenir. Her ok farklı eksen etrafında döndürür; açı değeri ekranda görünür.
Anahtar kavramlar: TutamaçÖlçeklemeDöndürme
02Hassas boyutlandırma
?Neden ölçüyü sayıyla yazarız?
Sürükleyerek tam ölçü tutturmak zordur. 40 mm'lik bir parça istiyorsak ölçü kutusuna 40 yazmak kesin sonuç verir; parçalar birbirine tam oturur.
?Izgara (yaslama) ayarı ne işe yarar?
Şekillerin hangi adımlarla hareket edeceğini belirler. 1 mm'de şekil 1'er mm atlar; 0,1 mm'de çok ince ayar yapılır.
?Cetvel aracı ne işe yarar?
Düzleme konan cetvel, şekillerin başlangıç noktasına olan uzaklığını gösterir; konumu da sayıyla yazmayı sağlar.
Biliyor muydun?

Önce yaklaşık sürükle, sonra ölçü kutusuna kesin değeri yaz.

KutuKatı Uzunluk (X)40mmGenişlik (Y)20mmYükseklik (Z)10mm Köşe yarıçapı2mmDöndür0° Kutuya yaz, Enter'a bas 40 mm 20 mm 10 mm 1 kare = 1 mm (ızgaraya yasla)
03Çoğalt ve tekrarla

Soru işaretli kutulara dokun.

?Çoğaltma ile kopyalama arasındaki fark nedir?
Kopyala-yapıştır kopyayı başka yere koyar. Çoğalt ise kopyayı aynı yere koyar ve ardından yaptığın taşıma ya da döndürmeyi bir sonraki çoğaltmada otomatik tekrarlar.
Çoğalt ve tekrarla 1Kutuyu seç2Ctrl + Dçoğaltır3Kopyayı taşısağa ve yukarı4Ctrl + Dhareketi tekrarlar 12345 x +30, z +12 Merdiven, çit, sütun dizisi hızla yapılır
KısayolGörevi
Ctrl + C / Ctrl + V
Ctrl + D
Delete
Ctrl + Z
Ctrl + yön oku

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

6dk

Isınma: Kibrit kutusunu ölç

Bir kibrit kutusunu ya da silgiyi cetvelle ölçtür; uzunluk, genişlik ve yüksekliği milimetre olarak tahtaya yaz (örn. 50 × 35 × 15 mm). "Bu kutuyu programda aynı ölçüde nasıl yaparız?" sorusuyla derse geç.

11dk

Keşif: Tutamaçlar

Bir kutu seç ve numaralı görseldeki her tutamacı programda dene: köşe ve kenar kareleri boyut, üstteki beyaz kare yükseklik, siyah koni kaldırma, kavisli oklar döndürme. Shift basılıyken köşeden çekince oranın korunduğunu ve döndürmenin 45°lik adımlarla yapıldığını göster. Yön tuşlarıyla taşımayı da göster (Ctrl + yukarı ok şekli yükseltir).

70,0040,0040,00 Tutamaçlar Beyaz kare: boyut Üstteki kare: yükseklik Siyah koni: kaldır Kavisli ok: döndür Shift tuşubasılı tutarsanoran korunur,45°lik döner
8dk

Keşif: Hassas ölçü

Tutamağa gelince açılan ölçü kutusuna 50 yazıp Enter'a bas. Isınmada ölçtüğünüz kibrit kutusunu birebir modelleyin. Izgara ayarının 1 mm olduğunu, daha ince işler için 0,5 mm ya da 0,1 mm seçilebileceğini anlat.

KutuKatı Uzunluk (X)40mmGenişlik (Y)20mmYükseklik (Z)10mm Köşe yarıçapı2mmDöndür0° Kutuya yaz, Enter'a bas 40 mm 20 mm 10 mm 1 kare = 1 mm (ızgaraya yasla)
11dk

Etkinlik: Çoğaltarak merdiven

Bir kutu seç, Ctrl + D ile çoğalt, kopyayı 30 mm sağa ve 12 mm yukarı taşı. Yeniden Ctrl + D'ye basınca programın aynı hareketi tekrarladığını göster. Öğrenciler sırayla tahtaya gelip basamak ekler; sonra aynı yöntemle 6 direkli bir çit yaparlar.

Çoğalt ve tekrarla 1Kutuyu seç2Ctrl + Dçoğaltır3Kopyayı taşısağa ve yukarı4Ctrl + Dhareketi tekrarlar 12345 x +30, z +12 Merdiven, çit, sütun dizisi hızla yapılır
4dk

Değerlendirme: Komut sırası

Sıralama oyununda merdiven yapım adımlarını sıralatın. "Kutuyu 2 katı büyütüp şeklini bozmamak için ne yaparız?" sorusunu sor (Shift ile köşeden çekmek).

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Beyaz köşe tutamağını sürüklemek şeklin boyutunu değiştirir.

Cevabı gösterDoğru

2. Siyah koni tutamağı şeklin rengini değiştirir.

Cevabı gösterYanlış · Siyah koni şekli çalışma düzleminden yukarı kaldırır ya da indirir. Renk, şekil denetçisinden seçilir.

3. Shift basılıyken köşeden çekersek şeklin oranları korunur.

Cevabı gösterDoğru · Küp küp olarak kalır, yalnızca büyür ya da küçülür.

4. Tinkercad'de ölçüler genellikle milimetre olarak verilir.

Cevabı gösterDoğru

5. Ölçü kutusuna değer yazdıktan sonra değişiklik için Enter'a basılır.

Cevabı gösterDoğru

6. Ctrl + D şekli siler.

Cevabı gösterYanlış · Ctrl + D çoğaltır (kopyasını aynı yere koyar). Silmek için Delete tuşu kullanılır.

7. Çoğalttıktan sonra kopyayı taşıyıp yeniden Ctrl + D'ye basarsak program aynı hareketi tekrarlar.

Cevabı gösterDoğru · Bu sayede merdiven, çit, sütun dizisi gibi düzenli yapılar hızla yapılır.

8. Şeklin üstündeki kare tutamaç şekli döndürür.

Cevabı gösterYanlış · Üstteki beyaz kare yükseklik tutamağıdır. Döndürme, kavisli oklarla yapılır.

9. Bir şekli döndürmek onun ölçülerini değiştirmez.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaTinkercad 3B Tasarım Arayüzü Sonraki hafta →Katı ve Delik: Anahtarlık Tasarımı

27. hafta günlük planı

2026–2027 1. düzey Seçmeli Dijital Sanatlar dersi 27. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ DİJİTAL SANATLAR 1. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 27. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Dijital Sanatlar 1. SeviyeSınıf / Düzey1. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih27. Hafta · 12–16 Nisan (NİSAN)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaÜÇ BOYUTLU MODELLEME
KonuTaşı, Döndür, Ölçekle, Çoğalt
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıDS.1.6.1 Dijital tasarım sürecinde üç boyutlu modelleme araçlarından yararlanabilme
Süreç bileşenleri
  • Seçili şekli tutamaçlarla taşır, döndürür, ölçekler ve yükseltir.
  • Ölçü kutularına milimetre değeri yazarak şekli hassas boyutlandırır.
  • Çoğalt (Ctrl + D) komutuyla bir hareketi tekrarlayarak düzenli diziler oluşturur.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta ve Tinkercad · Cetvel, kibrit kutusu ya da silgi (ölçmek için) · Kareli kâğıt · Aynı boyda 5 küçük kutu ya da kitap (merdiven etkinliği) · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
6 dk		Isınma: Kibrit kutusunu ölç
Bir kibrit kutusunu ya da silgiyi cetvelle ölçtür; uzunluk, genişlik ve yüksekliği milimetre olarak tahtaya yaz (örn. 50 × 35 × 15 mm). "Bu kutuyu programda aynı ölçüde nasıl yaparız?" sorusuyla derse geç.
1. ders
11 dk		Keşif: Tutamaçlar
Bir kutu seç ve numaralı görseldeki her tutamacı programda dene: köşe ve kenar kareleri boyut, üstteki beyaz kare yükseklik, siyah koni kaldırma, kavisli oklar döndürme. Shift basılıyken köşeden çekince oranın korunduğunu ve döndürmenin 45°lik adımlarla yapıldığını göster. Yön tuşlarıyla taşımayı da göster (Ctrl + yukarı ok şekli yükseltir).
1. ders
8 dk		Keşif: Hassas ölçü
Tutamağa gelince açılan ölçü kutusuna 50 yazıp Enter'a bas. Isınmada ölçtüğünüz kibrit kutusunu birebir modelleyin. Izgara ayarının 1 mm olduğunu, daha ince işler için 0,5 mm ya da 0,1 mm seçilebileceğini anlat.
1. ders
11 dk		Etkinlik: Çoğaltarak merdiven
Bir kutu seç, Ctrl + D ile çoğalt, kopyayı 30 mm sağa ve 12 mm yukarı taşı. Yeniden Ctrl + D'ye basınca programın aynı hareketi tekrarladığını göster. Öğrenciler sırayla tahtaya gelip basamak ekler; sonra aynı yöntemle 6 direkli bir çit yaparlar.
1. ders
4 dk		Değerlendirme: Komut sırası
Sıralama oyununda merdiven yapım adımlarını sıralatın. "Kutuyu 2 katı büyütüp şeklini bozmamak için ne yaparız?" sorusunu sor (Shift ile köşeden çekmek).
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
8 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Tutamaçları eşleştir; Çoğaltarak merdiven yap; Hangi araç?; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Harf karıştırma: anahtar kavramlar.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Kutularla merdiven ve ölçü kartları. Aynı boyda kutular ya da kitaplar kullanılır. Bir öğrenci "programcı", bir öğrenci "bilgisayar" olur. Programcı yalnızca "Çoğalt", "30 mm sağa taşı", "12 mm yukarı kaldır", "Tekrarla" kartlarını kullanarak komut verir; bilgisayar kutuları dizer. Ardından kareli kâğıtta her kare 10 mm kabul edilerek bir kutunun üstten ve önden görünüşü ölçülü çizilir.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Beyaz köşe tutamağını sürüklemek şeklin boyutunu değiştirir. (D)
  2. Siyah koni tutamağı şeklin rengini değiştirir. (Y)
  3. Shift basılıyken köşeden çekersek şeklin oranları korunur. (D)
  4. Tinkercad'de ölçüler genellikle milimetre olarak verilir. (D)
  5. Ölçü kutusuna değer yazdıktan sonra değişiklik için Enter'a basılır. (D)
  6. Ctrl + D şekli siler. (Y)
  7. Çoğalttıktan sonra kopyayı taşıyıp yeniden Ctrl + D'ye basarsak program aynı hareketi tekrarlar. (D)
  8. Şeklin üstündeki kare tutamaç şekli döndürür. (Y)
  9. Bir şekli döndürmek onun ölçülerini değiştirmez. (D)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarAkıllı tahtada tutamaçlar küçük kalabilir; tarayıcıyı yakınlaştırmak (Ctrl ve +) yerine sahneyi yakınlaştırın. Hassas işlerde öğrencilerin sürüklemek yerine ölçü kutusuna sayı yazmasını teşvik edin; bu alışkanlık 3B baskıya hazırlıkta çok işe yarar.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR12.04.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →