Bilişim Ders Notları
Proje · 5. hafta · Proje Türleri

Proje Türleri (1): Dört Temel Tür

Proje Tasarımı ve Uygulamaları · 5. hafta ders notu · PTU.2.1

Öğrenme çıktıları
PTU.2.1
  • Araştırma, tasarım/ürün, sosyal sorumluluk ve girişimcilik projelerini tanımlar.
  • Proje türlerini amaçlarına ve ortaya çıkan ürünlere göre karşılaştırır.
  • Yakın çevresindeki bir sorun için uygun proje türünü gerekçesiyle seçer.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Renkli tür kartları

Tahtaya dört renkli sütun aç. Öğretmen proje fikirlerini sesli okur; öğrenciler ellerindeki renkli kartı kaldırarak türünü söyler. Doğru tür sütununa fikir yazılır. Ardından gruplar A5 kimlik kartlarını kâğıt üzerinde doldurur.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Dört proje türü
Araştırma projesi Bir soruya kanıtla cevap arar.Çıktı: rapor, poster Örnek: Kümbet taşında likenler Tasarım / ürün projesi İhtiyaca ürün ya da çözüm üretir.Çıktı: prototip, model Örnek: Donmayan hayvan suluğu Sosyal sorumluluk Topluma ve çevreye fayda sağlar.Çıktı: kampanya, etkinlik Örnek: Van Gölü kıyı temizliği günü Girişimcilik projesi Fikri ürüne ve işe dönüştürür.Çıktı: iş planı, satış Örnek: Köy balına etiket ve tanıtım ?
  1. 1Araştırma projesiBir soruya gözlem, ölçüm, anket ya da deneyle kanıta dayalı cevap arar. Çıktısı rapor ve postedir.Dokun, adını gör
  2. 2Örnek: kümbet likenleriAhlat’taki kümbet ve mezar taşlarında hangi likenler yaşıyor, taşa zarar veriyor mu? Fotoğraf ve gözlemle araştırılır.Dokun, adını gör
  3. 3Tasarım / ürün projesiBir ihtiyacı karşılayan ürün, model ya da yöntem tasarlanır, denenir ve geliştirilir. Çıktısı prototiptir.Dokun, adını gör
  4. 4Örnek: donmayan sulukKışın ahırdaki hayvanların suyunun donmasını geciktiren yalıtımlı bir suluk tasarlamak.Dokun, adını gör
  5. 5Sosyal sorumluluk projesiTopluma ya da çevreye yarar sağlar, insanları harekete geçirir. Çıktısı kampanya ya da etkinliktir.Dokun, adını gör
  6. 6Örnek: kıyı temizliğiVan Gölü kıyısında temizlik günü düzenlemek, toplanan atığı türüne göre saymak ve sonucu afişle duyurmak.Dokun, adını gör
  7. 7Girişimcilik projesiBir fikri insanların ihtiyaç duyduğu bir ürün ya da hizmete dönüştürür; maliyet, fiyat ve müşteri düşünülür.Dokun, adını gör
  8. 8Örnek: köy balıKöyde üretilen bala etiket ve tanıtım afişi tasarlayıp okul kermesinde satış planı yapmak.Dokun, adını gör

Numaralara dokun: her tür ve Ahlat'tan bir örnek.

?Proje türleri neye göre ayrılır?
Projenin asıl amacına ve sonunda ortaya çıkan ürüne göre. Bir soruya cevap arıyorsak araştırma, bir ürün üretiyorsak tasarım, topluma yarar sağlıyorsak sosyal sorumluluk, bir fikri işe dönüştürüyorsak girişimcilik projesidir.
Anahtar kavramlar: Araştırma projesiTasarım projesiSosyal sorumlulukGirişimcilik
02Araştırma ve tasarım projeleri
?Araştırma projesinde ne yapılır?
Bir soru belirlenir, kaynak taranır, gözlem, anket ya da deneyle veri toplanır ve sonuçlar rapor ya da posterle sunulur. Örnek: "Ahlat'ta güneye bakan bahçelerdeki kar kuzeye bakanlardan kaç gün önce eriyor?"
?Tasarım projesinde ne yapılır?
Bir ihtiyaç belirlenir, çözüm fikirleri çizilir, bir prototip yapılır, denenir ve geliştirilir. Örnek: köpük ve samanla yalıtılmış, kışın donmayan bir hayvan suluğu.
?Prototip nedir?
Bir ürünün denemek için yapılmış ilk örneğidir. Karton, tahta, plastik şişe gibi ucuz malzemelerle yapılabilir; denendikçe geliştirilir.
Proje kimlik kartı PROJE ADIKışın Kaymayan Okul YoluTasarım projesi AMAÇOkul girişindeki buzlanmayıazaltacak bir yol bulmak. SÜRE · 6 ay Ekim → Mart AraştırDeneSun EKİP 3 öğrenci +danışman öğretmen MALZEMEKum, kül, talaş, rampa,metre, proje defteri ÇIKTIDeney raporu + öneri afişi
03Sosyal sorumluluk ve girişimcilik projeleri
?Sosyal sorumluluk projesine örnek verir misin?
Van Gölü kıyısında temizlik günü düzenlemek, okula kitap bağışı kampanyası yapmak ya da kümbetleri tanıtan bir rehber hazırlayıp turistlere dağıtmak.
?Girişimcilik projesi nedir?
Bir fikri insanların ihtiyaç duyduğu bir ürün ya da hizmete dönüştüren projedir. Köyde üretilen bala etiket tasarlayıp okul kermesinde satış planı yapmak buna örnektir.
?Bu iki tür arasındaki fark nedir?
Sosyal sorumluluk projesi gönüllülükle topluma yarar sağlar. Girişimcilik projesi ise ürün, maliyet, fiyat ve müşteri düşünerek değer üretir; elde edilen gelir bir amaç için kullanılabilir.
04Hangi tür bana uygun?

Soru işaretli kutulara dokun.

Biliyor muydun?

Dijital araçlar her türde işe yarar: araştırmada tablolama, tasarımda çizim programı, kampanyada afiş ve sunum, girişimcilikte gelir-gider tablosu.

Amacım…Proje türüOrtaya çıkan
Bir soruya cevap bulmak
Bir sorunu ürünle çözmek
Topluma yarar sağlamak
Fikri işe dönüştürmek

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

6dk

Isınma: Aynı sorun, dört proje

Tahtaya "Van Gölü kıyısında çok çöp var." cümlesini yaz. "Bu konuda neler yapabiliriz?" diye sor. Gelen fikirleri (çöpleri sayalım, çöp kutusu tasarlayalım, temizlik günü yapalım, atıktan ürün satalım…) tahtaya yaz. Fikirlerin aslında farklı proje türleri olduğunu söyle.

11dk

Keşif: Dört proje türü

Proje türleri haritasını numaralı olarak aç. Her türün amacını, çıktısını ve Ahlat'tan örneğini numaralara dokunarak anlat. Isınmadaki fikirleri tek tek ilgili türün altına taşı.

Araştırma projesi Bir soruya kanıtla cevap arar.Çıktı: rapor, poster Örnek: Kümbet taşında likenler Tasarım / ürün projesi İhtiyaca ürün ya da çözüm üretir.Çıktı: prototip, model Örnek: Donmayan hayvan suluğu Sosyal sorumluluk Topluma ve çevreye fayda sağlar.Çıktı: kampanya, etkinlik Örnek: Van Gölü kıyı temizliği günü Girişimcilik projesi Fikri ürüne ve işe dönüştürür.Çıktı: iş planı, satış Örnek: Köy balına etiket ve tanıtım ?
8dk

Keşif: Proje kimlik kartı

Proje kimlik kartını aç. Bir projenin adı, türü, amacı, süresi, ekibi, malzemesi ve çıktısının baştan belirlenmesi gerektiğini anlat. Kartın bir tasarım projesine ait olduğunu, türün çıktıyı belirlediğini vurgula.

Proje kimlik kartı PROJE ADIKışın Kaymayan Okul YoluTasarım projesi AMAÇOkul girişindeki buzlanmayıazaltacak bir yol bulmak. SÜRE · 6 ay Ekim → Mart AraştırDeneSun EKİP 3 öğrenci +danışman öğretmen MALZEMEKum, kül, talaş, rampa,metre, proje defteri ÇIKTIDeney raporu + öneri afişi
11dk

Etkinlik: Türünü bul, kartını doldur

Her gruba bir sorun kartı ver (kümbetleri ziyaretçiler tanımıyor, kışın hayvanların suyu donuyor, okulda kitap az, köy balı satılamıyor…). Gruplar sorun için bir proje türü seçer, gerekçesini yazar ve proje kimlik kartının ad, tür, amaç ve çıktı bölümlerini doldurur.

4dk

Değerlendirme: Türlere ayır

Gruplama oyununu tahtada oynat. Kimlik kartları proje defterine yapıştırılır.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Araştırma projesi bir soruya kanıta dayalı cevap arar.

Cevabı gösterDoğru

2. Tasarım projesinin sonunda bir ürün, model ya da prototip ortaya çıkar.

Cevabı gösterDoğru

3. Sosyal sorumluluk projesinin amacı para kazanmaktır.

Cevabı gösterYanlış · Sosyal sorumluluk projesinin amacı topluma ya da çevreye yarar sağlamaktır; kıyı temizliği, kitap toplama kampanyası gibi.

4. Girişimcilik projesinde maliyet, fiyat ve müşteri gibi konular düşünülür.

Cevabı gösterDoğru

5. Bir proje yalnızca tek bir türe ait olabilir, türler asla birleşmez.

Cevabı gösterYanlış · Türler iç içe geçebilir. Kıyıdaki atığı sayan (araştırma) ve sonra temizlik kampanyası düzenleyen (sosyal sorumluluk) bir proje iki türü birleştirir.

6. "Meydan Mezarlığı'ndaki taşlarda hangi likenler yaşıyor?" sorusu bir araştırma projesine uygundur.

Cevabı gösterDoğru

7. Kışın donmayan bir hayvan suluğu tasarlamak bir sosyal sorumluluk projesidir.

Cevabı gösterYanlış · Bir ihtiyaca ürün tasarlanıp denendiği için bu bir tasarım/ürün projesidir.

8. Proje türü, projenin sonunda ortaya çıkacak ürünü de belirler.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaNeden Proje Yaparız? Sonraki hafta →Kod Haftası: Problemi Algoritmayla Çöz

5. hafta günlük planı

2026–2027 Ortaokul Seçmeli Proje Tasarımı ve Uygulamaları dersi 5. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ PROJE TASARIMI VE UYGULAMALARI (1 DERS SAATİ) DERSİ GÜNLÜK PLANI · 5. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Proje Tasarımı ve Uygulamaları (1 ders saati)Sınıf / DüzeyOrtaokul (seçmeli)
Hafta / Tarih5. Hafta · 12–16 Ekim (EKİM)Süre1 ders saati (40')
TemaPROJE TÜRLERİ
KonuProje Türleri (1): Dört Temel Tür
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıPTU.2.1 Proje türleri hakkında bilgi toplayabilme
Süreç bileşenleri
  • Araştırma, tasarım/ürün, sosyal sorumluluk ve girişimcilik projelerini tanımlar.
  • Proje türlerini amaçlarına ve ortaya çıkan ürünlere göre karşılaştırır.
  • Yakın çevresindeki bir sorun için uygun proje türünü gerekçesiyle seçer.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta · Proje defteri · Dört renkli proje türü kartı (mavi araştırma, turuncu tasarım, yeşil sosyal sorumluluk, mor girişimcilik) · Proje kimlik kartı formu (A5) · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
6 dkIsınma: Aynı sorun, dört proje
Tahtaya "Van Gölü kıyısında çok çöp var." cümlesini yaz. "Bu konuda neler yapabiliriz?" diye sor. Gelen fikirleri (çöpleri sayalım, çöp kutusu tasarlayalım, temizlik günü yapalım, atıktan ürün satalım…) tahtaya yaz. Fikirlerin aslında farklı proje türleri olduğunu söyle.
11 dkKeşif: Dört proje türü
Proje türleri haritasını numaralı olarak aç. Her türün amacını, çıktısını ve Ahlat'tan örneğini numaralara dokunarak anlat. Isınmadaki fikirleri tek tek ilgili türün altına taşı.
8 dkKeşif: Proje kimlik kartı
Proje kimlik kartını aç. Bir projenin adı, türü, amacı, süresi, ekibi, malzemesi ve çıktısının baştan belirlenmesi gerektiğini anlat. Kartın bir tasarım projesine ait olduğunu, türün çıktıyı belirlediğini vurgula.
11 dkEtkinlik: Türünü bul, kartını doldur
Her gruba bir sorun kartı ver (kümbetleri ziyaretçiler tanımıyor, kışın hayvanların suyu donuyor, okulda kitap az, köy balı satılamıyor…). Gruplar sorun için bir proje türü seçer, gerekçesini yazar ve proje kimlik kartının ad, tür, amaç ve çıktı bölümlerini doldurur.
4 dkDeğerlendirme: Türlere ayır
Gruplama oyununu tahtada oynat. Kimlik kartları proje defterine yapıştırılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Renkli tür kartları. Tahtaya dört renkli sütun aç. Öğretmen proje fikirlerini sesli okur; öğrenciler ellerindeki renkli kartı kaldırarak türünü söyler. Doğru tür sütununa fikir yazılır. Ardından gruplar A5 kimlik kartlarını kâğıt üzerinde doldurur.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıGözlem formu, dereceli puanlama anahtarı, performans görevi
Doğru-yanlış soruları
  1. Araştırma projesi bir soruya kanıta dayalı cevap arar. (D)
  2. Tasarım projesinin sonunda bir ürün, model ya da prototip ortaya çıkar. (D)
  3. Sosyal sorumluluk projesinin amacı para kazanmaktır. (Y)
  4. Girişimcilik projesinde maliyet, fiyat ve müşteri gibi konular düşünülür. (D)
  5. Bir proje yalnızca tek bir türe ait olabilir, türler asla birleşmez. (Y)
  6. "Meydan Mezarlığı'ndaki taşlarda hangi likenler yaşıyor?" sorusu bir araştırma projesine uygundur. (D)
  7. Kışın donmayan bir hayvan suluğu tasarlamak bir sosyal sorumluluk projesidir. (Y)
  8. Proje türü, projenin sonunda ortaya çıkacak ürünü de belirler. (D)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarÖğrenciler türleri birbirinden kesin çizgilerle ayırmaya çalışabilir. "Projenin asıl amacı ne?" sorusunu sık sık sorun; asıl amaç türü belirler, diğer türler destek olabilir.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR12.10.2026…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →