Bilişim Ders Notları
Dijital Sanat · 33. hafta · Üç Boyutlu Modelleme

Işık, Kamera, Sahne ve Render

Dijital Sanatlar · 33. hafta ders notu · DS.1.6.1

Öğrenme çıktıları
DS.1.6.1
  • 3B sahnede ana ışık, dolgu ışığı ve arka ışığın görevlerini açıklar.
  • Kameranın açısının ve uzaklığının görüntüyü nasıl değiştirdiğini fark eder.
  • Render kavramını ve model görünümü ile render arasındaki farkı açıklar.
  • Ana kare (keyframe) ve ara kare kavramlarıyla basit bir animasyon fikrini anlatır.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Fenerli stüdyo ve kenar animasyonu

Beyaz karton bükülerek kıvrımlı bir fon yapılır, üstüne bir oyuncak konur. Üç öğrenci fenerlerle ana, dolgu ve arka ışık olur; bir öğrenci elleriyle çerçeve yaparak "kamera" olur ve görüntüyü tarif eder. Ardından küçük kâğıt destesinin köşesine zıplayan top çizilerek kenar animasyonu yapılır; önce ana kareler, sonra ara kareler çizilir.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

013B sahne: ışık ve kamera
  1. 1Ana ışıkEn güçlü ışık; modeli önden-yandan aydınlatır ve ana gölgeyi oluşturur.Dokun, adını gör
  2. 2Dolgu ışığıDaha zayıf ışık; ana ışığın bıraktığı koyu gölgeleri yumuşatır.Dokun, adını gör
  3. 3Arka ışıkModelin arkasından vurur; kenarlarını parlatıp arka plandan ayırır.Dokun, adını gör
  4. 4KameraRender'ın hangi açıdan alınacağını belirler; görüntü kameranın gördüğü kadardır.Dokun, adını gör
  5. 5ModelSahnenin yıldızı. Döner tabla üzerinde her yönden gösterilebilir.Dokun, adını gör
  6. 6Fon (arka plan)Kıvrımlı fon, köşe çizgisi olmadan sonsuz bir zemin görüntüsü verir.Dokun, adını gör

Numaralara dokun, sahnedeki her ögenin görevini gör.

?Üç nokta aydınlatma nedir?
Fotoğraf, film ve 3B'de kullanılan klasik ışık düzenidir: ana ışık, dolgu ışığı ve arka ışık. Modeli hem net hem derinlikli gösterir.
?3B sahnede kamera ne işe yarar?
Görüntünün hangi açıdan, ne kadar yakından alınacağını belirler. Sahnede birden çok kamera olabilir; render, seçilen kameranın görüşüdür.
?Kıvrımlı fon neden kullanılır?
Duvar ile zemin arasındaki köşe çizgisini yok eder; model sonsuz bir boşlukta duruyormuş gibi görünür.
Anahtar kavramlar: Ana ışıkDolgu ışığıArka ışıkKamera
02Render: son görüntü
?Render nedir?
Bilgisayarın 3B sahnedeki ışığı, gölgeyi, rengi, yansımayı ve dokuyu hesaplayarak bitmiş bir resim ya da video üretmesidir.
?Render neden uzun sürebilir?
Gerçekçi render'da bilgisayar ışık ışınlarının yüzeylerden nasıl sektiğini milyonlarca kez hesaplar. Bir animasyon filminin tek karesi saatler sürebilir.
?Tinkercad'de render alabilir miyiz?
Tinkercad'de gerçek render yoktur; farklı açılardan ekran görüntüsü alırız. Gerçek render için model Blender gibi bir programa aktarılır.
Biliyor muydun?

Sunumda modeli önden-yandan eğik bir açıyla (izometrik) göstermek en anlaşılır görüntüyü verir.

Model görünümüRender gri · ızgara · gölge yokrenk · ışık · gölge
03Animasyon fikri: ana kare

Soru işaretli kutulara dokun.

?Zıplayan topta neden yere değince basık çizilir?
Animasyonun "ezilme ve uzama" ilkesidir; top yere çarpınca basılır, havada uzar. Bu, hareketi canlı ve inandırıcı yapar.
24 kare = 1 saniye kare 0kare 16kare 32kare 48 ara karelerara kareler Ana kare
KavramAnlamı
Kare
Ana kare
Ara kare
24 kare/saniye
Zaman çizelgesi

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

6dk

Isınma: Fenerle sahne

Sınıfı biraz karart; masadaki oyuncağı tek fenerle önden-yandan aydınlat. Sert gölgeyi göster. İkinci feneri karşı taraftan zayıfça tut: gölge yumuşar. Üçüncüyü arkadan tut: oyuncağın kenarları parlar. Bu üç ışığın adlarını tahtaya yaz.

9dk

Keşif: 3B sahne

Numaralı sahne görseliyle ana ışık, dolgu ışığı, arka ışık, kamera, model ve fonu tanıt. Kameranın sahnede görünmez olduğunu, render görüntüsünün kameranın gördüğü kadar olduğunu anlat. Tinkercad'de görünüm küpüyle farklı açılar seçip ekran görüntüsü alın.

7dk

Keşif: Render nedir?

Model görünümü ile render görüntüsünü karşılaştır. Render'ın bilgisayarın ışığı, gölgeyi, rengi ve yansımaları hesaplayarak son resmi oluşturması olduğunu anlat. Blender'da Eevee (hızlı) ve Cycles (gerçekçi) adlı iki render motoru bulunduğunu ileri bilgi olarak söyle.

Model görünümüRender gri · ızgara · gölge yokrenk · ışık · gölge
14dk

Etkinlik: Ana kareyle zıplayan top

Ana kare görselini incele: top yalnızca 4 karede çizilir, aradaki kareleri bilgisayar hesaplar. Öğrenciler tahtaya ya da kâğıda topun 4 ana karesini çizer, ara kareleri silik çizer. Ardından 12 kâğıtlık mini "kenar animasyonu" (flip book) yapılır: her sayfada top biraz yer değiştirir.

24 kare = 1 saniye kare 0kare 16kare 32kare 48 ara karelerara kareler Ana kare
4dk

Değerlendirme: Kim ne yapar?

Eşleştirme oyunuyla ışık türlerini ve kavramları eşleştirin. "Ekran görüntüsü ile render arasında ne fark var?" diye sor.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Ana ışık sahnedeki en güçlü ışıktır ve ana gölgeyi oluşturur.

Cevabı gösterDoğru

2. Dolgu ışığı ana ışıktan daha güçlü olmalıdır.

Cevabı gösterYanlış · Dolgu ışığı daha zayıftır; görevi ana ışığın bıraktığı koyu gölgeleri yumuşatmaktır.

3. Arka ışık modelin kenarlarını parlatarak onu arka plandan ayırır.

Cevabı gösterDoğru

4. Render, bilgisayarın ışık, gölge ve rengi hesaplayarak son görüntüyü oluşturmasıdır.

Cevabı gösterDoğru

5. Render görüntüsü kameranın nereye baktığından etkilenmez.

Cevabı gösterYanlış · Render, kameranın gördüğü alanın görüntüsüdür. Kamera açısı ve uzaklığı değişince görüntü de değişir.

6. Ana kare (keyframe), animasyonda önemli pozların kaydedildiği karedir.

Cevabı gösterDoğru

7. Animasyonda her kareyi tek tek elle çizmek zorunludur.

Cevabı gösterYanlış · 3B animasyonda yalnızca ana kareler belirlenir; aradaki kareleri bilgisayar otomatik hesaplar.

8. Saniyede 24 kare gösterilince göz hareketi akıcı algılar.

Cevabı gösterDoğru · Sinema filmlerinde genellikle saniyede 24 kare kullanılır.

9. Blender ücretsiz ve açık kaynaklı bir 3B modelleme, animasyon ve render programıdır.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaProje 2: Oyuncak ve Karakter Modelleme Sonraki hafta →3B Yazıcıya Hazırlık: STL ve Katmanlar

33. hafta günlük planı

2026–2027 1. düzey Seçmeli Dijital Sanatlar dersi 33. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ DİJİTAL SANATLAR 1. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 33. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Dijital Sanatlar 1. SeviyeSınıf / Düzey1. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih33. Hafta · 31 Mayıs – 4 Haziran (MAYIS)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaÜÇ BOYUTLU MODELLEME
KonuIşık, Kamera, Sahne ve Render
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıDS.1.6.1 Dijital tasarım sürecinde üç boyutlu modelleme araçlarından yararlanabilme
Süreç bileşenleri
  • 3B sahnede ana ışık, dolgu ışığı ve arka ışığın görevlerini açıklar.
  • Kameranın açısının ve uzaklığının görüntüyü nasıl değiştirdiğini fark eder.
  • Render kavramını ve model görünümü ile render arasındaki farkı açıklar.
  • Ana kare (keyframe) ve ara kare kavramlarıyla basit bir animasyon fikrini anlatır.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta ve Tinkercad · El feneri ya da telefon feneri (2–3 tane) · Bir oyuncak ya da top (model) · Beyaz karton (fon) ve kâğıt (kenar çizimleri için) · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
6 dk		Isınma: Fenerle sahne
Sınıfı biraz karart; masadaki oyuncağı tek fenerle önden-yandan aydınlat. Sert gölgeyi göster. İkinci feneri karşı taraftan zayıfça tut: gölge yumuşar. Üçüncüyü arkadan tut: oyuncağın kenarları parlar. Bu üç ışığın adlarını tahtaya yaz.
1. ders
9 dk		Keşif: 3B sahne
Numaralı sahne görseliyle ana ışık, dolgu ışığı, arka ışık, kamera, model ve fonu tanıt. Kameranın sahnede görünmez olduğunu, render görüntüsünün kameranın gördüğü kadar olduğunu anlat. Tinkercad'de görünüm küpüyle farklı açılar seçip ekran görüntüsü alın.
1. ders
7 dk		Keşif: Render nedir?
Model görünümü ile render görüntüsünü karşılaştır. Render'ın bilgisayarın ışığı, gölgeyi, rengi ve yansımaları hesaplayarak son resmi oluşturması olduğunu anlat. Blender'da Eevee (hızlı) ve Cycles (gerçekçi) adlı iki render motoru bulunduğunu ileri bilgi olarak söyle.
1. ders
14 dk		Etkinlik: Ana kareyle zıplayan top
Ana kare görselini incele: top yalnızca 4 karede çizilir, aradaki kareleri bilgisayar hesaplar. Öğrenciler tahtaya ya da kâğıda topun 4 ana karesini çizer, ara kareleri silik çizer. Ardından 12 kâğıtlık mini "kenar animasyonu" (flip book) yapılır: her sayfada top biraz yer değiştirir.
1. ders
4 dk		Değerlendirme: Kim ne yapar?
Eşleştirme oyunuyla ışık türlerini ve kavramları eşleştirin. "Ekran görüntüsü ile render arasında ne fark var?" diye sor.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
8 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Sahnedeki görevler; Kavramı eşleştir; Bir 3B görüntünün yolculuğu; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Test yarışması: Işık, Kamera, Sahne ve Render.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Fenerli stüdyo ve kenar animasyonu. Beyaz karton bükülerek kıvrımlı bir fon yapılır, üstüne bir oyuncak konur. Üç öğrenci fenerlerle ana, dolgu ve arka ışık olur; bir öğrenci elleriyle çerçeve yaparak "kamera" olur ve görüntüyü tarif eder. Ardından küçük kâğıt destesinin köşesine zıplayan top çizilerek kenar animasyonu yapılır; önce ana kareler, sonra ara kareler çizilir.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Ana ışık sahnedeki en güçlü ışıktır ve ana gölgeyi oluşturur. (D)
  2. Dolgu ışığı ana ışıktan daha güçlü olmalıdır. (Y)
  3. Arka ışık modelin kenarlarını parlatarak onu arka plandan ayırır. (D)
  4. Render, bilgisayarın ışık, gölge ve rengi hesaplayarak son görüntüyü oluşturmasıdır. (D)
  5. Render görüntüsü kameranın nereye baktığından etkilenmez. (Y)
  6. Ana kare (keyframe), animasyonda önemli pozların kaydedildiği karedir. (D)
  7. Animasyonda her kareyi tek tek elle çizmek zorunludur. (Y)
  8. Saniyede 24 kare gösterilince göz hareketi akıcı algılar. (D)
  9. Blender ücretsiz ve açık kaynaklı bir 3B modelleme, animasyon ve render programıdır. (D)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarTinkercad'de gerçek bir render motoru yoktur; tasarımı farklı açılardan "ekran görüntüsü" olarak alabilir ya da tasarımı .OBJ olarak dışa aktarıp Blender'da ışık ve kamera ekleyebilirsiniz. Bu hafta kavramları fenerlerle canlandırmak, bilgisayar olmasa da render fikrini çok iyi anlatır.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR31.05.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →