Bilişim Ders Notları
Proje · 11. hafta · Proje Yaşam Döngüsü

Girişimcilik 3: Okulda Mini Girişim

Proje Tasarımı ve Uygulamaları · 11. hafta ders notu · PTU.3.1

Öğrenme çıktıları
PTU.3.1
  • Sosyal girişimi ticari girişimden amacı bakımından ayırt eder.
  • Okulda yapılabilecek bir mini girişimin (kermes, geri dönüşüm atölyesi) görev ve tanıtım planını hazırlar.
  • Gelir, gider ve kâr kavramlarını kullanarak basit bir bütçe tablosu doldurur.
  • Mini girişim için olası riskleri ve B planlarını yazar.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Kâğıt bütçe ve risk kartları

Bilgisayar gerekmez: Bütçe tablosu tahtaya çizilir, gruplar kendi satırlarını tebeşir ya da kalemle doldurur. Riskler küçük kâğıtlara yazılıp tahtaya çizilen 3×3 risk haritasına yapıştırılır.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Sosyal girişimcilik
?Sosyal girişim nedir?
Toplumsal ya da çevresel bir sorunu çözmek için kurulan girişimdir. Gelir elde edebilir ama kazancın büyük kısmını yine bu amaca harcar.
?Ticari girişimden farkı nedir?
Ticari girişimin ana amacı kâr elde etmektir. Sosyal girişimde başarı, ne kadar kâr edildiğiyle değil toplumda ne kadar fark yaratıldığıyla ölçülür.
?Dünyadan bilinen bir örnek var mı?
Muhammed Yunus’un Bangladeş’te kurduğu Grameen Bank yoksul kadınlara küçük krediler verdi. Bu çalışma 2006’da Nobel Barış Ödülü aldı.
Anahtar kavramlar: Sosyal girişimTicari girişimToplumsal fayda
Ticari girişimKâr amacıyla ürünya da hizmet satar.Ahlat balı satanbir aile işletmesiSosyal girişimToplumsal bir sorunuçözmeyi amaçlar.Köy okullarınakitap kampanyasıTeknolojik girişimYeni bir teknolojiya da uygulama üretir.Çiftçiye hava ve donuyarısı veren uygulama -2°C Ortak nokta: hepsi bir soruna çözüm üretir ve değer yaratır.
02Okulda mini girişim
GERİ DÖNÜŞÜM ATÖLYESİ Gelir: köy okulu kütüphanesinekitap alınacak 15 ₺ 10 ₺ 20 ₺ 25 ₺ KASA KERMESCumartesi10.00Okulbahçesi
  1. 1Atölye adıMini girişimin adı ne yaptığını anlatmalı. Burada sınıf, atık malzemeden ürün yapıp satıyor.Dokun, adını gör
  2. 2TanıtımAfiş, okul panosu ve anons ile kermesin günü, saati ve yeri duyurulur.Dokun, adını gör
  3. 3ÜrünPet şişeden saksı, konserve kutusundan kalemlik, ayraç, kumbara: atık malzemeden değer üretilir.Dokun, adını gör
  4. 4Fiyat etiketiFiyat, maliyetin üzerinde ama müşterinin ödeyebileceği kadar belirlenir.Dokun, adını gör
  5. 5Kasa ve hesapPara tek bir kasada toplanır; her satış hesap defterine yazılır, sonunda gelir sayılır.Dokun, adını gör
  6. 6Görev dağılımıSatış, kasa, tanıtım ve ürün yapımı için görevliler bellidir; yaka kartı kimin hangi görevde olduğunu gösterir.Dokun, adını gör
  7. 7Sosyal amaçGelir bir topluluk ihtiyacına harcanır: köy okulu kütüphanesine kitap. Bu, sosyal girişimin özüdür.Dokun, adını gör
  8. 8MüşteriÖğrenciler, öğretmenler ve veliler. Kermesin müşterisi okulun kendi topluluğudur.Dokun, adını gör

Numaralara dokun; bir kermes standının parçalarını keşfet.

?Okulda hangi mini girişimler yapılabilir?
Geri dönüşüm atölyesi, okul kermesi, kitap takas günü, fide ya da çiçek satışı, el işi pazarı. Gelir kütüphane, spor malzemesi ya da ihtiyaç sahibi bir öğrenci için kullanılabilir.
?Mini girişimde görev dağılımı neden önemlidir?
Ürün yapımı, tanıtım, satış ve kasa ayrı kişilerde olursa iş karışmaz. Her öğrenci neyden sorumlu olduğunu bilir.
03Basit bütçe

Soru işaretli kutulara dokun.

?Fiyat nasıl belirlenir?
Önce bir ürünün maliyeti bulunur (300 ₺ ÷ 40 ayraç = 7,5 ₺). Fiyat bunun üzerinde ama müşterinin ödeyebileceği kadar olmalıdır.
Gider kalemiMiktarBirimTutar Karton10 tabaka10 ₺100 ₺Renkli ip2 top25 ₺50 ₺Akrilik boya3 şişe30 ₺90 ₺Lamine poşet1 paket60 ₺60 ₺ Toplam gider300 ₺ Tutar = Miktar × Birim fiyat GELİR40 ayraç × 20 ₺= 800 ₺ GİDER300 ₺ KÂR = Gelir − Gider500 ₺ Başa baş noktası15 ayraç satılınca
KavramAnlamıÖrnek
Gider
Gelir
Kâr
Zarar
Başa baş
04Risk ve B planı
?Risk nedir?
Girişimi olumsuz etkileyebilecek, henüz olmamış ama olabilecek durumdur: hava kötü olabilir, malzeme yetmeyebilir.
?Riskler nasıl sıralanır?
Her risk için iki soru sorulur: Olma ihtimali ne? Olursa etkisi ne kadar büyük? Hem olasılığı hem etkisi yüksek olan riske önce B planı hazırlanır.
Biliyor muydun?

Bir risk planı satırı üç parçadan oluşur: risk, ne kadar olası, olursa ne yapacağız (B planı).

Anahtar kavramlar: RiskB planıOlasılıkEtki
Risk haritası OlasılıkEtki azçok R1R2R3 R1Kar yağar, bahçeye çıkılamazB planı:Yemliği pencere önüne asR2Toplanan şişe yetmezB planı:Velilerden ve kantinden isteR3Yemlik rüzgârda düşerB planı:Telle iki yerden bağla Riski önceden düşün!

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Kâr nereye gider?

İki durum anlat: “Bir dükkân sahibi kazandığıyla kendine yeni araba alıyor.” ve “Bir grup öğrenci kermes gelirinin tamamıyla köy okuluna kitap alıyor.” Öğrencilere iki girişim arasındaki farkı sor; cevaplardan “sosyal girişim” kavramına ulaş.

Ticari girişimKâr amacıyla ürünya da hizmet satar.Ahlat balı satanbir aile işletmesiSosyal girişimToplumsal bir sorunuçözmeyi amaçlar.Köy okullarınakitap kampanyasıTeknolojik girişimYeni bir teknolojiya da uygulama üretir.Çiftçiye hava ve donuyarısı veren uygulama -2°C Ortak nokta: hepsi bir soruna çözüm üretir ve değer yaratır.
9dk

Keşif: Kermes standını inceleyelim

Numaralı kermes görselini aç. Her numarayı bir öğrenciye açtır: ürün, fiyat, kasa, tanıtım, görev dağılımı, sosyal amaç. Her numaradan sonra “Bizim okulda bunu kim yapardı?” diye sor.

GERİ DÖNÜŞÜM ATÖLYESİ Gelir: köy okulu kütüphanesinekitap alınacak 15 ₺ 10 ₺ 20 ₺ 25 ₺ KASA KERMESCumartesi10.00Okulbahçesi
9dk

Keşif: Bütçe ve kâr

Bütçe tablosunu göster. Tutarın miktar × birim fiyat olduğunu, toplam gider ve gelir hesabını birlikte yap. Başa baş noktasını “Kaçıncı ayraçtan sonra kâra geçeriz?” sorusuyla buldur.

Gider kalemiMiktarBirimTutar Karton10 tabaka10 ₺100 ₺Renkli ip2 top25 ₺50 ₺Akrilik boya3 şişe30 ₺90 ₺Lamine poşet1 paket60 ₺60 ₺ Toplam gider300 ₺ Tutar = Miktar × Birim fiyat GELİR40 ayraç × 20 ₺= 800 ₺ GİDER300 ₺ KÂR = Gelir − Gider500 ₺ Başa baş noktası15 ayraç satılınca
13dk

Etkinlik: Mini girişim planı

Gruplar bir mini girişim seçer (geri dönüşüm atölyesi, kitap takası, kermes, fide satışı). Plan kâğıdına ürün, fiyat, görevli, tanıtım yolu ve 4 satırlık bütçe tablosu yazar; en az bir risk ve B planı ekler. Gruplar tahtadaki risk haritasına kendi riskini yapıştırır.

Risk haritası OlasılıkEtki azçok R1R2R3 R1Kar yağar, bahçeye çıkılamazB planı:Yemliği pencere önüne asR2Toplanan şişe yetmezB planı:Velilerden ve kantinden isteR3Yemlik rüzgârda düşerB planı:Telle iki yerden bağla Riski önceden düşün!
4dk

Değerlendirme: Kâr mı zarar mı?

Her grup bütçesindeki toplam gideri ve beklenen geliri söyler; sınıf kâr ya da zarar sonucunu hesaplar. Zarar eden grup için fiyat ya da maliyet önerisi toplanır.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Sosyal girişimin asıl amacı toplumsal bir sorunu çözmektir.

Cevabı gösterDoğru

2. Sosyal girişim hiç gelir elde etmez.

Cevabı gösterYanlış · Sosyal girişim de satış yapıp gelir elde edebilir; farkı, kazancı kişisel zenginlik için değil toplumsal amaç için kullanmasıdır.

3. Kâr, gelirden giderin çıkarılmasıyla bulunur.

Cevabı gösterDoğru

4. Bir kalemin tutarı, miktarı ile birim fiyatının toplamıdır.

Cevabı gösterYanlış · Tutar miktar ile birim fiyatın çarpımıdır: 10 tabaka × 10 ₺ = 100 ₺.

5. Gider gelirden büyükse girişim zarar eder.

Cevabı gösterDoğru

6. Başa baş noktası, gelirin gideri tam karşıladığı satış miktarıdır.

Cevabı gösterDoğru · Örnekte 300 ₺ gider ve 20 ₺ fiyatla 15 ayraç satılınca başa baş noktasına gelinir.

7. Risk planı yapmak, girişimin hiç sorun yaşamayacağını garanti eder.

Cevabı gösterYanlış · Risk planı sorunları ortadan kaldırmaz; sorun çıkarsa ne yapılacağını önceden belirleyerek zararı azaltır.

8. Okul kermesinde her satışın hesap defterine yazılması gereksizdir.

Cevabı gösterYanlış · Kayıt tutulmazsa gelir doğru hesaplanamaz ve paranın nereye gittiği açıklanamaz; şeffaflık için her satış yazılır.

9. Kooperatif, üreticilerin birlikte alım ve satım yaptığı bir ortaklıktır.

Cevabı gösterDoğru

10. Muhammed Yunus, yoksullara küçük krediler veren Grameen Bank ile Nobel Barış Ödülü almıştır.

Cevabı gösterDoğru · 2006 yılında verilen ödül, sosyal girişimciliğin dünyaca bilinen örneklerindendir.
← Önceki haftaGirişimcilik 2: Fikirden Ürüne Sonraki hafta →Proje Yazımı 1: Yaşam Döngüsü ve Öneri

11. hafta günlük planı

2026–2027 Ortaokul Seçmeli Proje Tasarımı ve Uygulamaları dersi 11. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ PROJE TASARIMI VE UYGULAMALARI (1 DERS SAATİ) DERSİ GÜNLÜK PLANI · 11. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Proje Tasarımı ve Uygulamaları (1 ders saati)Sınıf / DüzeyOrtaokul (seçmeli)
Hafta / Tarih11. Hafta · 30 Kasım – 4 Aralık (KASIM)Süre1 ders saati (40')
TemaPROJE YAŞAM DÖNGÜSÜ
KonuGirişimcilik 3: Okulda Mini Girişim
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıPTU.3.1 Girişimcilik kavramını ve girişimci bireyin özelliklerini sorgulayabilme
Süreç bileşenleri
  • Sosyal girişimi ticari girişimden amacı bakımından ayırt eder.
  • Okulda yapılabilecek bir mini girişimin (kermes, geri dönüşüm atölyesi) görev ve tanıtım planını hazırlar.
  • Gelir, gider ve kâr kavramlarını kullanarak basit bir bütçe tablosu doldurur.
  • Mini girişim için olası riskleri ve B planlarını yazar.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta · Boş bütçe tablosu çıktısı (gruplara) · Hesap makinesi ya da proje defteri · Atık malzeme örnekleri: pet şişe, konserve kutusu, karton · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
5 dkIsınma: Kâr nereye gider?
İki durum anlat: “Bir dükkân sahibi kazandığıyla kendine yeni araba alıyor.” ve “Bir grup öğrenci kermes gelirinin tamamıyla köy okuluna kitap alıyor.” Öğrencilere iki girişim arasındaki farkı sor; cevaplardan “sosyal girişim” kavramına ulaş.
9 dkKeşif: Kermes standını inceleyelim
Numaralı kermes görselini aç. Her numarayı bir öğrenciye açtır: ürün, fiyat, kasa, tanıtım, görev dağılımı, sosyal amaç. Her numaradan sonra “Bizim okulda bunu kim yapardı?” diye sor.
9 dkKeşif: Bütçe ve kâr
Bütçe tablosunu göster. Tutarın miktar × birim fiyat olduğunu, toplam gider ve gelir hesabını birlikte yap. Başa baş noktasını “Kaçıncı ayraçtan sonra kâra geçeriz?” sorusuyla buldur.
13 dkEtkinlik: Mini girişim planı
Gruplar bir mini girişim seçer (geri dönüşüm atölyesi, kitap takası, kermes, fide satışı). Plan kâğıdına ürün, fiyat, görevli, tanıtım yolu ve 4 satırlık bütçe tablosu yazar; en az bir risk ve B planı ekler. Gruplar tahtadaki risk haritasına kendi riskini yapıştırır.
4 dkDeğerlendirme: Kâr mı zarar mı?
Her grup bütçesindeki toplam gideri ve beklenen geliri söyler; sınıf kâr ya da zarar sonucunu hesaplar. Zarar eden grup için fiyat ya da maliyet önerisi toplanır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Kâğıt bütçe ve risk kartları. Bilgisayar gerekmez: Bütçe tablosu tahtaya çizilir, gruplar kendi satırlarını tebeşir ya da kalemle doldurur. Riskler küçük kâğıtlara yazılıp tahtaya çizilen 3×3 risk haritasına yapıştırılır.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıGözlem formu, dereceli puanlama anahtarı, performans görevi
Doğru-yanlış soruları
  1. Sosyal girişimin asıl amacı toplumsal bir sorunu çözmektir. (D)
  2. Sosyal girişim hiç gelir elde etmez. (Y)
  3. Kâr, gelirden giderin çıkarılmasıyla bulunur. (D)
  4. Bir kalemin tutarı, miktarı ile birim fiyatının toplamıdır. (Y)
  5. Gider gelirden büyükse girişim zarar eder. (D)
  6. Başa baş noktası, gelirin gideri tam karşıladığı satış miktarıdır. (D)
  7. Risk planı yapmak, girişimin hiç sorun yaşamayacağını garanti eder. (Y)
  8. Okul kermesinde her satışın hesap defterine yazılması gereksizdir. (Y)
  9. Kooperatif, üreticilerin birlikte alım ve satım yaptığı bir ortaklıktır. (D)
  10. Muhammed Yunus, yoksullara küçük krediler veren Grameen Bank ile Nobel Barış Ödülü almıştır. (D)
Belirli gün ve haftalar3 Aralık Dünya Engelliler Günü
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarGerçek bir kermes planlanacaksa okul müdürlüğünden izin alınmalı ve para işlerinde mutlaka bir öğretmen sorumlu olmalıdır. Bütçe hesaplarında yuvarlak sayılar seçmek dersi hızlandırır.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR30.11.2026…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →