Bilişim Ders Notları
Proje · 2. hafta · Bilim, Bilgi, Araştırma ve Proje

Araştırma, Proje ve Bilimsel Yöntem

Proje Tasarımı ve Uygulamaları · 2. hafta ders notu · PTU.1.1

Öğrenme çıktıları
PTU.1.1
  • Araştırma ve proje kavramlarını açıklar.
  • Bilimsel yöntemin basamaklarını (gözlem, soru, hipotez, deney, sonuç) doğru sırayla açıklar.
  • Bir gözlemden yola çıkarak sınanabilir bir hipotez yazar.
  • Proje ile ödev arasındaki farkları karşılaştırır.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Basamak kartları zinciri

Altı basamak kartını karışık olarak tahtaya yapıştır. Bir öğrenci kartları doğru sıraya dizer, sonra bir başkası "kar erimesi" örneğinde her karta ait cümleyi söyler. Son karttan ilk karta bir ok çizilerek yöntemin bir döngü olduğu gösterilir.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Araştırma ve proje
?Araştırma nedir?
Bir konuyu ya da soruyu anlamak için planlı biçimde bilgi toplama, inceleme ve sonuç çıkarma sürecidir. Kaynak okumak, gözlem yapmak, anket uygulamak ve deney yapmak araştırma yollarıdır.
?Proje nedir?
Bir problemi çözmek ya da bir soruya cevap bulmak için planlanan, başı ve sonu belli, sonunda bir ürün ortaya çıkan çalışmadır. Proje araştırmayı içerir ama onu bir ürüne dönüştürür.
?Proje ile ödev arasındaki fark nedir?
Ödev genellikle kısa sürer, cevabı bellidir ve konuyu pekiştirmeye yarar. Proje ise haftalarca sürer, gerçek bir problemle ilgilenir, plan ve iş bölümü gerektirir; sonunda rapor, model ya da kampanya gibi özgün bir ürün çıkar.
Anahtar kavramlar: AraştırmaProjeÖdev
ÖDEVPROJE vs 1)2)3)4) 1–2 gün PlanAraştırÜret Ekip Kısa sürede biterCevabı genellikle bellidirÇoğunlukla bireyseldirHaftalar, aylar sürerÖzgün bir ürün ortaya çıkarEkip ve iş bölümü vardır Öğreneni pekiştirirBir problemi çözer
02Bilimsel yöntemin basamakları
Bilimselyöntembir döngüdür GözlemSoruHipotezDeneyVerianaliziSonuç vepaylaşım yeni soru
  1. 11. GözlemOkul bahçesinde güneş alan taraftaki karın, gölgedekinden daha önce eridiğini fark ederiz.Dokun, adını gör
  2. 22. SoruGözlemden bir soru doğar: "Güneş ışığı karın erime hızını etkiler mi?"Dokun, adını gör
  3. 33. HipotezSınanabilir bir tahmin kurarız: "Güneş alan yerdeki kar, gölgedekinden daha hızlı erir."Dokun, adını gör
  4. 44. DeneyAynı büyüklükte iki kaba eşit miktarda kar koyarız; birini güneşe, birini gölgeye bırakırız. Değiştirdiğimiz tek şey güneştir.Dokun, adını gör
  5. 55. Veri analiziHer 10 dakikada kalan karı ölçüp tabloya yazarız, sonra grafiğe dökeriz ve iki kabı karşılaştırırız.Dokun, adını gör
  6. 66. Sonuç ve paylaşımVeriler hipotezi destekliyor mu? Sonucu sınıfla paylaşırız. Yeni soru doğar: "Kara kül serpersek daha hızlı erir mi?"Dokun, adını gör
  7. 7Yeni soruBilim bitmez: her sonuç yeni bir merakı başlatır ve döngü yeniden döner.Dokun, adını gör

Numaralara dokun: okul bahçesindeki kar örneği.

?Bilimsel yöntem neden bir döngü olarak çizilir?
Çünkü her sonuç yeni bir soru doğurur. Güneşin karı erittiğini bulan öğrenci, "Kara kül serpersek daha hızlı erir mi?" diye sorarak döngüyü yeniden başlatır.
?Veri analizi ne demektir?
Topladığımız ölçümleri tablo ve grafikle düzenleyip karşılaştırmaktır. Örneğin her 10 dakikada kalan kar miktarını tabloya yazıp iki kabı karşılaştırırız. Tablolama programı bu işi hızlandırır.
03Hipotez ve adil deney
?İyi bir hipotez nasıl yazılır?
Ölçülebilir ve sınanabilir olmalıdır. "Eğer suya katılan tuz artarsa, o zaman yumurta daha yükseğe çıkar." Bu cümle deneyle doğrulanabilir ya da yanlışlanabilir.
?Adil deney nedir?
Yalnızca bir şeyin değiştirildiği, geri kalan her şeyin aynı tutulduğu deneydir. Bardakların büyüklüğü de değişseydi, yumurtanın yüzmesini tuz mu yoksa bardak mı etkiledi bilemezdik.
Anahtar kavramlar: HipotezDeğişkenAdil deney
DENEY KAYIT KARTI · Yüzen yumurta SORUTuz, yumurtanın yüzmesinietkiler mi?HİPOTEZTuz arttıkça yumurta yükselir.DEĞİŞTİRDİĞİMTuz miktarı (kaşık)ÖLÇTÜĞÜMYumurtanın bardaktaki yeriSABİT TUTTUĞUMSu miktarı, bardak, yumurta 0 kaşık2 kaşık4 kaşık6 kaşık tuz miktarı → SONUÇ: Tuz suyun yoğunluğunu artırır; yoğun suda yumurta yükselir.
04Konudan araştırma sorusuna
?Geniş bir konudan nasıl soru çıkarılır?
Konu adım adım daraltılır: Van Gölü → inci kefali → göç zamanı ve su sıcaklığı. Sonunda tek bir şeye odaklanan, ölçülebilir bir soru kalır.
Biliyor muydun?

Sorunun cevabı "evet/hayır" ile bitiyorsa, "Ne kadar?" ya da "Nasıl etkiler?" diye genişlet: "Su sıcaklığı göç zamanını ne kadar etkiler?"

GENİŞ KONUVan Gölü DARALTILMIŞ KONUİnci kefalinin göçü ODAKGöç zamanı + su sıcaklığı ARAŞTIRMA SORUSU Dere suyunun sıcaklığı, inci kefaliningöç zamanını etkiler mi? İyi bir soru Açık ve netAraştırılabilirÖlçülebilir,gözlenebilirTek konuyaodaklı Zayıf soru:“Van Gölü güzel mi?”

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

6dk

Isınma: Hangisi önce erir?

"Okul bahçesinde güneş gören yerdeki kar mı, gölgedeki kar mı önce erir?" diye sor. Tahminleri tahtaya yaz. "Tahminimizi nasıl sınarız?" sorusuyla bilimsel yöntemin bir soruya cevap arama yolu olduğunu söyle.

10dk

Keşif: Bilimsel yöntem döngüsü

Bilimsel yöntem döngüsünü numaralı olarak aç. Okul bahçesindeki kar örneğini numaralara dokunarak adım adım ilerlet. Özellikle hipotezin "sınanabilir bir tahmin" olduğunu ve sonucun yeni bir soru doğurduğunu vurgula.

Bilimselyöntembir döngüdür GözlemSoruHipotezDeneyVerianaliziSonuç vepaylaşım yeni soru
8dk

Keşif: Deney kayıt kartı

Yüzen yumurta kartını göster (varsa gösteriyi yap). Değiştirdiğimiz, ölçtüğümüz ve sabit tuttuğumuz şeyleri ayrı ayrı göster. "Bardakların biri büyük biri küçük olsaydı sonuca güvenir miydik?" diye sor.

DENEY KAYIT KARTI · Yüzen yumurta SORUTuz, yumurtanın yüzmesinietkiler mi?HİPOTEZTuz arttıkça yumurta yükselir.DEĞİŞTİRDİĞİMTuz miktarı (kaşık)ÖLÇTÜĞÜMYumurtanın bardaktaki yeriSABİT TUTTUĞUMSu miktarı, bardak, yumurta 0 kaşık2 kaşık4 kaşık6 kaşık tuz miktarı → SONUÇ: Tuz suyun yoğunluğunu artırır; yoğun suda yumurta yükselir.
12dk

Etkinlik: Ödev mi, proje mi? + hipotez yaz

Önce ödev–proje karşılaştırma çizimi üzerinden farkları konuş. Sonra her grup "Merak ettiğim soru" listesinden bir soru seçer ve "Eğer …, o zaman …" kalıbıyla bir hipotez yazar. Gruplar hipotezlerini tahtaya yazar, sınıf "Bu sınanabilir mi?" diye kontrol eder.

ÖDEVPROJE vs 1)2)3)4) 1–2 gün PlanAraştırÜret Ekip Kısa sürede biterCevabı genellikle bellidirÇoğunlukla bireyseldirHaftalar, aylar sürerÖzgün bir ürün ortaya çıkarEkip ve iş bölümü vardır Öğreneni pekiştirirBir problemi çözer
4dk

Değerlendirme: Basamakları sırala

Sıralama oyununu tahtada oynat. Proje defterine bu haftanın hipotezini yazdır.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Bilimsel yöntem genellikle bir gözlem ve bu gözlemden doğan bir soruyla başlar.

Cevabı gösterDoğru

2. Hipotez, sınanabilir bir tahmindir.

Cevabı gösterDoğru

3. Deney sonucu hipotezi desteklemezse araştırma başarısız olmuştur.

Cevabı gösterYanlış · Hipotezin yanlış çıkması da bir sonuçtur ve yeni bilgi verir. Bilim insanları yeni bir hipotez kurup araştırmaya devam eder.

4. Adil bir deneyde değiştirdiğimiz şey dışındaki her şey aynı tutulur.

Cevabı gösterDoğru · Örneğin yüzen yumurta deneyinde yalnızca tuz miktarı değişir; bardak, su ve yumurta aynıdır.

5. "Van Gölü çok güzeldir." cümlesi iyi bir araştırma sorusudur.

Cevabı gösterYanlış · Güzellik kişiden kişiye değişir, ölçülemez. "Dere suyunun sıcaklığı inci kefalinin göç zamanını etkiler mi?" gibi ölçülebilir sorular araştırılabilir.

6. Proje, bir problemi çözmek ya da bir soruya cevap bulmak için planlanmış, belirli bir süresi olan çalışmadır.

Cevabı gösterDoğru

7. Proje ile ödev aynı şeydir; ikisi de birkaç saatte biter.

Cevabı gösterYanlış · Ödev genellikle kısa sürer ve bilinen bir konuyu pekiştirir. Proje ise haftalar sürebilir, plan, ekip ve özgün bir ürün gerektirir.

8. Veriler tablo ve grafikle düzenlenirse karşılaştırma kolaylaşır.

Cevabı gösterDoğru

9. Araştırma, bir konuda sistemli biçimde bilgi toplama ve inceleme sürecidir.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaBilim Nedir, Bilgi Nedir? Sonraki hafta →Güvenilir Bilgi Kaynakları

2. hafta günlük planı

2026–2027 Ortaokul Seçmeli Proje Tasarımı ve Uygulamaları dersi 2. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ PROJE TASARIMI VE UYGULAMALARI (1 DERS SAATİ) DERSİ GÜNLÜK PLANI · 2. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Proje Tasarımı ve Uygulamaları (1 ders saati)Sınıf / DüzeyOrtaokul (seçmeli)
Hafta / Tarih2. Hafta · 21–25 Eylül (EYLÜL)Süre1 ders saati (40')
TemaBİLİM, BİLGİ, ARAŞTIRMA VE PROJE
KonuAraştırma, Proje ve Bilimsel Yöntem
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıPTU.1.1 Bilim, bilgi, araştırma ve proje kavramlarını sorgulayabilme
Süreç bileşenleri
  • Araştırma ve proje kavramlarını açıklar.
  • Bilimsel yöntemin basamaklarını (gözlem, soru, hipotez, deney, sonuç) doğru sırayla açıklar.
  • Bir gözlemden yola çıkarak sınanabilir bir hipotez yazar.
  • Proje ile ödev arasındaki farkları karşılaştırır.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta · Proje defteri · Bilimsel yöntem basamak kartları (Gözlem, Soru, Hipotez, Deney, Veri analizi, Sonuç) · Gösteri için: 4 bardak, su, tuz, yumurta · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
6 dkIsınma: Hangisi önce erir?
"Okul bahçesinde güneş gören yerdeki kar mı, gölgedeki kar mı önce erir?" diye sor. Tahminleri tahtaya yaz. "Tahminimizi nasıl sınarız?" sorusuyla bilimsel yöntemin bir soruya cevap arama yolu olduğunu söyle.
10 dkKeşif: Bilimsel yöntem döngüsü
Bilimsel yöntem döngüsünü numaralı olarak aç. Okul bahçesindeki kar örneğini numaralara dokunarak adım adım ilerlet. Özellikle hipotezin "sınanabilir bir tahmin" olduğunu ve sonucun yeni bir soru doğurduğunu vurgula.
8 dkKeşif: Deney kayıt kartı
Yüzen yumurta kartını göster (varsa gösteriyi yap). Değiştirdiğimiz, ölçtüğümüz ve sabit tuttuğumuz şeyleri ayrı ayrı göster. "Bardakların biri büyük biri küçük olsaydı sonuca güvenir miydik?" diye sor.
12 dkEtkinlik: Ödev mi, proje mi? + hipotez yaz
Önce ödev–proje karşılaştırma çizimi üzerinden farkları konuş. Sonra her grup "Merak ettiğim soru" listesinden bir soru seçer ve "Eğer …, o zaman …" kalıbıyla bir hipotez yazar. Gruplar hipotezlerini tahtaya yazar, sınıf "Bu sınanabilir mi?" diye kontrol eder.
4 dkDeğerlendirme: Basamakları sırala
Sıralama oyununu tahtada oynat. Proje defterine bu haftanın hipotezini yazdır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Basamak kartları zinciri. Altı basamak kartını karışık olarak tahtaya yapıştır. Bir öğrenci kartları doğru sıraya dizer, sonra bir başkası "kar erimesi" örneğinde her karta ait cümleyi söyler. Son karttan ilk karta bir ok çizilerek yöntemin bir döngü olduğu gösterilir.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıGözlem formu, dereceli puanlama anahtarı, performans görevi
Doğru-yanlış soruları
  1. Bilimsel yöntem genellikle bir gözlem ve bu gözlemden doğan bir soruyla başlar. (D)
  2. Hipotez, sınanabilir bir tahmindir. (D)
  3. Deney sonucu hipotezi desteklemezse araştırma başarısız olmuştur. (Y)
  4. Adil bir deneyde değiştirdiğimiz şey dışındaki her şey aynı tutulur. (D)
  5. "Van Gölü çok güzeldir." cümlesi iyi bir araştırma sorusudur. (Y)
  6. Proje, bir problemi çözmek ya da bir soruya cevap bulmak için planlanmış, belirli bir süresi olan çalışmadır. (D)
  7. Proje ile ödev aynı şeydir; ikisi de birkaç saatte biter. (Y)
  8. Veriler tablo ve grafikle düzenlenirse karşılaştırma kolaylaşır. (D)
  9. Araştırma, bir konuda sistemli biçimde bilgi toplama ve inceleme sürecidir. (D)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarHipotez yazarken öğrenciler genelde soru cümlesi kurar. "Eğer … artarsa, o zaman … olur." kalıbını tahtanın köşesine yazmak hipotezi bir iddiaya dönüştürmeyi kolaylaştırır.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR21.09.2026…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →