Bilişim Ders Notları
Proje · 10. hafta · Proje Yaşam Döngüsü

Girişimcilik 2: Fikirden Ürüne

Proje Tasarımı ve Uygulamaları · 10. hafta ders notu · PTU.3.1

Öğrenme çıktıları
PTU.3.1
  • Bir girişim fikrinin karşılanmamış bir ihtiyaçtan doğduğunu açıklar.
  • Bir ürün fikri için hedef kitleyi yaş, yer ve ihtiyaç bakımından tanımlar.
  • “[Kim] için, [sorunu] [çözümümüz] ile çözüyoruz.” kalıbıyla değer önerisi cümlesi yazar.
  • Öğrenci sürümü iş modeli kartının altı kutusunu kendi fikri için doldurur.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Kâğıt iş modeli kartı

Bilgisayar gerekmez: Tahtaya altı kutulu kart çizilir. Gruplar her kutu için farklı renk yapışkan not kullanır ve notlarını sırayla tahtadaki kutuya yapıştırır. Boş kalan kutu, fikrin henüz düşünülmemiş yanını gösterir.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01İhtiyaçtan fikre
?Bir girişim fikri nereden çıkar?
Çoğu zaman bir şikâyetten ya da eksiklikten. Turistlerin küçük ve yerel bir hatıra bulamaması, kümbet desenli ayraç fikrini doğurur.
?İhtiyaç ile istek arasındaki fark nedir?
İhtiyaç karşılanmadığında sıkıntı çekilen şeydir: ısınmak, beslenmek, güvenli ulaşım. İstek ise olmasa da yaşanabilecek bir arzudur. Kalıcı girişimler genellikle gerçek bir ihtiyaca dayanır.
?İhtiyacı nasıl doğrularız?
İnsanlarla konuşarak, gözlem yaparak ya da kısa bir anketle. “Ben olsam alırdım.” demek yetmez; gerçek kullanıcılara sormak gerekir.
Anahtar kavramlar: İhtiyaçİstekFırsat
SORUNU FARK ETFİKİR ÜRETDEĞER YARAT ? Turistler küçük veyerel bir hatırabulamıyor. Kümbet desenli,el yapımı ayraçÖğrenciler tasarlar,kermeste satar. ₺ Turist hatıra alır,öğrenci kazanç vedeneyim elde eder.Herkes kazanır!
02Hedef kitle

Kartlara dokun: hedef kitleyi tanımlarken bu soruları sor.

?Hedef kitle nedir?
Ürünün ya da hizmetin öncelikle seslendiği, ondan en çok fayda görecek kişi grubudur.
?Hedef kitle neden dar tutulur?
Dar ve net bir grup seçersek ihtiyacını daha iyi anlar, ürünü ona göre tasarlarız. Ürün başarılı olursa sonradan yeni gruplara açılabilir.
03Değer önerisi
?Değer önerisi nedir?
Ürünümüzün müşteriye sağladığı faydayı ve onu benzerlerinden ayıran yanı anlatan kısa açıklamadır.
?Değer önerisi nasıl yazılır?
“[Kim] için, [sorunu] [çözümümüz] ile çözüyoruz.” kalıbı kullanılabilir. Örnek: “Ahlat’a gelen turistler için, küçük ve yerel hatıra eksikliğini kümbet desenli el yapımı ayraçla çözüyoruz.”
Biliyor muydun?

İyi bir değer önerisi kısa, anlaşılır ve müşterinin diliyle yazılır. “En iyi ürün” gibi genel övgüler değer önerisi değildir.

MÜŞTERİKim?Ahlat’a gelen turist ?SORUN / İHTİYAÇNe istiyor, ne eksik?Küçük, yerel hatıra ÇÖZÜMBiz ne sunuyoruz?Kümbet desenli ayraç DEĞER ÖNERİSİ CÜMLESİ[Kim] için, [sorunu] [çözümümüz] ile çözüyoruz.
04İş modeli kartı
İŞ MODELİ KARTIFikir: Kümbet desenli ayraç MüşteriAhlat’a gelen turistler,öğretmen ve velilerSorunKüçük, yerel ve uygunfiyatlı hatıra azDeğer önerisiKümbet desenli, elyapımı kitap ayracıKanallarOkul kermesi, müzeönünde stantGelirAyraç satışı(tanesi 20 TL)Maliyet ve kaynakKarton, ip, boya ~300 TL;4 öğrenci, 3 hafta
  1. 1MüşteriÜrünü kim kullanacak, kim satın alacak? Hedef kitleyi olabildiğince net yaz.Dokun, adını gör
  2. 2SorunMüşterinin yaşadığı sıkıntı ya da karşılanmayan ihtiyaç nedir?Dokun, adını gör
  3. 3Değer önerisiBizim çözümümüz nedir ve müşteri neden başkasını değil bizi seçsin?Dokun, adını gör
  4. 4KanallarÜrünü müşteriye nasıl ulaştıracağız, onu nasıl duyuracağız? (stant, afiş, sosyal medya)Dokun, adını gör
  5. 5GelirPara nereden gelecek? Fiyatı neye göre belirleyeceğiz?Dokun, adını gör
  6. 6Maliyet ve kaynakMalzeme, emek, zaman ve araç gereç. Gelir, maliyetten büyük olmalı.Dokun, adını gör

Numaralara dokun; her kutunun hangi soruyu cevapladığını gör.

?İş modeli kanvası nedir?
Bir girişimin nasıl değer yarattığını ve nasıl ayakta kalacağını tek sayfada gösteren plandır. Asıl kanvas Alexander Osterwalder’ın geliştirdiği 9 kutudan oluşur; biz öğrenci sürümünde 6 kutu kullanıyoruz.
?Kartı doldururken nereden başlanır?
Müşteri ve sorun kutularından. Kimin hangi sorunu yaşadığı belli olmadan çözüm, fiyat ya da kanal düşünmek boşa çaba olur.
Anahtar kavramlar: İş modeliKanalGelirMaliyet
05Fikirden ürüne yol
?Prototip neden yapılır?
Fikrin gerçek hayatta işe yarayıp yaramadığını az para ve zamanla görmek için. Beş ayraçla deneme yapmak, yüz ayraç üretip satamamaktan iyidir.
?Geri bildirim nasıl alınır?
Prototipi hedef kitleden kişilere gösterip “Neyi beğendin, neyi değiştirirdin?” diye sorarak. Cevaplar not edilir ve ürün bunlara göre geliştirilir.
Fikirden ürüne: kümbet desenli ayraç İhtiyaçNe eksik?Küçük, yerelhatıra yokHedef kitleKim için?Ahlat’a gelenturistlerDeğer önerisiNeden biz?Ucuz, hafif,el yapımıPrototipİlk örnek5 örnek ayraçyap, gösterGeri bildirimNe dediler?“İpi kalınolsun.” Geri bildirime göre geliştir, yeniden dene

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

6dk

Isınma: Ahlat’ta ne eksik?

Tahtaya “Ahlat’a gelen bir turist, köyümüzdeki bir yaşlı, okulumuzdaki bir öğrenci neyi bulamıyor?” yaz. Öğrencilerden 1 dakikada birer eksiklik söylemelerini iste ve yanıtları üç sütuna not et. Sonunda “Her eksiklik bir girişim fırsatıdır.” cümlesine bağla.

SORUNU FARK ETFİKİR ÜRETDEĞER YARAT ? Turistler küçük veyerel bir hatırabulamıyor. Kümbet desenli,el yapımı ayraçÖğrenciler tasarlar,kermeste satar. ₺ Turist hatıra alır,öğrenci kazanç vedeneyim elde eder.Herkes kazanır!
10dk

Keşif: Fikirden ürüne yol

Beş adımlı şemayı göster: ihtiyaç, hedef kitle, değer önerisi, prototip, geri bildirim. Kümbet desenli ayraç örneğini adım adım anlat; her adımda “Bu adımı atlarsak ne olur?” diye sor. Geri dönüş okunun ürünü geliştirmek için olduğunu vurgula.

Fikirden ürüne: kümbet desenli ayraç İhtiyaçNe eksik?Küçük, yerelhatıra yokHedef kitleKim için?Ahlat’a gelenturistlerDeğer önerisiNeden biz?Ucuz, hafif,el yapımıPrototipİlk örnek5 örnek ayraçyap, gösterGeri bildirimNe dediler?“İpi kalınolsun.” Geri bildirime göre geliştir, yeniden dene
8dk

Keşif: Değer önerisi cümlesi

Değer önerisi kalıbını tahtaya yaz. Birlikte iki örnek kur (ayraç, servis bekleyen öğrenciler için okuma köşesi). Öğrenciler “Müşteri neden bizi seçsin?” sorusuna tek cümleyle cevap verir.

