Bilişim Ders Notları
Proje · 17. hafta · Proje Süreci

Fikirleri Değerlendirme ve Seçme

Proje Tasarımı ve Uygulamaları · 17. hafta ders notu · PTU.4.1

Öğrenme çıktıları
PTU.4.1
  • Çok sayıda fikri nokta oylamasıyla hızlıca azaltır.
  • Uygulanabilirlik, maliyet, etki ve yenilik ölçütleriyle bir karar matrisi hazırlar ve puanlar.
  • Seçtiği fikri ölçütlere dayanan bir gerekçeyle açıklar ve zayıf yanı için önlem önerir.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Çıkartmalı oylama ve kâğıt matris

Bilgisayar gerekmez: Fikirler kâğıda yazılıp tahtaya asılır; çıkartma yoksa öğrenciler renkli kalemle nokta koyar. Karar matrisi tahtaya çizilir ve puanlar tebeşirle yazılır.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Fikirleri azaltmak
?Neden fikirleri azaltmamız gerekir?
Bir proje ekibi aynı anda on fikri uygulayamaz. Zaman ve bütçe sınırlıdır; en güçlü fikri bulup ona odaklanmak gerekir.
?Fikir hunisi neyi anlatır?
Geniş ağızdan çok sayıda fikir girer, ölçütlerle elendikçe huni daralır ve sonunda gerekçeli tek bir seçim çıkar.
Anahtar kavramlar: ÖlçütDeğerlendirmeSeçim
Ölçütler: uygulanabilirlik · maliyet · etki · yenilik Puanla ve karşılaştır Gerekçeli seçim 12 fikir→ 3 aday→ 1 seçim
02Nokta oylaması
Kum-tuz kovası7 oyKaydırmaz bant9 oyUyarı ışığı5 oyIsıtmalı merdiven2 oyNöbet listesi4 oy Herkesin 3 oyu var. Öne çıkan fikirler karar matrisine girer.
  1. 1Fikir kartıBeyin fırtınasından çıkan her fikir tahtaya ayrı bir kart olarak asılır.Dokun, adını gör
  2. 2Oy çıkartmasıHer öğrenci sınırlı sayıda (örneğin 3) yuvarlak çıkartmayı beğendiği fikirlere yapıştırır.Dokun, adını gör
  3. 3En çok oyEn çok çıkartma alan fikir sınıfın en çok desteklediği fikirdir; ama henüz kesin seçim değildir.Dokun, adını gör
  4. 4Az oyAz oy alan fikir hemen atılmaz; başka bir fikirle birleştirilebilir.Dokun, adını gör
  5. 5Sonraki adımOylama fikirleri hızlıca azaltır. Öne çıkan 3–4 fikir ölçütlerle karar matrisinde puanlanır.Dokun, adını gör

Numaralara dokun; oylamanın nasıl yapıldığını gör.

?Nokta oylaması nasıl yapılır?
Fikirler tahtaya asılır. Her öğrenci sınırlı sayıda çıkartmayı (örneğin 3) beğendiği fikirlere yapıştırır. En çok çıkartma alan fikirler sonraki aşamaya geçer.
?Nokta oylamasının yararı nedir?
Çok hızlıdır ve herkesin sesini eşit sayar. Ama sevilen fikir her zaman yapılabilir fikir değildir; bu yüzden ölçütlerle ikinci bir değerlendirme yapılır.
03Karar matrisi
FikirUygulana-bilirlikMaliyet(ucuz=5)EtkiYenilikToplam Kum-tuz kovası istasyonu553215Kaydırmaz bant ve levha435416Sensörlü buz uyarı ışığı324514Isıtmalı merdiven115411 Puan: 1 = çok zayıf … 5 = çok iyiEn iyi fikir
  1. 1FikirlerKarşılaştırılacak aday fikirler satırlara yazılır (3–5 fikir yeterli).Dokun, adını gör
  2. 2ÖlçütlerFikirleri neye göre değerlendireceğiz? Uygulanabilirlik, maliyet, etki ve yenilik.Dokun, adını gör
  3. 3PuanHer fikir her ölçütte 1–5 arası puanlanır. Maliyette ucuz olan yüksek puan alır.Dokun, adını gör
  4. 4ToplamSatırdaki puanlar toplanır. En yüksek toplam en güçlü adaydır.Dokun, adını gör
  5. 5Seçilen fikirEn yüksek puanı alan fikir; ama seçim mutlaka gerekçesiyle birlikte açıklanır.Dokun, adını gör
  6. 6Puan ölçeğiHerkes aynı ölçeği kullanır: 1 çok zayıf, 3 orta, 5 çok iyi.Dokun, adını gör

Numaralara dokun; matrisin parçalarını incele.

?Karar matrisi nedir?
Aday fikirleri aynı ölçütlere göre puanlayıp toplayan tablodur. Duygularla değil, gerekçelerle karar vermeyi sağlar.
?Bazı ölçütler daha önemliyse ne yapılır?
Ağırlıklı matris kullanılabilir: önemli ölçütün puanı 2 ile çarpılır. Örneğin güvenlik projesinde “etki” ölçütü iki kat sayılabilir.
04Dört ölçüt

Soru işaretli kutulara dokun.

ÖlçütSorduğu soru5 puan alan örnek
Uygulanabilirlik
Maliyet
Etki
Yenilik
05Gerekçeli seçim
?Gerekçe nasıl yazılır?
“Bu fikri seçtik çünkü … ölçütünde yüksek puan aldı. Zayıf yanı …; bunu … ile gidereceğiz.” Örnek: “Kaydırmaz bant ve levhayı seçtik çünkü etkisi yüksek ve okulun yapabileceği bir iş. Zayıf yanı bandın soğukta kalkması; bunu dış mekân bandı kullanarak gidereceğiz.”
?Elenen fikirler ne olur?
Atılmaz, proje defterine yazılır. Seçilen fikir işe yaramazsa ya da proje ilerlerse elenen fikirler B planı olabilir.
Biliyor muydun?

Seçimi yalnızca toplam puana bırakmayın; puanlar yakınsa grubun tartışması ve gerekçesi belirleyici olur.

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Hangi telefonu alalım?

“Babanız iki telefondan birini alacak; neye bakmalı?” diye sor. Cevapları (fiyat, pil, kamera, dayanıklılık) tahtaya yaz. İnsanların karar verirken farkında olmadan ölçüt kullandığını göster ve bu listelere “ölçüt” adını ver.

8dk

Keşif: Fikir hunisi ve nokta oylaması

Fikir hunisi görselini göster: 12 fikir, 3 aday, 1 seçim. Ardından nokta oylaması görselini açıp kuralları anlat: herkesin 3 oyu var, oylar aynı fikre de verilebilir, kendi fikrine oy vermek serbest ama tek oy.

Kum-tuz kovası7 oyKaydırmaz bant9 oyUyarı ışığı5 oyIsıtmalı merdiven2 oyNöbet listesi4 oy Herkesin 3 oyu var. Öne çıkan fikirler karar matrisine girer.
10dk

Keşif: Karar matrisi

Numaralı karar matrisini aç. Dört ölçütü tek tek açıkla; maliyette “ucuz olan yüksek puan alır” kuralına dikkat çek. Toplamları birlikte kontrol et ve en yüksek puanlı fikrin neden kazandığını tartış. Isıtmalı merdivenin etkisi yüksek olsa da neden elendiğini sor.

FikirUygulana-bilirlikMaliyet(ucuz=5)EtkiYenilikToplam Kum-tuz kovası istasyonu553215Kaydırmaz bant ve levha435416Sensörlü buz uyarı ışığı324514Isıtmalı merdiven115411 Puan: 1 = çok zayıf … 5 = çok iyiEn iyi fikir
13dk

Etkinlik: Bizim matrisimiz

Gruplar 16. haftada ürettikleri fikirleri tahtaya asar ve nokta oylaması yapar. En çok oy alan 3 fikri karar matrisine yazar, her ölçütte 1–5 puan verir ve toplar. Sonra gerekçe kalıbını doldurur: “Bu fikri seçtik çünkü …; zayıf yanı …; bunu … ile gidereceğiz.”

4dk

Değerlendirme: Gerekçeni söyle

Her grup seçtiği fikri ve gerekçesini 30 saniyede sunar. Diğer gruplar sunumda hangi ölçütün geçtiğini söyler.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Ölçüt, fikirleri karşılaştırırken neye bakacağımızı gösteren özelliktir.

Cevabı gösterDoğru

2. Nokta oylamasında en çok oyu alan fikir kesin olarak seçilmiş olur.

Cevabı gösterYanlış · Nokta oylaması fikirleri hızlıca azaltmak içindir. Kalan adaylar ölçütlerle karar matrisinde ayrıca değerlendirilir.

3. Karar matrisinde fikirler satırlara, ölçütler sütunlara yazılır.

Cevabı gösterDoğru

4. Maliyet ölçütünde en pahalı fikir en yüksek puanı alır.

Cevabı gösterYanlış · Maliyette ucuz olan iyidir. Bu yüzden en ucuz fikre en yüksek puan verilir.

5. Uygulanabilirlik, fikrin elimizdeki zaman, beceri ve malzemeyle yapılıp yapılamayacağını sorar.

Cevabı gösterDoğru

6. Etkisi çok yüksek ama uygulanamayan bir fikir proje için en iyi seçim olmayabilir.

Cevabı gösterDoğru · Isıtmalı merdiven çok etkili olsa da pahalı ve okulun yapabileceği bir iş değildir.

7. Yenilik ölçütü fikrin ne kadar özgün ve farklı olduğunu gösterir.

Cevabı gösterDoğru

8. Seçilen fikrin gerekçesini açıklamaya gerek yoktur; puan yeterlidir.

Cevabı gösterYanlış · Gerekçe, kararın neden doğru olduğunu başkalarına anlatır ve fikrin zayıf yanlarını da düşünmeyi sağlar.

9. Karar matrisinde herkesin aynı puan ölçeğini kullanması gerekir.

Cevabı gösterDoğru · Biri 1–5, diğeri 1–10 puan verirse toplamlar karşılaştırılamaz.
← Önceki haftaFikir Üretme Teknikleri Sonraki hafta →Tasarım Odaklı Düşünme ve Empati

17. hafta günlük planı

2026–2027 Ortaokul Seçmeli Proje Tasarımı ve Uygulamaları dersi 17. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ PROJE TASARIMI VE UYGULAMALARI (1 DERS SAATİ) DERSİ GÜNLÜK PLANI · 17. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Proje Tasarımı ve Uygulamaları (1 ders saati)Sınıf / DüzeyOrtaokul (seçmeli)
Hafta / Tarih17. Hafta · 11–15 Ocak (OCAK)Süre1 ders saati (40')
TemaPROJE SÜRECİ
KonuFikirleri Değerlendirme ve Seçme
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıPTU.4.1 Problem durumunu belirleyerek fikir üretebilme
Süreç bileşenleri
  • Çok sayıda fikri nokta oylamasıyla hızlıca azaltır.
  • Uygulanabilirlik, maliyet, etki ve yenilik ölçütleriyle bir karar matrisi hazırlar ve puanlar.
  • Seçtiği fikri ölçütlere dayanan bir gerekçeyle açıklar ve zayıf yanı için önlem önerir.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta · Her öğrenciye 3 yuvarlak çıkartma (ya da renkli kalem) · Boş karar matrisi çıktısı · Geçen haftanın fikir notları · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
5 dkIsınma: Hangi telefonu alalım?
“Babanız iki telefondan birini alacak; neye bakmalı?” diye sor. Cevapları (fiyat, pil, kamera, dayanıklılık) tahtaya yaz. İnsanların karar verirken farkında olmadan ölçüt kullandığını göster ve bu listelere “ölçüt” adını ver.
8 dkKeşif: Fikir hunisi ve nokta oylaması
Fikir hunisi görselini göster: 12 fikir, 3 aday, 1 seçim. Ardından nokta oylaması görselini açıp kuralları anlat: herkesin 3 oyu var, oylar aynı fikre de verilebilir, kendi fikrine oy vermek serbest ama tek oy.
10 dkKeşif: Karar matrisi
Numaralı karar matrisini aç. Dört ölçütü tek tek açıkla; maliyette “ucuz olan yüksek puan alır” kuralına dikkat çek. Toplamları birlikte kontrol et ve en yüksek puanlı fikrin neden kazandığını tartış. Isıtmalı merdivenin etkisi yüksek olsa da neden elendiğini sor.
13 dkEtkinlik: Bizim matrisimiz
Gruplar 16. haftada ürettikleri fikirleri tahtaya asar ve nokta oylaması yapar. En çok oy alan 3 fikri karar matrisine yazar, her ölçütte 1–5 puan verir ve toplar. Sonra gerekçe kalıbını doldurur: “Bu fikri seçtik çünkü …; zayıf yanı …; bunu … ile gidereceğiz.”
4 dkDeğerlendirme: Gerekçeni söyle
Her grup seçtiği fikri ve gerekçesini 30 saniyede sunar. Diğer gruplar sunumda hangi ölçütün geçtiğini söyler.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Çıkartmalı oylama ve kâğıt matris. Bilgisayar gerekmez: Fikirler kâğıda yazılıp tahtaya asılır; çıkartma yoksa öğrenciler renkli kalemle nokta koyar. Karar matrisi tahtaya çizilir ve puanlar tebeşirle yazılır.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Ölçüt, fikirleri karşılaştırırken neye bakacağımızı gösteren özelliktir. (D)
  2. Nokta oylamasında en çok oyu alan fikir kesin olarak seçilmiş olur. (Y)
  3. Karar matrisinde fikirler satırlara, ölçütler sütunlara yazılır. (D)
  4. Maliyet ölçütünde en pahalı fikir en yüksek puanı alır. (Y)
  5. Uygulanabilirlik, fikrin elimizdeki zaman, beceri ve malzemeyle yapılıp yapılamayacağını sorar. (D)
  6. Etkisi çok yüksek ama uygulanamayan bir fikir proje için en iyi seçim olmayabilir. (D)
  7. Yenilik ölçütü fikrin ne kadar özgün ve farklı olduğunu gösterir. (D)
  8. Seçilen fikrin gerekçesini açıklamaya gerek yoktur; puan yeterlidir. (Y)
  9. Karar matrisinde herkesin aynı puan ölçeğini kullanması gerekir. (D)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarKarar matrisinde puanları grup içinde tartışarak verdirmek, matrisin kendisinden daha öğreticidir; “Neden 3 değil de 4?” sorusunu sık sorun.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR11.01.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →