Bilişim Ders Notları
Dijital Sanat · 34. hafta · Üç Boyutlu Modelleme

3B Yazıcıya Hazırlık: STL ve Katmanlar

Dijital Sanatlar · 34. hafta ders notu · DS.1.6.1

Öğrenme çıktıları
DS.1.6.1
  • FDM 3B yazıcının temel parçalarını ve çalışma ilkesini açıklar.
  • Tasarımın STL olarak dışa aktarılıp dilimleyici ile G-code'a dönüştürülme sürecini sıralar.
  • Katman kalınlığı, dolgu ve destek kavramlarını açıklar.
  • 3B yazıcı kullanırken dikkat edilecek güvenlik kurallarını söyler.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Hamurla katman katman baskı

Öğrenciler hamurdan ince "filament" şeritler yuvarlar ve kâğıda çizilmiş bir kare ya da dairenin üzerine şeridi katman katman dizerek küçük bir kule yapar. Her katmandan sonra "Z ekseni yükseldi" denir. Kulenin içi ızgara biçiminde doldurularak dolgu, havada kalan bir çıkıntının altına kürdan dikilerek destek kavramı canlandırılır.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

013B yazıcı nasıl çalışır?
200 °C
  1. 1Filament makarasıYazıcının "mürekkebi": 1,75 mm kalınlığında plastik tel (genellikle PLA).Dokun, adını gör
  2. 2EkstrüderFilamenti dişlilerle iterek sıcak uca gönderir.Dokun, adını gör
  3. 3Nozül (sıcak uç)Yaklaşık 200 °C'de plastiği eritip ince bir çizgi hâlinde akıtır.Dokun, adını gör
  4. 4Basılan nesneErimiş plastik katman katman üst üste konarak nesne alttan yukarı büyür.Dokun, adını gör
  5. 5Isıtmalı tablaYaklaşık 60 °C'de ısınır; ilk katmanın yapışmasını ve eğilmemesini sağlar.Dokun, adını gör
  6. 6Kontrol ekranıDosya seçilir, sıcaklıklar izlenir, baskı başlatılır ya da durdurulur.Dokun, adını gör
  7. 7Z ekseniHer katman bitince nozül ya da tabla bir katman kalınlığı kadar hareket eder.Dokun, adını gör
  8. 8X ekseni (köprü)Ekstrüder bu köprü üzerinde sağa-sola gider.Dokun, adını gör

Numaralara dokun, yazıcının parçalarını öğren.

?FDM ne demektir?
Eriyik yığma yöntemiyle üretimdir: plastik tel (filament) ısıtılıp eritilir, ince bir çizgi hâlinde tablaya çizilir ve katman katman üst üste yığılır.
?En yaygın filament hangisidir?
PLA'dır. Düşük sıcaklıkta (yaklaşık 190–220 °C) erir, kokusu azdır ve okul kullanımı için uygundur. Genelde 1,75 mm kalınlıktadır.
?Tabla neden ısıtılır?
İlk katmanın tablaya iyi yapışması ve parça soğurken kenarlarının kalkmaması (eğilmemesi) için.
Anahtar kavramlar: FDMFilamentNozülTabla
02Tasarımdan baskıya dosya yolu
?Tinkercad'den nasıl dosya alınır?
Sağ üstteki "Dışa Aktar" düğmesine basılır ve .STL seçilir. Tüm tasarım ya da yalnızca seçili parçalar dışa aktarılabilir.
?Dilimleyici program ne yapar?
STL modelini ince katmanlara böler; her katmanda nozülün izleyeceği yolu, hızı ve sıcaklığı hesaplayıp G-code dosyası üretir.
?G-code nedir?
Yazıcının satır satır okuduğu komut dilidir. Örneğin "G1 X10 Y20" nozülü belirli bir noktaya götürür.
Tasarım3B modelTinkercadmodeliSTLüçgenlerDışa aktar →.STLDilimleyicikatmanlarCura vb.programG1 X10 Y20G1 X30 Y20G1 Z0.4M104 S200G-codekomutlarHız, ısı,hareketBaskıkatman katmanYazıcıüretir STL dosyası yalnızca şeklin yüzeyini üçgenlerle saklar;renk, malzeme ve ölçü birimi bilgisi taşımaz (genelde mm kabul edilir).
03Katman, dolgu ve destek

Soru işaretli kutulara dokun.

Biliyor muydun?

Modeli tablaya en geniş yüzü altta kalacak biçimde yatırmak çoğu zaman desteğe gerek bırakmaz.

Katman katman Bir katman: 0,2 mm(2 kâğıt kalınlığı) Dolgu (%20) DuvarDolgu İçi tamamen doluolmaz; ızgara yapılır. Destek Havada kalan kısım(45°den yatık)desteklenir, sonrakoparılır.
AyarNe demek?Örnek değer
Katman kalınlığı
Dolgu
Duvar
Destek
Kenar (brim)
04Güvenlik

Kartlara dokun.

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Krema torbasıyla pasta

Bir pastanın krema torbasıyla kat kat süslendiğini düşündür ya da hamuru şırıngadan sıkarak üst üste daire çiz. "3B yazıcı da böyle çalışır: eritilmiş plastiği ince bir çizgi hâlinde sıkar, katman katman yükselir" diyerek konuya geç.

9dk

Keşif: Yazıcının parçaları

Numaralı yazıcı görseliyle filament makarası, ekstrüder, nozül, ısıtmalı tabla, X ve Z eksenleri ile kontrol ekranını tanıt. Nozülün yaklaşık 200 °C'ye ısındığını vurgula; güvenlik kurallarını buradan başlat.

200 °C
8dk

Keşif: Tasarımdan baskıya

Dosya yolunu sırala: Tinkercad tasarımı → Dışa Aktar → .STL → dilimleyici program (ör. Cura) → G-code → yazıcı. Tinkercad'de "Dışa Aktar" düğmesini açıp .STL seçeneğini göster. STL'nin şekli üçgenlerle sakladığını, renk taşımadığını anlat.

Tasarım3B modelTinkercadmodeliSTLüçgenlerDışa aktar →.STLDilimleyicikatmanlarCura vb.programG1 X10 Y20G1 X30 Y20G1 Z0.4M104 S200G-codekomutlarHız, ısı,hareketBaskıkatman katmanYazıcıüretir STL dosyası yalnızca şeklin yüzeyini üçgenlerle saklar;renk, malzeme ve ölçü birimi bilgisi taşımaz (genelde mm kabul edilir).
14dk

Etkinlik: Baskı ayarı kararları

Katman, dolgu ve destek görselini incele. Gruplara üç nesne ver: anahtarlık, T biçimli bir askı, bir kale kulesi. Her grup "katman kalınlığı (0,1 / 0,2 / 0,3 mm), dolgu yüzdesi ve destek gerekip gerekmediği" kararını verip tahtaya yazar ve gerekçesini açıklar. Sınıf birlikte değerlendirir.

Katman katman Bir katman: 0,2 mm(2 kâğıt kalınlığı) Dolgu (%20) DuvarDolgu İçi tamamen doluolmaz; ızgara yapılır. Destek Havada kalan kısım(45°den yatık)desteklenir, sonrakoparılır.
4dk

Değerlendirme: Güvenlik ve süreç

Sıralama oyunuyla dosya yolunu, gruplama oyunuyla güvenli-güvensiz davranışları ayırtın.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. FDM 3B yazıcı eritilmiş plastiği katman katman üst üste koyarak nesne üretir.

Cevabı gösterDoğru

2. 3B yazıcı nesneyi yukarıdan aşağıya doğru basar.

Cevabı gösterYanlış · Baskı tablaya yapışan ilk katmandan başlar ve aşağıdan yukarıya doğru katman katman yükselir.

3. STL dosyası modelin yüzeyini küçük üçgenlerle saklar.

Cevabı gösterDoğru

4. STL dosyası modelin renklerini de saklar, bu yüzden yazıcı otomatik olarak çok renkli basar.

Cevabı gösterYanlış · STL yalnızca şekli saklar, renk bilgisi taşımaz. Tek nozüllü yazıcıda parça filamentin renginde basılır.

5. Dilimleyici program modeli katmanlara bölüp yazıcının anlayacağı G-code komutlarını üretir.

Cevabı gösterDoğru

6. Katman kalınlığı küçüldükçe baskı daha pürüzsüz olur ama daha uzun sürer.

Cevabı gösterDoğru

7. %100 dolgu her zaman en doğru seçimdir.

Cevabı gösterYanlış · Tam dolgu çok malzeme ve zaman harcar. Süs eşyalarında %10–20 dolgu yeterlidir; dayanıklı parçalarda artırılır.

8. Havada kalan çıkıntılar için destek yapısı eklenir; baskıdan sonra koparılır.

Cevabı gösterDoğru · Genellikle 45°den daha yatık çıkıntılar destek ister.

9. Baskı sırasında nozüle dokunmak sorun değildir, çünkü sadece plastik çıkar.

Cevabı gösterYanlış · Nozül yaklaşık 200 °C'dir ve ciddi yanıklara yol açar. Baskı bitince soğuması beklenir.

10. Isıtmalı tabla ilk katmanın yapışmasına yardım eder.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaIşık, Kamera, Sahne ve Render Sonraki hafta →Final Projesi: Ahlat İçin Bir Maket

34. hafta günlük planı

2026–2027 1. düzey Seçmeli Dijital Sanatlar dersi 34. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ DİJİTAL SANATLAR 1. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 34. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Dijital Sanatlar 1. SeviyeSınıf / Düzey1. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih34. Hafta · 7–11 Haziran (HAZİRAN)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaÜÇ BOYUTLU MODELLEME
Konu3B Yazıcıya Hazırlık: STL ve Katmanlar
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıDS.1.6.1 Dijital tasarım sürecinde üç boyutlu modelleme araçlarından yararlanabilme
Süreç bileşenleri
  • FDM 3B yazıcının temel parçalarını ve çalışma ilkesini açıklar.
  • Tasarımın STL olarak dışa aktarılıp dilimleyici ile G-code'a dönüştürülme sürecini sıralar.
  • Katman kalınlığı, dolgu ve destek kavramlarını açıklar.
  • 3B yazıcı kullanırken dikkat edilecek güvenlik kurallarını söyler.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta ve Tinkercad · Varsa 3B baskı bir nesne (örnek) · Bir rulo ip ya da yün (filament benzetmesi) · Hamur ve şırınga/krema torbası (bilgisayarsız gösterim) · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Krema torbasıyla pasta
Bir pastanın krema torbasıyla kat kat süslendiğini düşündür ya da hamuru şırıngadan sıkarak üst üste daire çiz. "3B yazıcı da böyle çalışır: eritilmiş plastiği ince bir çizgi hâlinde sıkar, katman katman yükselir" diyerek konuya geç.
1. ders
9 dk		Keşif: Yazıcının parçaları
Numaralı yazıcı görseliyle filament makarası, ekstrüder, nozül, ısıtmalı tabla, X ve Z eksenleri ile kontrol ekranını tanıt. Nozülün yaklaşık 200 °C'ye ısındığını vurgula; güvenlik kurallarını buradan başlat.
1. ders
8 dk		Keşif: Tasarımdan baskıya
Dosya yolunu sırala: Tinkercad tasarımı → Dışa Aktar → .STL → dilimleyici program (ör. Cura) → G-code → yazıcı. Tinkercad'de "Dışa Aktar" düğmesini açıp .STL seçeneğini göster. STL'nin şekli üçgenlerle sakladığını, renk taşımadığını anlat.
1. ders
14 dk		Etkinlik: Baskı ayarı kararları
Katman, dolgu ve destek görselini incele. Gruplara üç nesne ver: anahtarlık, T biçimli bir askı, bir kale kulesi. Her grup "katman kalınlığı (0,1 / 0,2 / 0,3 mm), dolgu yüzdesi ve destek gerekip gerekmediği" kararını verip tahtaya yazar ve gerekçesini açıklar. Sınıf birlikte değerlendirir.
1. ders
4 dk		Değerlendirme: Güvenlik ve süreç
Sıralama oyunuyla dosya yolunu, gruplama oyunuyla güvenli-güvensiz davranışları ayırtın.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
8 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Dosyanın yolculuğu; Parçaları eşleştir; Güvenli mi?; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Harf karıştırma: anahtar kavramlar.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
10 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Hamurla katman katman baskı. Öğrenciler hamurdan ince "filament" şeritler yuvarlar ve kâğıda çizilmiş bir kare ya da dairenin üzerine şeridi katman katman dizerek küçük bir kule yapar. Her katmandan sonra "Z ekseni yükseldi" denir. Kulenin içi ızgara biçiminde doldurularak dolgu, havada kalan bir çıkıntının altına kürdan dikilerek destek kavramı canlandırılır.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. FDM 3B yazıcı eritilmiş plastiği katman katman üst üste koyarak nesne üretir. (D)
  2. 3B yazıcı nesneyi yukarıdan aşağıya doğru basar. (Y)
  3. STL dosyası modelin yüzeyini küçük üçgenlerle saklar. (D)
  4. STL dosyası modelin renklerini de saklar, bu yüzden yazıcı otomatik olarak çok renkli basar. (Y)
  5. Dilimleyici program modeli katmanlara bölüp yazıcının anlayacağı G-code komutlarını üretir. (D)
  6. Katman kalınlığı küçüldükçe baskı daha pürüzsüz olur ama daha uzun sürer. (D)
  7. %100 dolgu her zaman en doğru seçimdir. (Y)
  8. Havada kalan çıkıntılar için destek yapısı eklenir; baskıdan sonra koparılır. (D)
  9. Baskı sırasında nozüle dokunmak sorun değildir, çünkü sadece plastik çıkar. (Y)
  10. Isıtmalı tabla ilk katmanın yapışmasına yardım eder. (D)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarOkulda 3B yazıcı yoksa öğrencilerin STL dosyalarını yakındaki bir Bilim ve Sanat Merkezi'ne ya da Deneyap Teknoloji Atölyesi'ne gönderip bastırmayı planlayabilirsiniz. PLA filament mısır nişastası gibi bitkisel kaynaklardan üretilir ve okul kullanımına en uygun malzemedir; yine de ortam havalandırılmalıdır.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR07.06.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →