Bilişim Ders Notları
Proje · 32. hafta · Projede Yaygın Etki

Yaygın Etki ve Paydaşlar

Proje Tasarımı ve Uygulamaları · 32. hafta ders notu · PTU.6.2

Öğrenme çıktıları
PTU.6.2
  • Yaygın etkiyi tanımlar ve etki ile yaygın etki arasındaki farkı örnekle açıklar.
  • Projesinin paydaşlarını (öğrenci, veli, köy, belediye, STK) belirler ve etki halkalarına yerleştirir.
  • Bilimsel, sosyal, ekonomik ve çevresel etki türlerini ayırt eder.
  • Paydaşlarını güç ve ilgi düzeyine göre bir paydaş haritasında sınıflandırır.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Tebeşirle halkalar

Tahtaya ya da okul bahçesine tebeşirle iç içe halkalar çizilir. Öğrenciler paydaş kartlarını taşıyarak doğru halkaya geçer; kendi gerekçelerini sınıfa söyler. Paydaş haritası A3 kâğıtta yapışkan notlarla tamamlanır.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Yaygın etki nedir?
?Yaygın etki nedir?
Projenin sonuçlarının, ürününün ya da fikrinin proje ekibinin dışına taşmasıdır: başka kişiler, okullar ve kurumlar tarafından kullanılması, benimsenmesi ve uygulanması.
?Etki halkası neyi anlatır?
Etkinin göle atılan taşın dalgaları gibi içten dışa yayıldığını: önce bireyde, sonra okulda, köyde, ilçede ve daha geniş bir alanda.
?Etki ile yaygın etki arasındaki fark nedir?
Etki projenin doğrudan sonucudur: kıyıdan 30 kg atık toplandı. Yaygın etki bu sonucun başkalarına yayılmasıdır: komşu köy de bir temizlik günü düzenledi.
Anahtar kavramlar: Yaygın etkiPaydaşEtki halkası
Ülkeİlçe / ilOkulBirey Etki halkasıGöle atılan taş gibi yayılır BireyEkip yeni beceri kazandıOkulTüm sınıflar atık ayırıyorİlçe / ilİlçedeki okullar uyguladıÜlkeRehber ülkede paylaşıldı
02Paydaşlar
İLÇE / İLKÖY / MAHALLEOKUL Proje ekibi ÖğrencilerÖğretmenler VelilerMuhtar BelediyeSTKOkullarYerel basın Paydaş halkalarıEtki içten dışa yayılır
  1. 1Proje ekibiEtkinin ilk halkası: projeyi yapan öğrenciler. Yeni bilgi, beceri ve özgüven kazanırlar.Dokun, adını gör
  2. 2ÖğrencilerOkuldaki diğer öğrenciler projeden yararlanır, örnek alır, ilerde projeyi devralabilir.Dokun, adını gör
  3. 3ÖğretmenlerProjeyi derslerinde örnek gösterebilir, rehberlik eder, okul yönetimine taşır.Dokun, adını gör
  4. 4VelilerProjeyi evde konuşur, destek olur, gönüllü olarak katılabilir.Dokun, adını gör
  5. 5MuhtarKöyün ya da mahallenin temsilcisi: duyuru yapar, köy halkını bir araya getirir.Dokun, adını gör
  6. 6BelediyeMalzeme, araç, alan ve izin konusunda destek olabilir; başarılı fikri ilçeye yayabilir.Dokun, adını gör
  7. 7STKSivil toplum kuruluşları (dernek, vakıf): gönüllü, eğitim ve malzeme desteği verebilir.Dokun, adını gör
  8. 8Diğer okullarProjeyi örnek alıp uygulayabilecek okullar. Yaygın etkinin en güçlü yollarından biridir.Dokun, adını gör
  9. 9Yerel basınİlçe gazetesi ya da yerel haber siteleri; projeyi geniş bir kitleye duyurur.Dokun, adını gör

Numaralara dokun; her paydaşın projeye katkısını bul.

?Paydaş kimdir?
Projeden etkilenen ya da projeyi etkileyebilen kişi, grup veya kurumdur: öğrenciler, öğretmenler, veliler, muhtar, belediye, sivil toplum kuruluşları, yerel basın.
?STK ne demektir?
Sivil toplum kuruluşu: devlete ya da bir şirkete bağlı olmayan, gönüllülerin ortak bir amaç için kurduğu dernek ve vakıflardır.
03Dört etki türü

Kartlara dokun.

BilimselAtık türleri sayıldıVeriler grafiğe döküldüEkonomikGeri dönüşümden gelirDaha az poşet alındıSosyalVeliler gönüllü olduFarkındalık arttıÇevreselGöl kıyısı temizlendiKuşlara güvenli kıyı Temiz Kıyıprojesi
04Paydaş haritası
?Paydaş haritası nasıl çizilir?
Paydaşlar güç (projeyi etkileyebilme) ve ilgi (projeyle ilgilenme) düzeyine göre dört bölgeye yerleştirilir. Böylece kiminle birlikte çalışılacağı, kimin yalnızca bilgilendirileceği görülür.
?Her paydaşa aynı biçimde mi ulaşılır?
Hayır. Belediyeye resmî bir yazıyla, velilere toplantıda, öğrencilere panoda, köy halkına muhtarlık duyurusuyla ulaşmak daha etkilidir.
Biliyor muydun?

Paydaşı yalnızca "yardım isteyeceğimiz kişi" olarak görme; her paydaşa projenin ne kazandıracağını da düşün.

Memnun tutBirlikte çalışGöz kulak olBilgilendir ÜniversiteYerel basın MuhtarlıkBelediyeOkul idaresi Esnaf VelilerSTKKooperatif Güç / etki İlgidüşükyüksek

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Taş ve dalga

Su dolu kâseye küçük bir taş bırak; öğrenciler yayılan halkaları izler. "Projemiz de bu taş gibi. Dalgası nereye kadar ulaşabilir?" diye sor ve birkaç tahmin al.

10dk

Keşif: Paydaş halkaları

Paydaş halkalarını numaralı görsel olarak aç. Yaygın etkiyi tanımla: projenin sonucunun ekibin dışına taşması, başkalarınca kullanılması ve uygulanması. Her numarada "Bu paydaş projemize ne katar, projemiz ona ne kazandırır?" diye sor.

İLÇE / İLKÖY / MAHALLEOKUL Proje ekibi ÖğrencilerÖğretmenler VelilerMuhtar BelediyeSTKOkullarYerel basın Paydaş halkalarıEtki içten dışa yayılır
7dk

Keşif: Dört etki türü

Etki türleri şemasını göster. Temiz Kıyı örneğinde aynı projenin hem bilimsel, hem sosyal, hem ekonomik, hem de çevresel etkisi olabileceğini göster. Öğrencilerden kendi projeleri için her türe birer örnek iste.

BilimselAtık türleri sayıldıVeriler grafiğe döküldüEkonomikGeri dönüşümden gelirDaha az poşet alındıSosyalVeliler gönüllü olduFarkındalık arttıÇevreselGöl kıyısı temizlendiKuşlara güvenli kıyı Temiz Kıyıprojesi
14dk

Etkinlik: Paydaş haritası

Gruplar projelerinin paydaşlarını yapışkan notlara yazar ve A3 güç–ilgi tablosuna yerleştirir. Her paydaşın notuna iki satır eklenir: "Ondan ne bekliyoruz?" ve "Ona ne kazandırıyoruz?" Örnek haritayı tahtada açık tut.

Memnun tutBirlikte çalışGöz kulak olBilgilendir ÜniversiteYerel basın MuhtarlıkBelediyeOkul idaresi Esnaf VelilerSTKKooperatif Güç / etki İlgidüşükyüksek
4dk

Değerlendirme: Halka cümlesi

Her grup bir cümle söyler: "Projemiz ___ halkasına ulaştı; ___ halkasına ulaşmak için ___ yapmalıyız." Cevaplar gelecek haftanın yaygınlaştırma planına başlangıç olur.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Yaygın etki, projenin sonuçlarının proje ekibinin dışındaki kişi ve kurumlara ulaşmasıdır.

Cevabı gösterDoğru

2. Paydaş, projeden etkilenen ya da projeyi etkileyebilen kişi, grup veya kurumdur.

Cevabı gösterDoğru

3. Yalnızca projeye para veren kurumlar paydaş sayılır.

Cevabı gösterYanlış · Veliler, köy halkı, öğretmenler, diğer okullar gibi projeden etkilenen ya da projeyi etkileyebilen herkes paydaştır.

4. Etki halkalarında en içteki halka proje ekibidir.

Cevabı gösterDoğru

5. Bir projenin yalnızca tek türde etkisi olabilir.

Cevabı gösterYanlış · Kıyı temizliği hem çevresel (temiz kıyı) hem sosyal (gönüllülük) hem de bilimsel (atık verisi) etki yaratabilir.

6. Gücü ve ilgisi yüksek paydaşlarla birlikte çalışmak gerekir.

Cevabı gösterDoğru

7. Çok kişiye duyurulan her proje mutlaka yaygın etki yaratmıştır.

Cevabı gösterYanlış · Duyurmak ilk adımdır. Etki, insanların davranışı değiştiğinde ya da proje başka yerlerde uygulandığında ortaya çıkar.

8. Muhtar, köydeki projeler için önemli bir paydaştır.

Cevabı gösterDoğru

9. Ekonomik etki para tasarrufu ya da gelir elde etme biçiminde görülebilir.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaPatent mi, Marka mı, Tasarım mı? Sonraki hafta →Yaygınlaştırma Yolları

32. hafta günlük planı

2026–2027 Ortaokul Seçmeli Proje Tasarımı ve Uygulamaları dersi 32. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ PROJE TASARIMI VE UYGULAMALARI (1 DERS SAATİ) DERSİ GÜNLÜK PLANI · 32. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Proje Tasarımı ve Uygulamaları (1 ders saati)Sınıf / DüzeyOrtaokul (seçmeli)
Hafta / Tarih32. Hafta · 24–28 Mayıs (MAYIS)Süre1 ders saati (40')
TemaPROJEDE YAYGIN ETKİ
KonuYaygın Etki ve Paydaşlar
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıPTU.6.2 Projede yaygın etkinin neleri içerdiğini sorgulayabilme
Süreç bileşenleri
  • Yaygın etkiyi tanımlar ve etki ile yaygın etki arasındaki farkı örnekle açıklar.
  • Projesinin paydaşlarını (öğrenci, veli, köy, belediye, STK) belirler ve etki halkalarına yerleştirir.
  • Bilimsel, sosyal, ekonomik ve çevresel etki türlerini ayırt eder.
  • Paydaşlarını güç ve ilgi düzeyine göre bir paydaş haritasında sınıflandırır.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta · Su dolu bir kâse ve küçük bir taş · Yapışkan notlar · A3 paydaş haritası şablonu (güç–ilgi tablosu) · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
5 dkIsınma: Taş ve dalga
Su dolu kâseye küçük bir taş bırak; öğrenciler yayılan halkaları izler. "Projemiz de bu taş gibi. Dalgası nereye kadar ulaşabilir?" diye sor ve birkaç tahmin al.
10 dkKeşif: Paydaş halkaları
Paydaş halkalarını numaralı görsel olarak aç. Yaygın etkiyi tanımla: projenin sonucunun ekibin dışına taşması, başkalarınca kullanılması ve uygulanması. Her numarada "Bu paydaş projemize ne katar, projemiz ona ne kazandırır?" diye sor.
7 dkKeşif: Dört etki türü
Etki türleri şemasını göster. Temiz Kıyı örneğinde aynı projenin hem bilimsel, hem sosyal, hem ekonomik, hem de çevresel etkisi olabileceğini göster. Öğrencilerden kendi projeleri için her türe birer örnek iste.
14 dkEtkinlik: Paydaş haritası
Gruplar projelerinin paydaşlarını yapışkan notlara yazar ve A3 güç–ilgi tablosuna yerleştirir. Her paydaşın notuna iki satır eklenir: "Ondan ne bekliyoruz?" ve "Ona ne kazandırıyoruz?" Örnek haritayı tahtada açık tut.
4 dkDeğerlendirme: Halka cümlesi
Her grup bir cümle söyler: "Projemiz ___ halkasına ulaştı; ___ halkasına ulaşmak için ___ yapmalıyız." Cevaplar gelecek haftanın yaygınlaştırma planına başlangıç olur.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Tebeşirle halkalar. Tahtaya ya da okul bahçesine tebeşirle iç içe halkalar çizilir. Öğrenciler paydaş kartlarını taşıyarak doğru halkaya geçer; kendi gerekçelerini sınıfa söyler. Paydaş haritası A3 kâğıtta yapışkan notlarla tamamlanır.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıGözlem formu, dereceli puanlama anahtarı, performans görevi
Doğru-yanlış soruları
  1. Yaygın etki, projenin sonuçlarının proje ekibinin dışındaki kişi ve kurumlara ulaşmasıdır. (D)
  2. Paydaş, projeden etkilenen ya da projeyi etkileyebilen kişi, grup veya kurumdur. (D)
  3. Yalnızca projeye para veren kurumlar paydaş sayılır. (Y)
  4. Etki halkalarında en içteki halka proje ekibidir. (D)
  5. Bir projenin yalnızca tek türde etkisi olabilir. (Y)
  6. Gücü ve ilgisi yüksek paydaşlarla birlikte çalışmak gerekir. (D)
  7. Çok kişiye duyurulan her proje mutlaka yaygın etki yaratmıştır. (Y)
  8. Muhtar, köydeki projeler için önemli bir paydaştır. (D)
  9. Ekonomik etki para tasarrufu ya da gelir elde etme biçiminde görülebilir. (D)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarTaş deneyi için kâseyi akıllı tahtanın önündeki masaya koyun ve ışığı yandan verin; halkalar arka sıralardan da görünür.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR24.05.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →