Bilişim Ders Notları
Dijital Sanat · 6. hafta · Dijital Tasarım Elemanları ve İlkeleri

Temel Sanat Elemanları: Nokta, Çizgi, Biçim

Dijital Sanatlar · 6. hafta ders notu · DS.1.3.1

Öğrenme çıktıları
DS.1.3.1
  • Noktanın sanatın en küçük elemanı olduğunu ve noktaların yan yana gelerek çizgi, biçim ve ton oluşturduğunu açıklar.
  • Çizgi türlerini (düz, eğri, kırık, zikzak, dalgalı, spiral, kesik) tanır ve uyandırdıkları duyguları örneklendirir.
  • Geometrik ve organik biçimleri ayırt eder; şekil (2B) ile biçim (3B) arasındaki farkı söyler.
  • Nokta, çizgi ve biçimleri birlikte kullanarak küçük bir kompozisyon tasarlar.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Kâğıt ve kalem atölyesi

Ders zaten kâğıt-kalemle yürür. Tahta kullanılamazsa öğretmen çizgi türlerini tebeşir ya da kalemle büyük kâğıda çizer; öğrenciler renkli kâğıttan geometrik ve organik biçimler kesip kolaj hâlinde bir gece şehri oluşturur, pencereleri delgeç ya da kalem noktalarıyla yapar.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Nokta
?Nokta nedir?
Görsel sanatların en küçük elemanıdır. Kâğıda kalemin ucunu değdirdiğimizde ya da ekranda tek bir piksele dokunduğumuzda nokta oluşur.
?Noktalar bir araya gelince ne olur?
Arka arkaya dizilince çizgi, bir alanı çevreleyince biçim, sık ya da seyrek yerleşince açık-koyu tonlar oluşur. Ekrandaki her görüntü de aslında piksel denen küçük noktalardan oluşur.
Anahtar kavramlar: NoktaPikselNokta deseni
Nokta Tek noktaNoktalar → çizgi Noktalar → biçimSıklık → koyuluk Nokta: sanatın en küçük ögesi Çizgi türleri DüzEğriKırıkZikzakDalgalıSpiralKesikKalın–ince
02Çizgi ve duygusu

Soru işaretli kutulara dokun.

?Çizgi nedir?
Hareket eden bir noktanın bıraktığı izdir. Uzunluğu, yönü ve kalınlığı vardır; gözü eser içinde bir yerden bir yere taşır.
?Dijital programlarda çizgi nasıl değişir?
Fırça boyutu çizginin kalınlığını, opaklık saydamlığını, sertlik kenarının keskinliğini belirler. Kalem tablette bastırma gücüyle çizgi kalınlaşıp incelir.
YataySakinlik,durgunlukDikeyGüç,ciddiyetEğikHareket,hızZikzakHeyecan,gerilimDalgalıAkış,yumuşaklık
ÇizgiUyandırdığı duyguDoğadan örnek
Yatay
Dikey
Eğik
Zikzak
Dalgalı
03Biçim ve şekil

Kartlara dokun.

?Geometrik ve organik biçimler birlikte kullanılabilir mi?
Evet, bu güçlü bir zıtlık oluşturur. Düzenli binaların yanında yumuşak hatlı ağaçlar, resme hem düzen hem canlılık katar.
Geometrik Cetvelle, pergelleçizilebilir; düzenli Organik Doğadan gelir;serbest, düzensiz Şekil → Biçim 2B şekil3B biçim Işık ve gölgeylederinlik kazanır
04Elemanlar bir arada
  1. 1Yıldızlar · noktaKüçük noktalar gökyüzüne ritim ve derinlik verir.Dokun, adını gör
  2. 2Ay · geometrik biçimKusursuz bir daire; sahnedeki en parlak öge olduğu için vurgu oluşturur.Dokun, adını gör
  3. 3Binalar · geometrik biçimDikdörtgenler insan yapımı, düzenli yapıları anlatır.Dokun, adını gör
  4. 4Pencereler · nokta ritmiKüçük karelerin düzenli tekrarı şehir ışıklarını ve ritmi gösterir.Dokun, adını gör
  5. 5Ağaçlar · organik biçimDüzensiz, yuvarlak hatlar doğadan gelir; geometrik binalarla zıtlık kurar.Dokun, adını gör
  6. 6Tepe · eğri çizgiYumuşak eğri çizgi sakinlik ve doğallık hissi verir.Dokun, adını gör
  7. 7Yol · kesik çizgiYatay kesik çizgi gözü soldan sağa taşır.Dokun, adını gör

Numaralara dokun; her bölümde hangi elemanın kullanıldığını gör.

?Bu resimde hangi eleman vurgu oluşturuyor?
Ay. Koyu gökyüzünde tek başına duran, en büyük ve en parlak daire olduğu için göz ilk ona gider.
?Pencerelerin düzenli dizilmesi resme ne katar?
Ritim. Küçük karelerin tekrarı gözü binalar boyunca gezdirir ve şehrin canlı ışıklarını hissettirir.
Biliyor muydun?

Çizime başlamadan önce kendine sor: "Hangi çizgi, hangi duyguyu anlatacak?"

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Tek nokta

Tahtanın ortasına tek bir nokta koy ve "Bu bir resim mi?" diye sor. Ardından noktanın yanına başka noktalar ekleyerek önce çizgi, sonra daire oluştur. Her adımda öğrencilerden ne gördüklerini söylemelerini iste.

Nokta Tek noktaNoktalar → çizgi Noktalar → biçimSıklık → koyuluk Nokta: sanatın en küçük ögesi Çizgi türleri DüzEğriKırıkZikzakDalgalıSpiralKesikKalın–ince
10dk

Keşif: Çizginin duygusu

Çizgi türleri görselini göster; öğrenciler havada parmaklarıyla her çizgiyi çizer. Ardından çizgilerin duygusunu tartışın: yatay çizgi sakin bir göl, dikey çizgi güçlü bir kule, zikzak bir şimşek. Her çizgi için bir öğrenci tahtaya gelip kendi örneğini çizer.

YataySakinlik,durgunlukDikeyGüç,ciddiyetEğikHareket,hızZikzakHeyecan,gerilimDalgalıAkış,yumuşaklık
8dk

Keşif: Geometrik ve organik

Şekiller görselinde geometrik ve organik biçimleri karşılaştır. Sınıftaki nesnelerden örnekler topla (pencere, saat, yaprak, bulut). Işık ve gölgeyle bir dairenin küreye, karenin küpe dönüştüğünü tahtada göster.

Geometrik Cetvelle, pergelleçizilebilir; düzenli Organik Doğadan gelir;serbest, düzensiz Şekil → Biçim 2B şekil3B biçim Işık ve gölgeylederinlik kazanır
13dk

Etkinlik: Gece şehri

Gece şehri görselini numaralarla incele; sonra öğrenciler yalnızca nokta, çizgi ve biçim kullanarak kendi "gece şehri" ya da "köyüm" resmini çizer. Kural: en az 3 çizgi türü, en az 2 geometrik ve 2 organik biçim, bir nokta deseni. Bitirenler kullandıkları elemanları kâğıdın arkasına listeler.

4dk

Değerlendirme: Eleman avı

Birkaç resim tahtaya asılır. Sınıf, her resimde bir nokta deseni, bir çizgi türü ve bir organik biçim bulup gösterir.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Nokta, görsel sanatların en küçük ve en temel elemanıdır.

Cevabı gösterDoğru

2. Yan yana dizilen noktalar bir çizgi oluşturabilir.

Cevabı gösterDoğru

3. Yatay çizgiler genellikle hareket, hız ve gerilim duygusu uyandırır.

Cevabı gösterYanlış · Yatay çizgiler ufku ve durgun suyu hatırlatır; sakinlik ve dinginlik verir. Hareket ve hız eğik çizgilerle, gerilim zikzaklarla anlatılır.

4. Yaprak, bulut ve taş organik biçimlere örnektir.

Cevabı gösterDoğru

5. Daire, kare ve üçgen doğada kendiliğinden oluşan organik biçimlerdir.

Cevabı gösterYanlış · Bunlar cetvel ve pergelle çizilebilen, ölçülü ve düzenli geometrik biçimlerdir.

6. Şekil iki boyutlu, biçim ise derinliği olan üç boyutlu görünümdür.

Cevabı gösterDoğru · Daire bir şekildir; ışık ve gölge eklenince küre biçimine dönüşür.

7. Noktaları birbirine yaklaştırmak o bölgeyi daha koyu gösterir.

Cevabı gösterDoğru

8. Dijital çizimde her çizgi aynı kalınlıkta olmak zorundadır.

Cevabı gösterYanlış · Fırça boyutu ve kalem basıncıyla kalın, ince ya da kalından inceye değişen çizgiler çizilebilir.

9. Zikzak çizgi heyecan ve gerilim duygusu verebilir.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaÖzgün ve Kopya İçerik Sonraki hafta →Renk: Renk Çarkı, RGB ve HEX

6. hafta günlük planı

2026–2027 1. düzey Seçmeli Dijital Sanatlar dersi 6. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ DİJİTAL SANATLAR 1. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 6. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Dijital Sanatlar 1. SeviyeSınıf / Düzey1. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih6. Hafta · 19–23 Ekim (EKİM)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaDİJİTAL TASARIM ELEMANLARI VE İLKELERİ
KonuTemel Sanat Elemanları: Nokta, Çizgi, Biçim
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıDS.1.3.1 Görsel sanat eserlerinde temel sanat elemanlarını gözlemleyebilme
Süreç bileşenleri
  • Noktanın sanatın en küçük elemanı olduğunu ve noktaların yan yana gelerek çizgi, biçim ve ton oluşturduğunu açıklar.
  • Çizgi türlerini (düz, eğri, kırık, zikzak, dalgalı, spiral, kesik) tanır ve uyandırdıkları duyguları örneklendirir.
  • Geometrik ve organik biçimleri ayırt eder; şekil (2B) ile biçim (3B) arasındaki farkı söyler.
  • Nokta, çizgi ve biçimleri birlikte kullanarak küçük bir kompozisyon tasarlar.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta · A4 resim kâğıdı ve kurşun kalem · Siyah keçeli kalem, renkli kalemler · Cetvel ve pergel (geometrik biçimler için) · Renkli kâğıt (kesme–yapıştırma için) · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Tek nokta
Tahtanın ortasına tek bir nokta koy ve "Bu bir resim mi?" diye sor. Ardından noktanın yanına başka noktalar ekleyerek önce çizgi, sonra daire oluştur. Her adımda öğrencilerden ne gördüklerini söylemelerini iste.
1. ders
10 dk		Keşif: Çizginin duygusu
Çizgi türleri görselini göster; öğrenciler havada parmaklarıyla her çizgiyi çizer. Ardından çizgilerin duygusunu tartışın: yatay çizgi sakin bir göl, dikey çizgi güçlü bir kule, zikzak bir şimşek. Her çizgi için bir öğrenci tahtaya gelip kendi örneğini çizer.
1. ders
8 dk		Keşif: Geometrik ve organik
Şekiller görselinde geometrik ve organik biçimleri karşılaştır. Sınıftaki nesnelerden örnekler topla (pencere, saat, yaprak, bulut). Işık ve gölgeyle bir dairenin küreye, karenin küpe dönüştüğünü tahtada göster.
1. ders
13 dk		Etkinlik: Gece şehri
Gece şehri görselini numaralarla incele; sonra öğrenciler yalnızca nokta, çizgi ve biçim kullanarak kendi "gece şehri" ya da "köyüm" resmini çizer. Kural: en az 3 çizgi türü, en az 2 geometrik ve 2 organik biçim, bir nokta deseni. Bitirenler kullandıkları elemanları kâğıdın arkasına listeler.
1. ders
4 dk		Değerlendirme: Eleman avı
Birkaç resim tahtaya asılır. Sınıf, her resimde bir nokta deseni, bir çizgi türü ve bir organik biçim bulup gösterir.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Çizgi ve duygusu; Geometrik mi, organik mi?; Gece şehrinde numaralar; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Test yarışması: Temel Sanat Elemanları: Nokta, Çizgi,….
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Kâğıt ve kalem atölyesi. Ders zaten kâğıt-kalemle yürür. Tahta kullanılamazsa öğretmen çizgi türlerini tebeşir ya da kalemle büyük kâğıda çizer; öğrenciler renkli kâğıttan geometrik ve organik biçimler kesip kolaj hâlinde bir gece şehri oluşturur, pencereleri delgeç ya da kalem noktalarıyla yapar.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Nokta, görsel sanatların en küçük ve en temel elemanıdır. (D)
  2. Yan yana dizilen noktalar bir çizgi oluşturabilir. (D)
  3. Yatay çizgiler genellikle hareket, hız ve gerilim duygusu uyandırır. (Y)
  4. Yaprak, bulut ve taş organik biçimlere örnektir. (D)
  5. Daire, kare ve üçgen doğada kendiliğinden oluşan organik biçimlerdir. (Y)
  6. Şekil iki boyutlu, biçim ise derinliği olan üç boyutlu görünümdür. (D)
  7. Noktaları birbirine yaklaştırmak o bölgeyi daha koyu gösterir. (D)
  8. Dijital çizimde her çizgi aynı kalınlıkta olmak zorundadır. (Y)
  9. Zikzak çizgi heyecan ve gerilim duygusu verebilir. (D)
Belirli gün ve haftalarAB Kod Haftası (Code Week) etkinlikleri
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarGece şehri etkinliğinde çizimin "güzel" olmasından çok, elemanların bilinçli seçilmesini değerlendirin. Kâğıdın arkasındaki liste, öğrencinin elemanları tanıdığını göstermesi için iyi bir kanıttır.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR19.10.2026…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →