Bilişim Ders Notları
Dijital Sanat · 7. hafta · Dijital Tasarım Elemanları ve İlkeleri

Renk: Renk Çarkı, RGB ve HEX

Dijital Sanatlar · 7. hafta ders notu · DS.1.3.1

Öğrenme çıktıları
DS.1.3.1
  • 12 renkli renk çarkında ana, ara ve üçüncül renkleri gösterir.
  • Sıcak ve soğuk renklerin bir eserde uyandırdığı duyguları karşılaştırır.
  • Tamamlayıcı renkleri bulur ve zıtlık oluşturmak için kullanır.
  • Ekranda renklerin RGB ışığıyla oluştuğunu açıklar; bir rengin RGB değerlerini ve HEX kodunu okur.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Boya ve ışık

Tahta kullanılamazsa renk çarkı boş çalışma kâğıdı üzerinde boyanarak tamamlanır. RGB için kırmızı, yeşil ve mavi şeffaf dosyalar pencereye tutularak üst üste getirilir ya da telefon el fenerlerinin önüne konur; renkli gölgeler beyaz duvarda karıştırılır.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Renk çarkı

Soru işaretli kutulara dokun.

?Renk çarkı ne işe yarar?
Renklerin birbiriyle ilişkisini gösteren bir haritadır. Hangi renklerin uyumlu, hangilerinin zıt olduğunu bir bakışta görmemizi sağlar.
?Komşu renkler nedir?
Çarkta yan yana duran renklerdir (sarı, sarı-turuncu, turuncu gibi). Birlikte kullanıldığında yumuşak ve uyumlu bir görünüm verir.
Anahtar kavramlar: Ana renkAra renkÜçüncül renkKomşu renk
132313231323Renkçarkı 1Ana renklerKarıştırarak elde edilemez SarıKırmızıMavi 2Ara renklerİki ana renk karışır TuruncuYeşilMor 3Üçüncül renklerAna + yanındaki ara renk
GrupRenklerNasıl elde edilir?
Ana renkler
Ara renkler
Üçüncül renkler
02Sıcak ve soğuk renkler
?Sıcak renkler hangileridir, ne hissettirir?
Kırmızı, turuncu ve sarı. Güneşi ve ateşi hatırlattıkları için enerji, neşe ve sıcaklık hissi verir; resimde öne çıkıyormuş gibi görünür.
?Soğuk renkler hangileridir, ne hissettirir?
Mavi, yeşil ve mor. Suyu, gökyüzünü ve ormanı hatırlatır; sakinlik ve serinlik verir, resimde geride duruyormuş gibi görünür.
Sıcak renklerenerji · neşe · sıcaklık · yakınlıkSoğuk renklersakinlik · huzur · serinlik · uzaklık
03Tamamlayıcı renkler ve zıtlık
?Tamamlayıcı renk çiftleri hangileridir?
Kırmızı–yeşil, sarı–mor, mavi–turuncu. Çarkta tam karşı karşıya dururlar.
?Tasarımda tamamlayıcı renkleri nerede kullanırız?
Bir ögeyi öne çıkarmak istediğimizde: mavi zemin üzerine turuncu başlık uzaktan bile dikkat çeker. Ama çok geniş alanlarda yan yana kullanılırsa göz yorulur.
Karşı karşıya duranrenkler tamamlayıcıdır Yüksek zıtlıkMavide balık öne çıkarDüşük zıtlıkSarıda balık kaybolur
04Ekranda renk: RGB ve HEX
Ekranda renk: RGB ışık R+G = sarı · R+B = macentaG+B = camgöbeğiÜçü birden = beyaz Renk seçici Önizleme Damlalık R255G140B0 HEX#FF8C00
  1. 1Beyaz ışıkKırmızı, yeşil ve mavi ışığın üçü de tam güçte birleşince beyaz görünür.Dokun, adını gör
  2. 2Renk alanıSağa gittikçe renk canlanır (doygunluk), aşağı indikçe koyulaşır (değer).Dokun, adını gör
  3. 3Ton çubuğuGökkuşağındaki renk tonunu seçeriz; burada turuncu seçili.Dokun, adını gör
  4. 4ÖnizlemeSeçilen rengin son hâli.Dokun, adını gör
  5. 5DamlalıkGörseldeki herhangi bir noktaya tıklayıp oradaki rengi kopyalar.Dokun, adını gör
  6. 6R, G, B değerleriHer kanal 0 ile 255 arasında değer alır; burada R 255, G 140, B 0.Dokun, adını gör
  7. 7HEX koduAynı rengin kısa yazımı: #FF8C00. İki hane kırmızı, iki hane yeşil, iki hane mavi.Dokun, adını gör

Numaralara dokun.

?RGB nedir?
Red (kırmızı), Green (yeşil), Blue (mavi) kelimelerinin baş harfleridir. Ekrandaki her piksel bu üç ışığın farklı güçlerde karışmasıyla renklenir.
?HEX kodu nasıl okunur?
# işaretinden sonra altı karakter gelir: ilk ikisi kırmızı, sonraki ikisi yeşil, son ikisi mavi ışığın miktarıdır. 00 en az, FF en çok demektir. #FF8C00 = R 255, G 140, B 0 (turuncu).
?Boyadaki karışım ile ekrandaki karışım neden farklı?
Boya ışığı emer; karıştırdıkça koyulaşır. Ekran ışık yayar; ışıklar eklendikçe renk açılır ve üçü birden beyaz olur.
Biliyor muydun?

Bir tasarımda kullandığın renklerin HEX kodunu not al; aynı rengi başka bir programda kolayca bulursun.

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Rengin duygusu

Aynı manzaranın sıcak ve soğuk renkli iki hâlini göster. "Hangisinde yaz, hangisinde kış akşamı var? Hangisinde üşürdün?" diye sor. Öğrencilerin seçtikleri kelimeleri iki sütun hâlinde tahtaya yaz.

Sıcak renklerenerji · neşe · sıcaklık · yakınlıkSoğuk renklersakinlik · huzur · serinlik · uzaklık
10dk

Keşif: Renk çarkı

12 renkli çarkı göster. Önce ana renkleri, sonra ikisinin karışımından çıkan ara renkleri, en son da üçüncül renkleri numaralarıyla buldur. Gönüllü öğrenciler sulu boyayla sarı + mavi, kırmızı + sarı karışımlarını yapıp sonucu sınıfa gösterir.

132313231323Renkçarkı 1Ana renklerKarıştırarak elde edilemez SarıKırmızıMavi 2Ara renklerİki ana renk karışır TuruncuYeşilMor 3Üçüncül renklerAna + yanındaki ara renk
7dk

Keşif: Tamamlayıcı renkler

Çarkta karşı karşıya duran renkleri buldur. İki balık görselinde hangisinin daha çok öne çıktığını sor ve nedenini tartış. Tamamlayıcı renklerin afişlerde vurgu için neden sık kullanıldığını konuş.

Karşı karşıya duranrenkler tamamlayıcıdır Yüksek zıtlıkMavide balık öne çıkarDüşük zıtlıkSarıda balık kaybolur
10dk

Keşif: Ekranda renk

Ekranın boya değil ışık kullandığını anlat. RGB görselinde kırmızı + yeşil ışığın sarı oluşturduğunu göster (boyada böyle olmadığını hatırlat). Renk seçici ekranını numaralarla incele; R, G, B kaydırıcılarının 0–255 arasında olduğunu ve HEX kodunun bu üç sayının kısa yazımı olduğunu açıkla.

Ekranda renk: RGB ışık R+G = sarı · R+B = macentaG+B = camgöbeğiÜçü birden = beyaz Renk seçici Önizleme Damlalık R255G140B0 HEX#FF8C00
8dk

Etkinlik: Renk paletim

Her öğrenci bir duygu seçer (huzur, neşe, gizem…) ve bu duyguyu anlatan 4 renklik bir palet hazırlar: renk kartlarını kâğıda yapıştırır ya da boyar, her rengin adını ve uygunsa sıcak/soğuk olduğunu yazar. Gönüllüler paletini tahtada gösterir; sınıf duyguyu tahmin eder.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Boyada kırmızı, sarı ve mavi ana renklerdir.

Cevabı gösterDoğru

2. Turuncu, yeşil ve mor ara renklerdir.

Cevabı gösterDoğru · Turuncu = kırmızı + sarı, yeşil = sarı + mavi, mor = kırmızı + mavi.

3. Mavi, mor ve yeşil sıcak renkler grubundadır.

Cevabı gösterYanlış · Mavi, mor ve yeşil soğuk renklerdir; serinlik ve sakinlik hissi verir. Sıcak renkler kırmızı, turuncu ve sarıdır.

4. Renk çarkında karşı karşıya duran renklere tamamlayıcı renkler denir.

Cevabı gösterDoğru

5. Tamamlayıcı renkler yan yana konunca birbirini soluk ve silik gösterir.

Cevabı gösterYanlış · Tam tersi: tamamlayıcı renkler yan yana en güçlü zıtlığı kurar ve birbirini daha canlı gösterir.

6. Ekranlar renkleri kırmızı, yeşil ve mavi ışığı karıştırarak oluşturur.

Cevabı gösterDoğru

7. RGB’de üç rengin de değeri 0 olursa ekranda beyaz görünür.

Cevabı gösterYanlış · 0 ışık yok demektir; üç değer 0 olunca siyah görünür. Üçü de 255 olunca beyaz elde edilir.

8. #FF0000 HEX kodu saf kırmızıyı gösterir.

Cevabı gösterDoğru · FF = 255 kırmızı, 00 yeşil, 00 mavi.

9. Her RGB kanalı 0 ile 255 arasında bir değer alır.

Cevabı gösterDoğru · Böylece 256 × 256 × 256 ≈ 16,7 milyon farklı renk oluşturulabilir.

10. Damlalık aracı, bir görseldeki rengi tıklayarak kopyalamamızı sağlar.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaTemel Sanat Elemanları: Nokta, Çizgi, Biçim Sonraki hafta →Doku, Değer, Perspektif ve Tasarım İlkeleri

7. hafta günlük planı

2026–2027 1. düzey Seçmeli Dijital Sanatlar dersi 7. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ DİJİTAL SANATLAR 1. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 7. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Dijital Sanatlar 1. SeviyeSınıf / Düzey1. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih7. Hafta · 26–30 Ekim (EKİM)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaDİJİTAL TASARIM ELEMANLARI VE İLKELERİ
KonuRenk: Renk Çarkı, RGB ve HEX
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıDS.1.3.1 Görsel sanat eserlerinde temel sanat elemanlarını gözlemleyebilme
Süreç bileşenleri
  • 12 renkli renk çarkında ana, ara ve üçüncül renkleri gösterir.
  • Sıcak ve soğuk renklerin bir eserde uyandırdığı duyguları karşılaştırır.
  • Tamamlayıcı renkleri bulur ve zıtlık oluşturmak için kullanır.
  • Ekranda renklerin RGB ışığıyla oluştuğunu açıklar; bir rengin RGB değerlerini ve HEX kodunu okur.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta · Sulu boya ya da pastel boya (kırmızı, sarı, mavi) · Boş renk çarkı çalışma kâğıdı · Kırmızı, yeşil, mavi şeffaf dosya ya da renkli el feneri (varsa) · Renk kartları · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Rengin duygusu
Aynı manzaranın sıcak ve soğuk renkli iki hâlini göster. "Hangisinde yaz, hangisinde kış akşamı var? Hangisinde üşürdün?" diye sor. Öğrencilerin seçtikleri kelimeleri iki sütun hâlinde tahtaya yaz.
1. ders
10 dk		Keşif: Renk çarkı
12 renkli çarkı göster. Önce ana renkleri, sonra ikisinin karışımından çıkan ara renkleri, en son da üçüncül renkleri numaralarıyla buldur. Gönüllü öğrenciler sulu boyayla sarı + mavi, kırmızı + sarı karışımlarını yapıp sonucu sınıfa gösterir.
1. ders
7 dk		Keşif: Tamamlayıcı renkler
Çarkta karşı karşıya duran renkleri buldur. İki balık görselinde hangisinin daha çok öne çıktığını sor ve nedenini tartış. Tamamlayıcı renklerin afişlerde vurgu için neden sık kullanıldığını konuş.
1. ders
10 dk		Keşif: Ekranda renk
Ekranın boya değil ışık kullandığını anlat. RGB görselinde kırmızı + yeşil ışığın sarı oluşturduğunu göster (boyada böyle olmadığını hatırlat). Renk seçici ekranını numaralarla incele; R, G, B kaydırıcılarının 0–255 arasında olduğunu ve HEX kodunun bu üç sayının kısa yazımı olduğunu açıkla.
1. ders
8 dk		Etkinlik: Renk paletim
Her öğrenci bir duygu seçer (huzur, neşe, gizem…) ve bu duyguyu anlatan 4 renklik bir palet hazırlar: renk kartlarını kâğıda yapıştırır ya da boyar, her rengin adını ve uygunsa sıcak/soğuk olduğunu yazar. Gönüllüler paletini tahtada gösterir; sınıf duyguyu tahmin eder.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Sıcak mı, soğuk mu?; Tamamlayıcı rengini bul; HEX kodu hangi renk?; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Eşleşen kartlar: Renk: Renk Çarkı, RGB ve HEX.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
10 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Boya ve ışık. Tahta kullanılamazsa renk çarkı boş çalışma kâğıdı üzerinde boyanarak tamamlanır. RGB için kırmızı, yeşil ve mavi şeffaf dosyalar pencereye tutularak üst üste getirilir ya da telefon el fenerlerinin önüne konur; renkli gölgeler beyaz duvarda karıştırılır.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Boyada kırmızı, sarı ve mavi ana renklerdir. (D)
  2. Turuncu, yeşil ve mor ara renklerdir. (D)
  3. Mavi, mor ve yeşil sıcak renkler grubundadır. (Y)
  4. Renk çarkında karşı karşıya duran renklere tamamlayıcı renkler denir. (D)
  5. Tamamlayıcı renkler yan yana konunca birbirini soluk ve silik gösterir. (Y)
  6. Ekranlar renkleri kırmızı, yeşil ve mavi ışığı karıştırarak oluşturur. (D)
  7. RGB’de üç rengin de değeri 0 olursa ekranda beyaz görünür. (Y)
  8. #FF0000 HEX kodu saf kırmızıyı gösterir. (D)
  9. Her RGB kanalı 0 ile 255 arasında bir değer alır. (D)
  10. Damlalık aracı, bir görseldeki rengi tıklayarak kopyalamamızı sağlar. (D)
Belirli gün ve haftalar29 Ekim Cumhuriyet Bayramı
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarBoyada sarı + mavi = yeşil iken ışıkta kırmızı + yeşil = sarı olması öğrencileri şaşırtır. Bu şaşkınlığı kullanın: "Boya ışığı emer, ekran ışık yayar" cümlesini tahtaya yazın.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR26.10.2026…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →