Bilişim Ders Notları
Proje · 28. hafta · Proje Sunumu

Projenin Sürdürülebilirliği

Proje Tasarımı ve Uygulamaları · 28. hafta ders notu · PTU.5.2

Öğrenme çıktıları
PTU.5.2
  • Proje bittikten sonra ürünün yaşaması için gereken kaynak, sahiplenme ve bakım koşullarını açıklar.
  • Sürdürülebilirliğin çevresel, sosyal ve ekonomik boyutlarını örneklerle ayırt eder.
  • Kendi projesi için görev, sorumlu, sıklık ve devir bilgisini içeren bir bakım kartı hazırlar.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Kâğıt üçgen ve bakım kartı

Tahtaya büyük bir üçgen çizilir; köşelere Çevresel, Sosyal, Ekonomik yazılır. Gruplar projelerinin güçlü ve zayıf yanlarını renkli notlarla köşelere yapıştırır. Bakım kartı A4 kâğıda elle çizilip doldurulur ve sınıf panosuna asılır.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Proje bittikten sonra ne olur?
?Sürdürülebilir proje ne demektir?
Desteği, ekibi ya da süresi bittikten sonra da yararı süren projedir. Ürün kullanılmaya devam eder, bakımı yapılır ve gerekirse geliştirilir.
?Projeler neden yarıda kalır?
Çoğunlukla üç nedenle: malzeme ve para biter (kaynak), kimse sahip çıkmaz (sahiplenme), düzenli bakım yapılmaz (bakım). Fikrin kötü olması daha az rastlanan bir nedendir.
?Sürdürülebilirlik ne zaman düşünülmeli?
Proje bittiğinde değil, planlama aşamasında. "Bu ürün bir yıl sonra kimin elinde, nasıl çalışıyor olacak?" sorusu en baştan sorulur.
Anahtar kavramlar: SürdürülebilirlikKaynakSahiplenmeBakım
Proje bitti… sonra ne olacak? Proje süresi: Ekim → Mayıs Teslim Proje sonrası: ? Sahipsiz kalırsa Projemiz Kaynak yokSahibi yokBakım yok Sürdürülürse Kaynak varSahibi varBakım var
02Projeyi yaşatan dört şey

Kartlara dokun.

?Bir projenin sahiplenilmesi için ne yapılabilir?
Projeden yararlanan kişiler sürece katılır: fikirleri sorulur, görev verilir, emekleri görünür kılınır. İnsan emek verdiği şeye sahip çıkar.
03Sürdürülebilirliğin üç boyutu
YaşanabilirUygulanabilirAdil ÇevreselSosyalEkonomik Projemizsürer mi? ÇevreselDoğaya zarar veriyor mu?Kaynağı israf ediyor mu?SosyalHerkes yararlanıyor mu?Sahiplenen biri var mı?EkonomikGideri kim karşılar?Ucuza sürdürülür mü?
  1. 1Çevresel boyutProjenin doğaya etkisi: su, enerji, toprak ve canlılar korunuyor mu? Proje yeni atık üretiyor mu?Dokun, adını gör
  2. 2Sosyal boyutProjenin insanlara etkisi: herkes eşit yararlanabiliyor mu, insanlar projeyi sahipleniyor mu, birlikte çalışma güçleniyor mu?Dokun, adını gör
  3. 3Ekonomik boyutMalzeme, bakım ve onarımın parası nereden gelecek? Ucuz ve yerel malzeme projeyi sürdürmeyi kolaylaştırır.Dokun, adını gör
  4. 4DengeProje üç boyutu birlikte gözettiğinde sürdürülebilir olur. Biri eksik kalırsa proje zamanla durur.Dokun, adını gör
  5. 5YaşanabilirÇevre ile toplumun kesiştiği yer: doğaya zarar vermeyen ve insanlara iyi gelen çözüm.Dokun, adını gör
  6. 6UygulanabilirÇevre ile ekonominin kesiştiği yer: hem doğaya uygun hem de karşılanabilir maliyetli çözüm.Dokun, adını gör
  7. 7AdilToplum ile ekonominin kesiştiği yer: yarar ve yük herkese hakça dağılır.Dokun, adını gör

Numaralara dokun; her boyutun sorusunu bul.

?Sürdürülebilir kalkınma nasıl tanımlanır?
1987'de Birleşmiş Milletlerin hazırlattığı Brundtland Raporu'nda "bugünün ihtiyaçlarını, gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılama olanağından ödün vermeden karşılamak" diye tanımlanmıştır.
?Üç boyuttan biri eksik kalırsa ne olur?
Proje dengesizleşir. Doğaya yararlı ama bakımı çok pahalı bir sera, parası bulunamayınca kapanır; ucuz ama çevreyi kirleten bir çözüm ise zamanla zarar verir.
?Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları nedir?
Birleşmiş Milletlerin 2015'te kabul ettiği, 2030'a kadar ulaşılması hedeflenen 17 amaçtır: temiz su, nitelikli eğitim, iklim eylemi gibi. Projemizin hangi amaca katkı verdiğini yazmak etkisini güçlendirir.
04Ahlat'tan örnekler

Soru işaretli kutulara dokun.

Biliyor muydun?

Ahlat'ta kış uzun ve sert geçer. Açık havadaki projelerde kara, dona ve rüzgâra dayanıklı malzeme seçmek de sürdürülebilirliğin bir parçasıdır.

ProjeRiskSürdürme yolu
Okul bahçesinde sebze tarhı
Sınıf atık kutuları
Köy kitaplığı rafı
Kuşlar için kış yemlikleri
Göl kıyısı temizlik günü
05Bakım kartı hazırlama
?Bakım kartında hangi bilgiler bulunur?
Projenin adı, sorumlu kişi ya da kulüp, yapılacak görevler, her görevin sıklığı, yapıldığını gösteren işaret kutusu ve devir bilgisi.
?Devir teslim nasıl yapılır?
Mezun olacak ekip yeni ekibe ürünü gösterir; bakım kartını, malzemeleri ve proje defterini teslim eder. İlk bakım iki ekip tarafından birlikte yapılır.
BAKIM KARTIProje: Sınıf atık ayrıştırma kutuları Sorumlu kulüp:Çevre Kulübü GörevKim?Ne sıklıkla?Durum Kutuları boşaltNöbetçi öğrenciHer cumaAtığı tart, deftere yazProje ekibiHer haftaEtiketleri yenileÇevre kulübüAyda birYeni sınıflara tanıtRehber öğretmenDönem başı Devir: Haziranda kart ve malzemeler bir alt sınıfa teslim edilir.

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

6dk

Isınma: Kurumuş saksı

"Okulumuzda başlatılıp sonra unutulan bir şey hatırlıyor musunuz?" diye sor (kuş yemliği, sınıf kitaplığı, bahçe köşesi). Çizimdeki iki tarafı karşılaştırt: "Aynı tarh, aynı fikir; sağdaki neden yaşıyor?" Cevapları kaynak, sahiplenme ve bakım başlıklarında topla.

Proje bitti… sonra ne olacak? Proje süresi: Ekim → Mayıs Teslim Proje sonrası: ? Sahipsiz kalırsa Projemiz Kaynak yokSahibi yokBakım yok Sürdürülürse Kaynak varSahibi varBakım var
10dk

Keşif: Üç boyut

Sürdürülebilirlik üçgenini numaralı görsel olarak aç ve köşelere sırayla dokundur. Brundtland tanımını sadeleştir: "Bugünkü ihtiyacımızı karşılarken yarının hakkını yememek." Her boyuta Ahlat'tan bir örnek ver: göl kıyısı temizliği (çevresel), köy kitaplığı (sosyal), kermesle karşılanan bakım gideri (ekonomik).

YaşanabilirUygulanabilirAdil ÇevreselSosyalEkonomik Projemizsürer mi? ÇevreselDoğaya zarar veriyor mu?Kaynağı israf ediyor mu?SosyalHerkes yararlanıyor mu?Sahiplenen biri var mı?EkonomikGideri kim karşılar?Ucuza sürdürülür mü?
8dk

Keşif: Proje sağlık kontrolü

Sınıfın bu yıl yaptığı projelerden birini seç. Tahtaya "Kaynak – Sahip – Bakım" sütunlarını çiz ve her sütun için "Var mı, kim, nereden?" sorularını sınıfla yanıtla. Boş kalan sütunu kırmızıyla işaretle ve çözüm önerisi topla.

12dk

Etkinlik: Bakım kartı

Örnek bakım kartını göster. Gruplar kendi projeleri için A4 bakım kartını doldurur: en az dört görev, her görevin sorumlusu ve sıklığı, en altta devir cümlesi. Bitiren grup kartını sınıf panosuna asar.

BAKIM KARTIProje: Sınıf atık ayrıştırma kutuları Sorumlu kulüp:Çevre Kulübü GörevKim?Ne sıklıkla?Durum Kutuları boşaltNöbetçi öğrenciHer cumaAtığı tart, deftere yazProje ekibiHer haftaEtiketleri yenileÇevre kulübüAyda birYeni sınıflara tanıtRehber öğretmenDönem başı Devir: Haziranda kart ve malzemeler bir alt sınıfa teslim edilir.
4dk

Değerlendirme: Renkli notlar

Her öğrenci projesinin en zayıf boyutunu o boyutun rengindeki yapışkan nota yazar ve tahtadaki üçgenin ilgili köşesine yapıştırır. En kalabalık köşeyi sınıfla birlikte yorumla.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Sürdürülebilir bir proje, ekip dağıldıktan sonra da işlemeye devam edebilen projedir.

Cevabı gösterDoğru

2. Bir proje teslim edildiği gün tamamen biter; sonrasını düşünmeye gerek yoktur.

Cevabı gösterYanlış · Ürün kullanılmazsa emek ve malzeme boşa gider. Projeyi kimin, nasıl sürdüreceği planlama aşamasında düşünülür.

3. Sürdürülebilirliğin çevresel, sosyal ve ekonomik olmak üzere üç boyutu vardır.

Cevabı gösterDoğru

4. Ekonomik sürdürülebilirlik yalnızca projeden para kazanmak demektir.

Cevabı gösterYanlış · Asıl soru giderlerin karşılanabilmesidir: bakım, onarım ve malzemenin parası nereden gelecek? Para kazanmak şart değildir.

5. Bakım kartında her görevin bir sorumlusu ve yapılma sıklığı yazılır.

Cevabı gösterDoğru

6. "Bakımını herkes yapsın" demek projenin sürmesini garanti eder.

Cevabı gösterYanlış · Sorumluluk herkese bırakılınca çoğu zaman kimse üstlenmez. Görevler isim ve tarihle paylaştırılmalıdır.

7. Yerel ve ucuz malzeme kullanmak projenin sürmesini kolaylaştırır.

Cevabı gösterDoğru · Bozulan parça kolayca ve ucuza yenilenebilir.

8. Ekip mezun olunca proje bir alt sınıfa ya da kulübe devredilebilir.

Cevabı gösterDoğru

9. Çevreye zarar veren ama çok ucuz olan bir çözüm tam anlamıyla sürdürülebilirdir.

Cevabı gösterYanlış · Üç boyuttan biri eksikse çözüm dengesizdir. Çevreye verilen zarar uzun vadede hem insanlara hem bütçeye geri döner.
← Önceki haftaProjenin Etkisini Değerlendirme 1 Sonraki hafta →Fikrî ve Sınai Mülkiyet

28. hafta günlük planı

2026–2027 Ortaokul Seçmeli Proje Tasarımı ve Uygulamaları dersi 28. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ PROJE TASARIMI VE UYGULAMALARI (1 DERS SAATİ) DERSİ GÜNLÜK PLANI · 28. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Proje Tasarımı ve Uygulamaları (1 ders saati)Sınıf / DüzeyOrtaokul (seçmeli)
Hafta / Tarih28. Hafta · 19–23 Nisan (NİSAN)Süre1 ders saati (40')
TemaPROJE SUNUMU
KonuProjenin Sürdürülebilirliği
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıProjenin etkisinin değerlendirilmesi ve sürdürülebilirliği
Süreç bileşenleri
  • Proje bittikten sonra ürünün yaşaması için gereken kaynak, sahiplenme ve bakım koşullarını açıklar.
  • Sürdürülebilirliğin çevresel, sosyal ve ekonomik boyutlarını örneklerle ayırt eder.
  • Kendi projesi için görev, sorumlu, sıklık ve devir bilgisini içeren bir bakım kartı hazırlar.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta · A4 bakım kartı şablonu (her grup için bir tane) · Üç renk yapışkan not: yeşil (çevresel), mavi (sosyal), turuncu (ekonomik) · Proje defterleri · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
6 dkIsınma: Kurumuş saksı
"Okulumuzda başlatılıp sonra unutulan bir şey hatırlıyor musunuz?" diye sor (kuş yemliği, sınıf kitaplığı, bahçe köşesi). Çizimdeki iki tarafı karşılaştırt: "Aynı tarh, aynı fikir; sağdaki neden yaşıyor?" Cevapları kaynak, sahiplenme ve bakım başlıklarında topla.
10 dkKeşif: Üç boyut
Sürdürülebilirlik üçgenini numaralı görsel olarak aç ve köşelere sırayla dokundur. Brundtland tanımını sadeleştir: "Bugünkü ihtiyacımızı karşılarken yarının hakkını yememek." Her boyuta Ahlat'tan bir örnek ver: göl kıyısı temizliği (çevresel), köy kitaplığı (sosyal), kermesle karşılanan bakım gideri (ekonomik).
8 dkKeşif: Proje sağlık kontrolü
Sınıfın bu yıl yaptığı projelerden birini seç. Tahtaya "Kaynak – Sahip – Bakım" sütunlarını çiz ve her sütun için "Var mı, kim, nereden?" sorularını sınıfla yanıtla. Boş kalan sütunu kırmızıyla işaretle ve çözüm önerisi topla.
12 dkEtkinlik: Bakım kartı
Örnek bakım kartını göster. Gruplar kendi projeleri için A4 bakım kartını doldurur: en az dört görev, her görevin sorumlusu ve sıklığı, en altta devir cümlesi. Bitiren grup kartını sınıf panosuna asar.
4 dkDeğerlendirme: Renkli notlar
Her öğrenci projesinin en zayıf boyutunu o boyutun rengindeki yapışkan nota yazar ve tahtadaki üçgenin ilgili köşesine yapıştırır. En kalabalık köşeyi sınıfla birlikte yorumla.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Kâğıt üçgen ve bakım kartı. Tahtaya büyük bir üçgen çizilir; köşelere Çevresel, Sosyal, Ekonomik yazılır. Gruplar projelerinin güçlü ve zayıf yanlarını renkli notlarla köşelere yapıştırır. Bakım kartı A4 kâğıda elle çizilip doldurulur ve sınıf panosuna asılır.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Sürdürülebilir bir proje, ekip dağıldıktan sonra da işlemeye devam edebilen projedir. (D)
  2. Bir proje teslim edildiği gün tamamen biter; sonrasını düşünmeye gerek yoktur. (Y)
  3. Sürdürülebilirliğin çevresel, sosyal ve ekonomik olmak üzere üç boyutu vardır. (D)
  4. Ekonomik sürdürülebilirlik yalnızca projeden para kazanmak demektir. (Y)
  5. Bakım kartında her görevin bir sorumlusu ve yapılma sıklığı yazılır. (D)
  6. "Bakımını herkes yapsın" demek projenin sürmesini garanti eder. (Y)
  7. Yerel ve ucuz malzeme kullanmak projenin sürmesini kolaylaştırır. (D)
  8. Ekip mezun olunca proje bir alt sınıfa ya da kulübe devredilebilir. (D)
  9. Çevreye zarar veren ama çok ucuz olan bir çözüm tam anlamıyla sürdürülebilirdir. (Y)
Belirli gün ve haftalar23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarIsınmada okulda gerçekten unutulmuş bir projeyi örnek vermek çok etkilidir; ancak o projeyi yapanları suçlamadan, "neden sürmedi?" sorusuna odaklanın.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR19.04.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →