Bilişim Ders Notları
Robotik 1 · 12. hafta · Robotik Sistem Geliştirme Ortamları ve Bileşenleri

Karar Yapıları: Eğer… İse

Robotik Kodlama 1 · 12. hafta ders notu · RK1.2.2

Öğrenme çıktıları
RK1.2.2
  • "Eğer–ise" ve "eğer–ise–değilse" bloklarının programın akışını bir koşula göre nasıl yönlendirdiğini açıklar.
  • Karşılaştırma işleçlerini (=, <, >, ≤, ≥, ≠) kullanarak doğru ya da yanlış sonuç veren koşullar yazar.
  • Sayaç değerine göre farklı LED yakan programın akış şemasını çizer ve bloklarla oluşturur.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Akış şeması yolu

Yere tebeşir ya da bantla bir akış şeması çizilir; eşkenar dörtgenin yanına "sayaç > 5 mi?" yazılır. Bir öğrenci elinde sayı kartıyla şemanın üzerinde yürür, karar kutusunda sınıf "Evet" ya da "Hayır" diye bağırır ve öğrenci ilgili kola sapar. Kolun sonundaki LED'i temsil eden öğrenci kırmızı ya da yeşil kartı kaldırır.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Karar yapısı nedir?
?Karar yapısı nedir?
Programın bir koşula bakarak hangi blokları çalıştıracağını seçmesini sağlayan yapıdır. Böylece robot duruma göre farklı davranabilir.
?Koşul nedir?
Sonucu doğru ya da yanlış olan bir ifadedir: "sayaç 5'ten büyük mü?", "butona basıldı mı?", "mesafe 10 cm'den az mı?" gibi.
?Robotlar karar yapılarını nerede kullanır?
Engelden kaçan robot mesafe azsa döner, akıllı sokak lambası hava kararınca yanar, sulama sistemi toprak kuruysa pompayı çalıştırır.
Anahtar kavramlar: KoşulKararDoğru / Yanlış
02Karşılaştırma işleçleri

Soru işaretli kutulara dokun.

?"<" ile "≤" arasındaki fark nedir?
"<" yalnızca küçükse doğru verir; "≤" eşit olduğunda da doğru verir. Sınır değerde (sayaç = 4 iken "sayaç < 4" ve "sayaç ≤ 4") sonuçlar farklı çıkar.
Karşılaştırma işleçleri (sayaç = 7 iken) =eşit mi? 7 = 5 Sonuç: Yanlış <küçük mü? 7 < 5 Sonuç: Yanlış >büyük mü? 7 > 5 Sonuç: Doğru ≤küçük ya daeşit mi? 7 ≤ 7 Sonuç: Doğru ≥büyük ya daeşit mi? 7 ≥ 10 Sonuç: Yanlış ≠eşit değil mi? 7 ≠ 5 Sonuç: Doğru
İşleçAnlamısayaç = 4 iken
=
<
>
≤
≥
≠
03Eğer–ise ve eğer–ise–değilse
?"Eğer–ise" bloğu nasıl çalışır?
Koşul doğruysa içindeki blokları çalıştırır; yanlışsa hiçbir şey yapmadan geçer. Tek bir seçenek olduğunda kullanılır.
?"Değilse" bölümü ne işe yarar?
Koşul yanlış olduğunda yapılacak işi belirtir. Böylece iki durumdan biri mutlaka gerçekleşir: bu örnekte ya kırmızı ya yeşil LED yanar.
?Bu programda sayaç 1'den 8'e kadar sayarsa LED'ler nasıl yanar?
1–5 arasında yeşil LED yanar. Sayaç 6 olduğu anda koşul doğru olur ve kırmızı LED yanar, yeşil söner.
Arduino başladığında
sürekli tekrarla
sayaç ▾ değişkenini 1 değiştir
eğer (sayaç) ＞ (5) ise
dijital pin 13 YÜKSEK ▾ yap
dijital pin 12 DÜŞÜK ▾ yap
değilse
dijital pin 12 YÜKSEK ▾ yap
dijital pin 13 DÜŞÜK ▾ yap
1 saniye bekle
Başla sayaç’ı 1 artır sayaç > 5mi? Evet Kırmızı LED yak Hayır Yeşil LED yak döngü başa döner Eşkenar dörtgen= karar (koşul)
04Akış şemasıyla karar

Kartlara dokun.

Biliyor muydun?

Programı yazmadan önce akış şemasını çizmek, hangi koşulda hangi LED'in yanacağını önceden görmeyi sağlar ve hataları azaltır.

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Şemsiye kararı

"Yağmur yağıyorsa şemsiye al, yağmıyorsa şapka tak" cümlesini tahtaya yaz. Cümledeki koşulu ve iki farklı sonucu öğrencilere buldur; "koşul her zaman ya doğru ya yanlıştır" fikrini vurgula.

8dk

Keşif: Karşılaştırma işleçleri

Sayaç 7 iken altı işlecin sonucunu çizim üzerinden tek tek sor. Öğrenciler doğru ya da yanlış kartını kaldırır. Tinkercad'de Matematik kategorisindeki karşılaştırma bloğunu açıp açılır menüdeki işleçleri göster.

Karşılaştırma işleçleri (sayaç = 7 iken) =eşit mi? 7 = 5 Sonuç: Yanlış <küçük mü? 7 < 5 Sonuç: Yanlış >büyük mü? 7 > 5 Sonuç: Doğru ≤küçük ya daeşit mi? 7 ≤ 7 Sonuç: Doğru ≥büyük ya daeşit mi? 7 ≥ 10 Sonuç: Yanlış ≠eşit değil mi? 7 ≠ 5 Sonuç: Doğru
10dk

Keşif: Akış şemasından bloğa

Sayaç 5'ten büyükse kırmızı, değilse yeşil LED yakan akış şemasını birlikte incele. Eşkenar dörtgenin "eğer" bloğuna, Evet kolunun "ise" bölümüne, Hayır kolunun "değilse" bölümüne karşılık geldiğini göstererek programı Tinkercad'de kur.

Başla sayaç’ı 1 artır sayaç > 5mi? Evet Kırmızı LED yak Hayır Yeşil LED yak döngü başa döner Eşkenar dörtgen= karar (koşul)
Arduino başladığında
sürekli tekrarla
sayaç ▾ değişkenini 1 değiştir
seri monitöre sayaç yaz
eğer (sayaç) ＞ (5) ise
dijital pin 13 YÜKSEK ▾ yap
dijital pin 12 DÜŞÜK ▾ yap
değilse
dijital pin 12 YÜKSEK ▾ yap
dijital pin 13 DÜŞÜK ▾ yap
eğer (sayaç) = (10) ise
sayaç ▾ değişkenini 0 yap
1 saniye bekle
12dk

Etkinlik: Üç bölgeli gösterge

Gruplar sayacı üç bölgeye ayıran programı kurar: 1–3 arası yalnız yeşil, 4–6 arası iki LED birlikte, 7 ve üstü yalnız kırmızı yanar. Önce kartonlarla akış şemasını tahtaya yapıştırırlar, sonra blokları iç içe "eğer" ile yazarlar. Seri monitördeki sayılarla LED'lerin durumu karşılaştırılır.

Arduino başladığında
sürekli tekrarla
sayaç ▾ değişkenini 1 değiştir
eğer (sayaç) ≤ (3) ise
dijital pin 12 YÜKSEK ▾ yap
dijital pin 13 DÜŞÜK ▾ yap
değilse
eğer (sayaç) ≤ (6) ise
dijital pin 12 YÜKSEK ▾ yap
dijital pin 13 YÜKSEK ▾ yap
değilse
dijital pin 12 DÜŞÜK ▾ yap
dijital pin 13 YÜKSEK ▾ yap
1 saniye bekle
5dk

Değerlendirme: Hangi LED yanar?

Tahtaya 2, 5, 6, 9 sayılarını yaz. Öğrenciler üç bölgeli programa göre her sayıda hangi LED'in yanacağını yeşil ve kırmızı kartlarla gösterir; hatalı cevaplar koşul tek tek okunarak düzeltilir.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Bir koşulun sonucu her zaman ya doğru ya da yanlıştır.

Cevabı gösterDoğru

2. "Eğer–ise" bloğunda koşul yanlışsa ise bölümündeki bloklar yine de çalışır.

Cevabı gösterYanlış · Koşul yanlışsa ise bölümü atlanır ve program eğer bloğunun altındaki bloğa geçer.

3. "Eğer–ise–değilse" bloğunda iki bölümden yalnızca biri çalışır.

Cevabı gösterDoğru · Koşul doğruysa ise bölümü, yanlışsa değilse bölümü çalışır; ikisi aynı anda çalışmaz.

4. Sayaç 5 iken "sayaç > 5" koşulu doğrudur.

Cevabı gösterYanlış · 5, 5'ten büyük değildir; koşul yanlıştır. "sayaç ≥ 5" yazılsaydı doğru olurdu.

5. Sayaç 7 iken "sayaç ≠ 5" koşulu doğrudur.

Cevabı gösterDoğru

6. Akış şemasında karar adımları eşkenar dörtgen ile gösterilir.

Cevabı gösterDoğru

7. İç içe "eğer" blokları kullanılarak ikiden fazla durum ayırt edilebilir.

Cevabı gösterDoğru · Örneğin 1–3, 4–6 ve 7 üstü gibi üç bölge, bir eğer bloğunun değilse kısmına ikinci bir eğer konarak ayrılır.

8. Karşılaştırma blokları Tinkercad'de Çıkış kategorisinde bulunur.

Cevabı gösterYanlış · Karşılaştırma blokları Matematik kategorisindedir; "eğer" blokları ise Kontrol kategorisindedir.

9. "Eğer sayaç = 10 ise sayacı 0 yap" bloğu sayacın 10'a ulaşınca başa dönmesini sağlar.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaDöngüler: Tekrar Tekrar Çalıştır Sonraki hafta →Mantık, Matematik Blokları ve Kod İzleme

12. hafta günlük planı

2026–2027 1. düzey Seçmeli Robotik Kodlama 1 dersi 12. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ ROBOTİK KODLAMA 1. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 12. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Robotik Kodlama 1. SeviyeSınıf / Düzey1. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih12. Hafta · 7–11 Aralık (ARALIK)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaROBOTİK SİSTEM GELİŞTİRME ORTAMLARI VE BİLEŞENLERİ
KonuKarar Yapıları: Eğer… İse
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıRK1.2.2 Çevrim içi yazılım geliştirme süreci bileşenlerinden yararlanabilme
Süreç bileşenleri
  • "Eğer–ise" ve "eğer–ise–değilse" bloklarının programın akışını bir koşula göre nasıl yönlendirdiğini açıklar.
  • Karşılaştırma işleçlerini (=, <, >, ≤, ≥, ≠) kullanarak doğru ya da yanlış sonuç veren koşullar yazar.
  • Sayaç değerine göre farklı LED yakan programın akış şemasını çizer ve bloklarla oluşturur.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta ve Tinkercad sınıf hesabı · Önceki haftanın iki LED'li devresi (pin 12 yeşil, pin 13 kırmızı) · "Doğru" (yeşil) ve "Yanlış" (kırmızı) kartları · Tahtaya yapıştırmak için eşkenar dörtgen ve dikdörtgen biçimli kartonlar · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Şemsiye kararı
"Yağmur yağıyorsa şemsiye al, yağmıyorsa şapka tak" cümlesini tahtaya yaz. Cümledeki koşulu ve iki farklı sonucu öğrencilere buldur; "koşul her zaman ya doğru ya yanlıştır" fikrini vurgula.
1. ders
8 dk		Keşif: Karşılaştırma işleçleri
Sayaç 7 iken altı işlecin sonucunu çizim üzerinden tek tek sor. Öğrenciler doğru ya da yanlış kartını kaldırır. Tinkercad'de Matematik kategorisindeki karşılaştırma bloğunu açıp açılır menüdeki işleçleri göster.
1. ders
10 dk		Keşif: Akış şemasından bloğa
Sayaç 5'ten büyükse kırmızı, değilse yeşil LED yakan akış şemasını birlikte incele. Eşkenar dörtgenin "eğer" bloğuna, Evet kolunun "ise" bölümüne, Hayır kolunun "değilse" bölümüne karşılık geldiğini göstererek programı Tinkercad'de kur.
1. ders
12 dk		Etkinlik: Üç bölgeli gösterge
Gruplar sayacı üç bölgeye ayıran programı kurar: 1–3 arası yalnız yeşil, 4–6 arası iki LED birlikte, 7 ve üstü yalnız kırmızı yanar. Önce kartonlarla akış şemasını tahtaya yapıştırırlar, sonra blokları iç içe "eğer" ile yazarlar. Seri monitördeki sayılarla LED'lerin durumu karşılaştırılır.
1. ders
5 dk		Değerlendirme: Hangi LED yanar?
Tahtaya 2, 5, 6, 9 sayılarını yaz. Öğrenciler üç bölgeli programa göre her sayıda hangi LED'in yanacağını yeşil ve kırmızı kartlarla gösterir; hatalı cevaplar koşul tek tek okunarak düzeltilir.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: sayaç = 6 iken: doğru mu, yanlış mı?; Akış şeması şeklini eşleştir; Kararlı sayaç programını sırala; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Test yarışması: Karar Yapıları: Eğer… İse.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Akış şeması yolu. Yere tebeşir ya da bantla bir akış şeması çizilir; eşkenar dörtgenin yanına "sayaç > 5 mi?" yazılır. Bir öğrenci elinde sayı kartıyla şemanın üzerinde yürür, karar kutusunda sınıf "Evet" ya da "Hayır" diye bağırır ve öğrenci ilgili kola sapar. Kolun sonundaki LED'i temsil eden öğrenci kırmızı ya da yeşil kartı kaldırır.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Bir koşulun sonucu her zaman ya doğru ya da yanlıştır. (D)
  2. "Eğer–ise" bloğunda koşul yanlışsa ise bölümündeki bloklar yine de çalışır. (Y)
  3. "Eğer–ise–değilse" bloğunda iki bölümden yalnızca biri çalışır. (D)
  4. Sayaç 5 iken "sayaç > 5" koşulu doğrudur. (Y)
  5. Sayaç 7 iken "sayaç ≠ 5" koşulu doğrudur. (D)
  6. Akış şemasında karar adımları eşkenar dörtgen ile gösterilir. (D)
  7. İç içe "eğer" blokları kullanılarak ikiden fazla durum ayırt edilebilir. (D)
  8. Karşılaştırma blokları Tinkercad'de Çıkış kategorisinde bulunur. (Y)
  9. "Eğer sayaç = 10 ise sayacı 0 yap" bloğu sayacın 10'a ulaşınca başa dönmesini sağlar. (D)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarÖğrenciler "büyük" ile "büyük ya da eşit" arasındaki farkı en iyi sınır değerleri deneyerek kavrar. Her koşul için tam sınırdaki sayıyı (5 ve 6 gibi) seri monitörde birlikte izleyin.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR07.12.2026…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →