Bilişim Ders Notları
Proje · 19. hafta · Proje Süreci

Problemi Çözme 2: Prototip

Proje Tasarımı ve Uygulamaları · 19. hafta ders notu · PTU.4.2

Öğrenme çıktıları
PTU.4.2
  • Prototipin ne olduğunu ve neden son üründen önce yapıldığını açıklar.
  • Kâğıt prototip, maket ve dijital taslak türlerini örneklerle ayırt eder.
  • Düşük maliyetli prototip ilkesine uygun malzeme seçer.
  • Grubunun çözüm fikri için ilk prototipi tasarlar ve yapar.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Masa üstü prototip atölyesi

Akıllı tahtaya gerek yoktur: kâğıt, karton ve atık malzeme masalara dağıtılır. Prototip türleri tahtaya üç sütun olarak çizilir; her grup yaptığı prototipi ilgili sütunun altına bırakır ve "Bu prototip neyi test edecek?" sorusunu sözlü yanıtlar.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Prototip nedir, neden yapılır?
?Prototip nedir?
Bir fikrin işe yarayıp yaramadığını görmek için hızlıca yapılan ilk modeldir. Ürünün tamamı değil, test etmek istediğimiz kısmı yeterlidir.
?Neden doğrudan son ürünü yapmıyoruz?
Fikrimizdeki hataları baştan bilemeyiz. Ucuz bir modelle denersek hatayı erken görür, para ve emeği boşa harcamayız.
?Kuş yemliği örneğinde prototip neyi gösterdi?
Pet şişe modeli yemin kar ve yağmurla ıslandığını gösterdi. Üçüncü sürümde çatı eklendi ve yem kuru kaldı; yani her sürüm bir sorunu çözdü.
Anahtar kavramlar: PrototipSürümModel
Kış kuş yemliği: üç sürüm Sürüm 1Kâğıt eskizSürüm 2Pet şişe modelSürüm 3İyileştirilmiş "tünek? çatı?" Test: Anlaşıldı mı?Test: Kar girdi, yem ıslandıTest: Yem kuru kaldı
02Üç tür prototip
Üç tür prototip: aynı fikir, farklı malzeme Kâğıt prototipServis Saati ekranı Maliyet: neredeyse sıfırSüre: 15–20 dakikaMaketOkul serası (1:20) Maliyet: karton, bantSüre: 1–2 ders saatiDijital taslakEkranda pano taslağı Maliyet: yok (okul tahtası)Süre: 1 ders saati Servis Saati OvakışlaKırklarTaşharman Saatleribüyüt! karton + naylon
  1. 1Kâğıt prototipEkranlar ya da pano kâğıda elle çizilir. En hızlı ve en ucuz prototiptir; fikri kullanıcıya göstermeye yeter.Dokun, adını gör
  2. 2Yapışkan notKullanıcının önerisi hemen prototipin üstüne yazılır. Kâğıt prototip bu yüzden kolayca değiştirilir.Dokun, adını gör
  3. 3MaketBir yapının ya da nesnenin küçültülmüş modelidir. 1:20 ölçek, gerçeğin yirmide biri demektir.Dokun, adını gör
  4. 4Şeffaf örtüMaketteki naylon, seranın çatı malzemesini temsil eder; gerçek malzeme olmak zorunda değildir.Dokun, adını gör
  5. 5Dijital taslakSunum ya da çizim programında yapılan ekran taslağıdır. Renk, yazı boyu ve yerleşim kolayca denenir.Dokun, adını gör
  6. 6Maliyet ve süreHer prototip türünün bir bedeli ve süresi vardır. Önce en ucuz olanla başlanır.Dokun, adını gör

Numaralara dokun: her türün özelliği açılır.

?Kâğıt prototip ne zaman kullanılır?
Bir ekranı, panoyu, afişi ya da uygulamayı denerken kullanılır. Kullanıcı kâğıttaki düğmeye parmağıyla basar, biz bir sonraki ekranı önüne koyarız.
?Maket nedir, ölçek ne demektir?
Maket, bir yapının ya da nesnenin küçültülmüş modelidir. 1:20 ölçek, maketteki 1 cm'nin gerçekte 20 cm olduğu anlamına gelir.
?Okulda bilgisayar yokken dijital taslak nasıl yapılır?
Akıllı tahtadaki sunum programında kutular, renkler ve yazılarla taslak çizilebilir. Tahta da yoksa aynı taslak kareli kâğıda "ekran" gibi çizilir.
Anahtar kavramlar: Kâğıt prototipMaketDijital taslakÖlçek
03Düşük maliyetli prototip ilkesi

Kartlara dokun: iyi bir ilk prototipin dört özelliği.

?Prototip merdiveni ne anlatır?
Eskizden son ürüne doğru her basamakta maliyet ve süre artar. Bu yüzden hataları alt basamaklarda bulup düzeltmek en akıllıca yoldur.
Biliyor muydun?

Mühendisler buna "erken ve ucuz başarısız ol" der: küçük bir hata erken bulunursa büyük bir kayıp önlenir.

Önce ucuz dene: prototip merdiveni Hatayı ilk basamakta bulmaken ucuz ve en hızlı yoldur. Eskiz0 ₺10 dakika Kâğıt / karton~10 ₺1 ders saati Çalışan model~150 ₺1–2 hafta Son ürün1500 ₺ +aylar Maliyet, süre ve gerçekçilik artar
04Projeye göre prototip seçimi

Soru işaretli kutulara dokun.

?Bir projede birden fazla prototip türü kullanılabilir mi?
Evet. Servis panosu önce kâğıtta çizilir, sonra sunum programında dijital taslağa dönüştürülür; her tür farklı bir soruyu test eder.
Proje fikriPrototip türüMalzeme
Servis Saati panosu
Okul bahçesine küçük sera
Kar almayan kuş yemliği
Kütüphane ödünç kartı uygulaması
Sınıf geri dönüşüm kutusu

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

6dk

Isınma: Üç dakikada servis panosu

Tahtaya "Taşımalı öğrenciler hangi servisin kaçta kalkacağını bilmiyor, kapı önünde karda bekliyor" problemini yaz. Her sıraya bir A4 ver ve 3 dakikada bu sorunu çözecek bir panonun kaba çizimini iste. Çizimleri havaya kaldırtıp "İşte ilk prototipiniz!" de.

8dk

Keşif: Prototip nedir?

Kuş yemliğinin üç sürümünü gösteren çizimi aç. Kâğıt eskizden çalışan modele nasıl geçildiğini, her sürümde bir testin bir sorunu ortaya çıkardığını anlat. "Prototip son ürün değildir, fikri denemek için yapılır" cümlesini tahtaya yaz.

Kış kuş yemliği: üç sürüm Sürüm 1Kâğıt eskizSürüm 2Pet şişe modelSürüm 3İyileştirilmiş "tünek? çatı?" Test: Anlaşıldı mı?Test: Kar girdi, yem ıslandıTest: Yem kuru kaldı
9dk

Keşif: Üç tür prototip ve merdiven

Prototip türleri çizimini numaralı görsel olarak aç; kâğıt prototip, maket ve dijital taslağı sırayla tanıt. Ardından prototip merdivenini göster ve "Hatayı hangi basamakta bulmak en ucuzdur?" diye sor.

Üç tür prototip: aynı fikir, farklı malzeme Kâğıt prototipServis Saati ekranı Maliyet: neredeyse sıfırSüre: 15–20 dakikaMaketOkul serası (1:20) Maliyet: karton, bantSüre: 1–2 ders saatiDijital taslakEkranda pano taslağı Maliyet: yok (okul tahtası)Süre: 1 ders saati Servis Saati OvakışlaKırklarTaşharman Saatleribüyüt! karton + naylon
13dk

Etkinlik: Grubumuzun ilk prototipi

Gruplar kendi çözüm fikirleri için prototip türünü seçer ve yalnızca atık ya da kırtasiye malzemesi kullanarak ilk sürümü yapar. Her grup prototipin hangi soruyu test edeceğini bir yapışkan nota yazıp prototipin üstüne yapıştırır.

4dk

Değerlendirme: Tür eşleştirme

"Hangi prototip türü?" gruplama oyununu tahtada oynat. Prototiplerin fotoğrafını proje defterine yapıştırma görevini ver.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Prototip, bir fikrin denenmek için yapılan ilk modelidir.

Cevabı gösterDoğru

2. Prototip, satışa hazır son ürünle aynı malzemeden yapılmalıdır.

Cevabı gösterYanlış · Prototipin amacı fikri denemektir. Kâğıt, karton, pet şişe gibi ucuz malzemeler yeterlidir; gerçek malzemeye en son geçilir.

3. Kâğıt prototip, bir ekranı ya da panoyu kâğıda elle çizerek yapılır.

Cevabı gösterDoğru

4. Maket, bir yapının ya da nesnenin küçültülmüş modelidir.

Cevabı gösterDoğru · 1:20 ölçekli bir sera maketi gerçek seranın yirmide biri boyutundadır.

5. Dijital taslak yapabilmek için mutlaka pahalı bir tasarım programı gerekir.

Cevabı gösterYanlış · Okulun akıllı tahtasındaki sunum programı ya da ücretsiz çizim araçları yeterlidir. Bilgisayar yoksa aynı taslak kareli kâğıda da çizilebilir.

6. Bir hatayı son üründe bulmak, eskizde bulmaktan daha ucuzdur.

Cevabı gösterYanlış · Tersi doğrudur. Son ürünü değiştirmek çok para ve zaman ister; eskizdeki hata silgiyle düzeltilir.

7. Bir prototip, cevabını öğrenmek istediğimiz belirli bir soruyu test etmelidir.

Cevabı gösterDoğru · Örneğin "Öğrenciler kendi servisini 20 saniyede bulabiliyor mu?"

8. Prototip bir kez yapılınca değiştirilmez.

Cevabı gösterYanlış · Prototip değiştirilmek için yapılır. Test sonuçlarına göre yeni sürümler hazırlanır.

9. Atık malzeme kullanmak, düşük maliyetli prototip ilkesine uygundur.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaTasarım Odaklı Düşünme ve Empati Sonraki hafta →Problemi Çözme 3: Test ve İyileştirme

19. hafta günlük planı

2026–2027 Ortaokul Seçmeli Proje Tasarımı ve Uygulamaları dersi 19. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ PROJE TASARIMI VE UYGULAMALARI (1 DERS SAATİ) DERSİ GÜNLÜK PLANI · 19. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Proje Tasarımı ve Uygulamaları (1 ders saati)Sınıf / DüzeyOrtaokul (seçmeli)
Hafta / Tarih19. Hafta · 8–12 Şubat (ŞUBAT)Süre1 ders saati (40')
TemaPROJE SÜRECİ
KonuProblemi Çözme 2: Prototip
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıPTU.4.2 Problem durumunu belirleyerek problemi çözebilme
Süreç bileşenleri
  • Prototipin ne olduğunu ve neden son üründen önce yapıldığını açıklar.
  • Kâğıt prototip, maket ve dijital taslak türlerini örneklerle ayırt eder.
  • Düşük maliyetli prototip ilkesine uygun malzeme seçer.
  • Grubunun çözüm fikri için ilk prototipi tasarlar ve yapar.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta · A4 kâğıt, renkli keçeli kalemler, yapışkan not kâğıdı · Koli kartonu, bant, makas, pet şişe, pipet, naylon poşet (atık malzeme) · Proje defterleri · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
6 dkIsınma: Üç dakikada servis panosu
Tahtaya "Taşımalı öğrenciler hangi servisin kaçta kalkacağını bilmiyor, kapı önünde karda bekliyor" problemini yaz. Her sıraya bir A4 ver ve 3 dakikada bu sorunu çözecek bir panonun kaba çizimini iste. Çizimleri havaya kaldırtıp "İşte ilk prototipiniz!" de.
8 dkKeşif: Prototip nedir?
Kuş yemliğinin üç sürümünü gösteren çizimi aç. Kâğıt eskizden çalışan modele nasıl geçildiğini, her sürümde bir testin bir sorunu ortaya çıkardığını anlat. "Prototip son ürün değildir, fikri denemek için yapılır" cümlesini tahtaya yaz.
9 dkKeşif: Üç tür prototip ve merdiven
Prototip türleri çizimini numaralı görsel olarak aç; kâğıt prototip, maket ve dijital taslağı sırayla tanıt. Ardından prototip merdivenini göster ve "Hatayı hangi basamakta bulmak en ucuzdur?" diye sor.
13 dkEtkinlik: Grubumuzun ilk prototipi
Gruplar kendi çözüm fikirleri için prototip türünü seçer ve yalnızca atık ya da kırtasiye malzemesi kullanarak ilk sürümü yapar. Her grup prototipin hangi soruyu test edeceğini bir yapışkan nota yazıp prototipin üstüne yapıştırır.
4 dkDeğerlendirme: Tür eşleştirme
"Hangi prototip türü?" gruplama oyununu tahtada oynat. Prototiplerin fotoğrafını proje defterine yapıştırma görevini ver.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Masa üstü prototip atölyesi. Akıllı tahtaya gerek yoktur: kâğıt, karton ve atık malzeme masalara dağıtılır. Prototip türleri tahtaya üç sütun olarak çizilir; her grup yaptığı prototipi ilgili sütunun altına bırakır ve "Bu prototip neyi test edecek?" sorusunu sözlü yanıtlar.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Prototip, bir fikrin denenmek için yapılan ilk modelidir. (D)
  2. Prototip, satışa hazır son ürünle aynı malzemeden yapılmalıdır. (Y)
  3. Kâğıt prototip, bir ekranı ya da panoyu kâğıda elle çizerek yapılır. (D)
  4. Maket, bir yapının ya da nesnenin küçültülmüş modelidir. (D)
  5. Dijital taslak yapabilmek için mutlaka pahalı bir tasarım programı gerekir. (Y)
  6. Bir hatayı son üründe bulmak, eskizde bulmaktan daha ucuzdur. (Y)
  7. Bir prototip, cevabını öğrenmek istediğimiz belirli bir soruyu test etmelidir. (D)
  8. Prototip bir kez yapılınca değiştirilmez. (Y)
  9. Atık malzeme kullanmak, düşük maliyetli prototip ilkesine uygundur. (D)
Belirli gün ve haftalar2. dönemin başlaması · Güvenli İnternet Günü (9 Şubat)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarGruplar prototipi "güzel" yapmaya çalışıp zaman kaybedebilir. Süreyi tahtada görünür tutun ve "Çirkin ama hızlı prototip iyi prototiptir" sloganını tekrarlayın; maket bıçağını yalnızca öğretmen kullansın.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR08.02.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →