Dijital Sanat · 28. hafta · Üç Boyutlu Modelleme

Katı ve Delik: Anahtarlık Tasarımı

Dijital Sanatlar · 28. hafta ders notu · DS.1.6.1

Öğrenme çıktıları

DS.1.6.1

Katı ve delik şekillerin farkını açıklar.
Delik şekliyle bir parçadan boşluk çıkarır ve şekilleri gruplar.
Hizala aracıyla parçaları birbirine göre ortalar.
Ölçüleri belli, kişiye özel bir anahtarlık tasarlar.

Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Hamur ve kartonla anahtarlık

Öğrenciler hamurdan 7 × 3 cm'lik, yaklaşık 4 mm kalınlığında bir plaka açar. Şişe kapağı ya da pipetle halka deliği açılır (delik şekli), harfler ince hamur şeritlerinden yapılıp üste yapıştırılır (katı şekil). Ardından kareli kâğıtta aynı anahtarlığın üstten görünüşü ölçüleriyle çizilir; delik gri tarama, katı parçalar renkli boyanır.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Katı ve delik

?Katı şekil nedir?

Malzemesi olan, renkli şekildir. 3B yazıcıda basılan parçaları oluşturur.

?Delik şekli nedir?

Gri çizgili, yarı saydam görünen şekildir. Bir katıyla gruplanınca onun içinden kendi biçiminde boşluk oyar.

?Bu yönteme neden "çıkarma" denir?

Çünkü katı şeklin hacminden delik şeklinin hacmi çıkarılır. Kutu − silindir = delikli kutu.

Anahtar kavramlar: KatıDelikGrupla

02Gruplama ve hizalama

?Gruplama ne işe yarar?

Birden çok şekli tek bir parça hâline getirir; katılar birleşir, delikler boşluk açar. Grup tek parça gibi taşınır ve boyutlandırılır.

?Hizala aracı nasıl kullanılır?

Şekiller birlikte seçilir, Hizala (L) açılır. Kenarlarda beliren noktalardan birine tıklanınca şekiller o kenara ya da ortaya dizilir.

Biliyor muydun?

Önce hizala, sonra grupla: yazı plakanın tam ortasına oturur.

03Anahtarlık tasarımı

1Taban plakasıKöşe yarıçapı verilmiş bir kutu: 70 × 30 mm, 4 mm kalınlığında.Dokun, adını gör
2Halka deliğiSilindir delik şekliyle açılır. Halkanın geçmesi için en az 5–6 mm çap gerekir.Dokun, adını gör
3Kabartma yazıMetin şekli 2 mm yükseklikte, tabanın tam üstüne (4 mm yukarı) yerleştirilir.Dokun, adını gör
4Kalınlık3–4 mm kalınlık anahtarlığı sağlam yapar; çok ince olursa kırılır.Dokun, adını gör
5Anahtar halkasıGerçek ürünle birleşen metal halka; deliğin kenara çok yakın olmaması gerekir.Dokun, adını gör

Numaralara dokun, anahtarlığın parçalarını incele.

?Yazıyı plakanın üstüne nasıl koyarız?

Metin şekli seçilir, siyah koni ile 4 mm yukarı kaldırılır (plakanın kalınlığı kadar) ya da önce plakanın üstüne bırakılır. Böylece yazı plakanın üzerinde kabarık durur.

?Delik kaç milimetre olmalı?

Anahtar halkasının geçmesi için 5–9 mm çap yeterlidir. Delik ile kenar arasında en az 3 mm malzeme kalmalıdır.

04Kısayollar

Soru işaretli kutulara dokun.

Kısayol	Görevi
Ctrl + G
Ctrl + Shift + G
L
H
S

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Hamurda delik

Hamurdan yassı bir plaka yap ve pipetle delik aç. "Pipet malzeme ekledi mi, çıkardı mı?" diye sor. Programda bu pipetin görevini "delik" şeklinin yaptığını söyle.

10dk

Keşif: Katı + delik = boşluk

Kırmızı bir kutu ve gri çizgili bir silindir deliği yerleştir; deliğin kutunun içinden geçmesini sağla. İkisini birlikte seçip Grupla (Ctrl + G) de: delikli parça oluşur. Grubu çözmenin (Ctrl + Shift + G) parçaları geri verdiğini göster.

7dk

Keşif: Hizala

Üç şekli rastgele koy, hepsini seç ve Hizala (L) aracını aç. Çıkan noktalardan ortadakine tıklayarak şekilleri aynı çizgiye ortala. Anahtarlıkta yazının plakanın tam ortasına bu yolla getirileceğini anlat.

14dk

Etkinlik: Anahtarlık

Numaralı görseldeki adımları birlikte uygulayın: 70 × 30 × 4 mm kutu (köşe yarıçapı 15), 9 mm çaplı silindir delik, 2 mm yükseklikte isim metni (4 mm yukarıda). Delik kenara en az 3 mm uzak olmalı. Hepsini seçip gruplayın. Öğrenciler sırayla tahtaya gelip kendi adlarının baş harflerini yazar.

4dk

Değerlendirme: Katı mı delik mi?

Gruplama oyunuyla katı ve delik örneklerini ayırtın. "Delik, grubu çözünce kaybolur mu?" sorusuyla bitir.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Delik şekli, gruplanınca birleştiği katı şekilden boşluk çıkarır.

Cevabı göster

Doğru

2. Delik şekli tek başına bırakılırsa 3B baskıda gri bir parça olarak basılır.

Cevabı göster

Yanlış · Delik şekli tek başına hiçbir şey üretmez. Etkisini göstermesi için bir katı şekille gruplanması gerekir.

3. Gruplamak için şekiller birlikte seçilip Ctrl + G'ye basılır.

Cevabı göster

Doğru

4. Grubu çözünce delik şekli kaybolur ve geri gelmez.

Cevabı göster

Yanlış · Grup çözülünce (Ctrl + Shift + G) katı ve delik parçalar eski hâllerine döner; tasarım geri alınabilir.

5. Hizala aracı seçili şekilleri aynı kenara ya da ortaya dizer.

Cevabı göster

Doğru · Kısayolu L tuşudur; çıkan noktalardan biri seçilir.

6. Delik şekli katı şeklin içinden tamamen geçmezse, sadece bir çukur (oyuk) açılır.

Cevabı göster

Doğru · Delik ne kadar derine girerse boşluk o kadar derin olur.

7. Anahtarlık deliği plakanın kenarına ne kadar yakın olursa o kadar sağlamdır.

Cevabı göster

Yanlış · Kenara çok yakın delik çevresinde ince bir duvar kalır ve kolay kırılır. En az 3 mm pay bırakılmalıdır.

8. Herhangi bir şekil denetçiden "Delik" seçilerek delik şekline çevrilebilir.

Cevabı göster

Doğru

28. hafta günlük planı

2026–2027 1. düzey Seçmeli Dijital Sanatlar dersi 28. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ DİJİTAL SANATLAR 1. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 28. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
Ders	Seçmeli Dijital Sanatlar 1. Seviye	Sınıf / Düzey	1. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih	28. Hafta · 19–23 Nisan (NİSAN)	Süre	2 ders saati (40' + 40')
Tema	ÜÇ BOYUTLU MODELLEME
Konu	Katı ve Delik: Anahtarlık Tasarımı
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısı	DS.1.6.1 Dijital tasarım sürecinde üç boyutlu modelleme araçlarından yararlanabilme
Süreç bileşenleri	Katı ve delik şekillerin farkını açıklar. Delik şekliyle bir parçadan boşluk çıkarır ve şekilleri gruplar. Hizala aracıyla parçaları birbirine göre ortalar. Ölçüleri belli, kişiye özel bir anahtarlık tasarlar.
Araç, gereç ve kaynaklar	Akıllı tahta ve Tinkercad · Oyun hamuru ve pipet ya da şişe kapağı (delik açmak için) · Gerçek bir anahtarlık (örnek) · Kareli kâğıt · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)

BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
Süre	Etkinlik akışı
1. ders 5 dk	Isınma: Hamurda delik Hamurdan yassı bir plaka yap ve pipetle delik aç. "Pipet malzeme ekledi mi, çıkardı mı?" diye sor. Programda bu pipetin görevini "delik" şeklinin yaptığını söyle.
1. ders 10 dk	Keşif: Katı + delik = boşluk Kırmızı bir kutu ve gri çizgili bir silindir deliği yerleştir; deliğin kutunun içinden geçmesini sağla. İkisini birlikte seçip Grupla (Ctrl + G) de: delikli parça oluşur. Grubu çözmenin (Ctrl + Shift + G) parçaları geri verdiğini göster.
1. ders 7 dk	Keşif: Hizala Üç şekli rastgele koy, hepsini seç ve Hizala (L) aracını aç. Çıkan noktalardan ortadakine tıklayarak şekilleri aynı çizgiye ortala. Anahtarlıkta yazının plakanın tam ortasına bu yolla getirileceğini anlat.
1. ders 14 dk	Etkinlik: Anahtarlık Numaralı görseldeki adımları birlikte uygulayın: 70 × 30 × 4 mm kutu (köşe yarıçapı 15), 9 mm çaplı silindir delik, 2 mm yükseklikte isim metni (4 mm yukarıda). Delik kenara en az 3 mm uzak olmalı. Hepsini seçip gruplayın. Öğrenciler sırayla tahtaya gelip kendi adlarının baş harflerini yazar.
1. ders 4 dk	Değerlendirme: Katı mı delik mi? Gruplama oyunuyla katı ve delik örneklerini ayırtın. "Delik, grubu çözünce kaybolur mu?" sorusuyla bitir.
2. ders 10 dk	Tekrar: Sunum 8 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders 20 dk	Uygulama: Etkinlikler Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Katı mı, delik mi?; Anahtarlık yapım sırası; Kısayolu eşleştir; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Eşleşen kartlar: Katı ve Delik: Anahtarlık Tasarımı.
2. ders 10 dk	Değerlendirme 8 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
Farklılaştırma	Bilgisayarsız sınıf alternatifi: Hamur ve kartonla anahtarlık. Öğrenciler hamurdan 7 × 3 cm'lik, yaklaşık 4 mm kalınlığında bir plaka açar. Şişe kapağı ya da pipetle halka deliği açılır (delik şekli), harfler ince hamur şeritlerinden yapılıp üste yapıştırılır (katı şekil). Ardından kareli kâğıtta aynı anahtarlığın üstten görünüşü ölçüleriyle çizilir; delik gri tarama, katı parçalar renkli boyanır.

BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçları	Kontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları	Delik şekli, gruplanınca birleştiği katı şekilden boşluk çıkarır. (D) Delik şekli tek başına bırakılırsa 3B baskıda gri bir parça olarak basılır. (Y) Gruplamak için şekiller birlikte seçilip Ctrl + G'ye basılır. (D) Grubu çözünce delik şekli kaybolur ve geri gelmez. (Y) Hizala aracı seçili şekilleri aynı kenara ya da ortaya dizer. (D) Delik şekli katı şeklin içinden tamamen geçmezse, sadece bir çukur (oyuk) açılır. (D) Anahtarlık deliği plakanın kenarına ne kadar yakın olursa o kadar sağlamdır. (Y) Herhangi bir şekil denetçiden "Delik" seçilerek delik şekline çevrilebilir. (D)
Belirli gün ve haftalar	23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalar	Gruplanmış parçaların rengi ilk seçilen şeklin rengini alır; çok renkli kalmasını istiyorsanız denetçide "Çok renkli" kutusu işaretlenebilir. Anahtarlığı 3B yazıcıda basacaksanız taban kalınlığını 3 mm'den az yapmayın.

…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni

UYGUNDUR19.04.2027…………………………Okul Müdürü

Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.

Etkileşimli sürümü aç →