MÜŞTERİKim?Ahlat’a gelen turist ?SORUN / İHTİYAÇNe istiyor, ne eksik?Küçük, yerel hatıra ÇÖZÜMBiz ne sunuyoruz?Kümbet desenli ayraç DEĞER ÖNERİSİ CÜMLESİ[Kim] için, [sorunu] [çözümümüz] ile çözüyoruz.
12dk

Etkinlik: İş modeli kartı

Gruplar ısınmadaki eksikliklerden birini seçip A3 iş modeli kartını doldurur: müşteri, sorun, değer önerisi, kanallar, gelir, maliyet. Bir grup kartını tahtadaki numaralı görselin yanına asar; sınıf kutuları birlikte kontrol eder.

İŞ MODELİ KARTIFikir: Kümbet desenli ayraç MüşteriAhlat’a gelen turistler,öğretmen ve velilerSorunKüçük, yerel ve uygunfiyatlı hatıra azDeğer önerisiKümbet desenli, elyapımı kitap ayracıKanallarOkul kermesi, müzeönünde stantGelirAyraç satışı(tanesi 20 TL)Maliyet ve kaynakKarton, ip, boya ~300 TL;4 öğrenci, 3 hafta
4dk

Değerlendirme: Tek cümle

Her öğrenci proje defterine kendi grubunun değer önerisi cümlesini yazar. Üç gönüllü cümlesini okur; sınıf “Kim, sorun, çözüm belli mi?” diye kontrol eder.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Bir girişim fikri çoğu zaman insanların karşılanmamış bir ihtiyacından doğar.

Cevabı gösterDoğru

2. Bir ürünün hedef kitlesi için en iyi cevap “herkes”tir.

Cevabı gösterYanlış · “Herkes” için yapılan ürün kimsenin ihtiyacına tam uymaz. Hedef kitle yaşı, yeri ve ihtiyacı belli bir grup olmalıdır.

3. Değer önerisi, müşterinin ürünü neden başkasına değil bize tercih edeceğini anlatır.

Cevabı gösterDoğru

4. Prototip, satışa hazır, kusursuz ürün demektir.

Cevabı gösterYanlış · Prototip fikrin ilk, basit ve ucuz örneğidir. Amacı fikri hızlıca denemek ve geri bildirim almaktır.

5. Geri bildirim alırken yalnızca övgüleri not etmek yeterlidir.

Cevabı gösterYanlış · Eleştiriler ürünün zayıf yanını gösterir; asıl geliştirme fikirleri eleştirilerden çıkar.

6. İş modeli kartındaki “kanallar” kutusu ürünün müşteriye nasıl ulaşacağını gösterir.

Cevabı gösterDoğru

7. Bir girişimin sürebilmesi için gelirinin maliyetinden büyük olması gerekir.

Cevabı gösterDoğru · Gelir maliyeti karşılamazsa girişim zarar eder ve uzun süre devam edemez.

8. İş modeli kanvası yalnızca büyük şirketler için kullanılabilir.

Cevabı gösterYanlış · Kanvas tek sayfalık bir düşünme aracıdır; küçük bir okul girişimi de aynı soruları cevaplayarak plan yapabilir.

9. İhtiyaç ile istek aynı şeydir.

Cevabı gösterYanlış · İhtiyaç yokluğunda sıkıntı çekilen şeydir (ısınmak, güvenli yol). İstek ise olmasa da yaşanabilecek bir arzudur (yeni bir oyun).
← Önceki haftaGirişimcilik (1): Girişimci Birey Sonraki hafta →Girişimcilik 3: Okulda Mini Girişim

10. hafta günlük planı

2026–2027 Ortaokul Seçmeli Proje Tasarımı ve Uygulamaları dersi 10. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ PROJE TASARIMI VE UYGULAMALARI (1 DERS SAATİ) DERSİ GÜNLÜK PLANI · 10. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Proje Tasarımı ve Uygulamaları (1 ders saati)Sınıf / DüzeyOrtaokul (seçmeli)
Hafta / Tarih10. Hafta · 23–27 Kasım (KASIM)Süre1 ders saati (40')
TemaPROJE YAŞAM DÖNGÜSÜ
KonuGirişimcilik 2: Fikirden Ürüne
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıPTU.3.1 Girişimcilik kavramını ve girişimci bireyin özelliklerini sorgulayabilme
Süreç bileşenleri
  • Bir girişim fikrinin karşılanmamış bir ihtiyaçtan doğduğunu açıklar.
  • Bir ürün fikri için hedef kitleyi yaş, yer ve ihtiyaç bakımından tanımlar.
  • “[Kim] için, [sorunu] [çözümümüz] ile çözüyoruz.” kalıbıyla değer önerisi cümlesi yazar.
  • Öğrenci sürümü iş modeli kartının altı kutusunu kendi fikri için doldurur.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta · A3 kâğıda çizilmiş boş iş modeli kartı (her gruba bir tane) · Üç renk yapışkan not · Proje defteri · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
6 dkIsınma: Ahlat’ta ne eksik?
Tahtaya “Ahlat’a gelen bir turist, köyümüzdeki bir yaşlı, okulumuzdaki bir öğrenci neyi bulamıyor?” yaz. Öğrencilerden 1 dakikada birer eksiklik söylemelerini iste ve yanıtları üç sütuna not et. Sonunda “Her eksiklik bir girişim fırsatıdır.” cümlesine bağla.
10 dkKeşif: Fikirden ürüne yol
Beş adımlı şemayı göster: ihtiyaç, hedef kitle, değer önerisi, prototip, geri bildirim. Kümbet desenli ayraç örneğini adım adım anlat; her adımda “Bu adımı atlarsak ne olur?” diye sor. Geri dönüş okunun ürünü geliştirmek için olduğunu vurgula.
8 dkKeşif: Değer önerisi cümlesi
Değer önerisi kalıbını tahtaya yaz. Birlikte iki örnek kur (ayraç, servis bekleyen öğrenciler için okuma köşesi). Öğrenciler “Müşteri neden bizi seçsin?” sorusuna tek cümleyle cevap verir.
12 dkEtkinlik: İş modeli kartı
Gruplar ısınmadaki eksikliklerden birini seçip A3 iş modeli kartını doldurur: müşteri, sorun, değer önerisi, kanallar, gelir, maliyet. Bir grup kartını tahtadaki numaralı görselin yanına asar; sınıf kutuları birlikte kontrol eder.
4 dkDeğerlendirme: Tek cümle
Her öğrenci proje defterine kendi grubunun değer önerisi cümlesini yazar. Üç gönüllü cümlesini okur; sınıf “Kim, sorun, çözüm belli mi?” diye kontrol eder.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Kâğıt iş modeli kartı. Bilgisayar gerekmez: Tahtaya altı kutulu kart çizilir. Gruplar her kutu için farklı renk yapışkan not kullanır ve notlarını sırayla tahtadaki kutuya yapıştırır. Boş kalan kutu, fikrin henüz düşünülmemiş yanını gösterir.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıGözlem formu, dereceli puanlama anahtarı, performans görevi
Doğru-yanlış soruları
  1. Bir girişim fikri çoğu zaman insanların karşılanmamış bir ihtiyacından doğar. (D)
  2. Bir ürünün hedef kitlesi için en iyi cevap “herkes”tir. (Y)
  3. Değer önerisi, müşterinin ürünü neden başkasına değil bize tercih edeceğini anlatır. (D)
  4. Prototip, satışa hazır, kusursuz ürün demektir. (Y)
  5. Geri bildirim alırken yalnızca övgüleri not etmek yeterlidir. (Y)
  6. İş modeli kartındaki “kanallar” kutusu ürünün müşteriye nasıl ulaşacağını gösterir. (D)
  7. Bir girişimin sürebilmesi için gelirinin maliyetinden büyük olması gerekir. (D)
  8. İş modeli kanvası yalnızca büyük şirketler için kullanılabilir. (Y)
  9. İhtiyaç ile istek aynı şeydir. (Y)
Belirli gün ve haftalar24 Kasım Öğretmenler Günü
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarIsınmada çıkan eksiklikleri silmeyin; bir sonraki hafta okulda mini girişim planlarken aynı listeden seçim yapılabilir.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR23.11.2026…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →