Robotik 1 · 13. hafta · Robotik Sistem Geliştirme Ortamları ve Bileşenleri

Mantık, Matematik Blokları ve Kod İzleme

Robotik Kodlama 1 · 13. hafta ders notu · RK1.2.2

Öğrenme çıktıları

RK1.2.2

"Ve", "veya" ve "değil" mantıksal işleçlerini kullanarak birden fazla koşulu birleştirir ve sonucunu doğruluk tablosuyla açıklar.
Rastgele sayı ve eşleme (map) bloklarının ne işe yaradığını örneklerle açıklar.
Bir programı çalıştırmadan önce izleme tablosuyla adım adım takip ederek seri monitör çıktısını tahmin eder.
Programa notasyon (yorum) bloklarıyla açıklama ekler.

Bilgisayarsız sınıf alternatifi

İnsan mantık kapısı

İki öğrenci "A" ve "B" girişi olur ve 1 ya da 0 kartını kaldırır; üçüncü öğrenci "LED"dir. Öğretmen "VE", "VEYA" ya da "DEĞİL" kartını gösterir, LED öğrenci kurala göre ayağa kalkar ya da oturur. Zar etkinliği gerçek zarla, izleme tablosu ise tahtada doldurulur.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Mantıksal işleçler: ve, veya, değil

?"Ve" işleci ne zaman doğru sonuç verir?

Birleştirdiği koşulların hepsi doğruysa. Örneğin "sayaç ≥ 3 ve sayaç ≤ 6" yalnızca sayaç 3, 4, 5 ya da 6 iken doğrudur.

?"Veya" işleci ne zaman doğru sonuç verir?

Koşullardan en az biri doğruysa. "Sayaç = 1 veya sayaç = 10" koşulu sayaç 1 iken de 10 iken de doğrudur.

?"Değil" işleci ne işe yarar?

Bir koşulun sonucunu tersine çevirir. "Değil (butona basıldı)" koşulu butona basılmadığında doğru olur.

Arduino başladığında

sürekli tekrarla

sayaç ▾ değişkenini 1 değiştir

eğer (sayaç) ≥ (3) ve (sayaç) ≤ (6) ise

dijital pin 13 YÜKSEK ▾ yap

değilse

dijital pin 13 DÜŞÜK ▾ yap

1 saniye bekle

Anahtar kavramlar: VeVeyaDeğilDoğruluk tablosu

02Matematik blokları

Kartlara dokun.

?Rastgele sayı robotikte nerede kullanılır?

Zar ve tahmin oyunlarında, rastgele renk yakan lambalarda ya da engelle karşılaşınca sağa mı sola mı döneceğine rastgele karar veren robotlarda kullanılır.

03Eşleme (map) bloğu

?Eşleme neden gerekir?

Analog girişler 0–1023 arası değer okur, PWM çıkışı ise 0–255 arası değer ister. Eşleme bloğu okunan değeri çıkışın anlayacağı aralığa orantılı olarak çevirir.

?1023 değeri eşlemeyle kaça dönüşür?

Aralığın en üstü olduğu için 255'e dönüşür. 0 ise 0'a dönüşür; aradaki değerler aynı oranda yerleşir.

Biliyor muydun?

Eşleme bloğu ileride potansiyometre ya da ışık sensörüyle LED parlaklığı ayarlarken çok işimize yarayacak.

04Kod izleme ve yorum blokları

Soru işaretli kutulara dokun.

?Kod izleme nedir?

Programı çalıştırmadan, her bloğu sırayla okuyup değişkenlerin değerini bir tabloya yazarak çıktıyı tahmin etmektir. Hataları bulmanın en etkili yollarından biridir.

?Notasyon (yorum) bloğu ne işe yarar?

Programın bir bölümünün ne yaptığını açıklayan not ekler. Bu blok çalıştırılmaz; programı daha sonra okuyan biz ya da arkadaşlarımız için yazılır.

Arduino başladığında

sayaç ▾ değişkenini 0 yap

4 kez tekrarla

sayaç ▾ değişkenini 2 değiştir

seri monitöre sayaç yaz

Tur	sayaç	Seri monitör
Başta
1
2
3
4

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Teneffüs koşulu

"Zil çaldıysa VE öğretmen izin verdiyse teneffüse çıkarız" ile "Hava yağmurluysa VEYA soğuksa mont giyeriz" cümlelerini tahtaya yaz. Öğrencilerden koşulların hangi durumda doğru olacağını 1 ve 0 kartlarıyla göstermelerini iste.

10dk

Keşif: Ve, veya, değil

Devre benzetmesi üzerinden VE'nin seri, VEYA'nın paralel bağlı anahtarlara benzediğini göster. Doğruluk tablolarını satır satır birlikte doldurun; ardından sayacın 3 ile 6 arasında olup olmadığını denetleyen bloğu Tinkercad'de kur.

Arduino başladığında

sürekli tekrarla

sayaç ▾ değişkenini 1 değiştir

eğer (sayaç) ≥ (3) ve (sayaç) ≤ (6) ise

dijital pin 13 YÜKSEK ▾ yap

değilse

dijital pin 13 DÜŞÜK ▾ yap

eğer (sayaç) = (10) ise

sayaç ▾ değişkenini 0 yap

1 saniye bekle

7dk

Keşif: Rastgele ve eşleme

Gerçek zarı birkaç kez atıp sonucu önceden bilemeyeceğimizi göster; Matematik kategorisindeki rastgele sayı bloğunu tanıt. Ardından eşleme çizimiyle 0–1023 aralığındaki bir okumanın 0–255 aralığına orantılı biçimde nasıl çevrildiğini açıkla.

13dk

Etkinlik: Zar robotu ve kod izleme

Gruplar önce zar programını kurar ve 6 gelince LED'in yanmasını sağlar; seri monitörde 20 atışta kaç kez 6 geldiğini sayarlar. Sonra tahtadaki "2 artan sayaç" programı için izleme tablosunu çalıştırmadan doldurur, simülasyonla karşılaştırır ve programa ne yaptığını anlatan bir yorum (notasyon) bloğu eklerler.

Arduino başladığında

sürekli tekrarla

zar ▾ değişkenini 1 ile 6 arasında rastgele sayı yap

seri monitöre zar yaz

eğer (zar) = (6) ise

dijital pin 13 YÜKSEK ▾ yap

değilse

dijital pin 13 DÜŞÜK ▾ yap

1 saniye bekle

5dk

Değerlendirme: Tahmin yarışı

Tahtaya "sayaç 1'den başlar, 3 kez tekrarla içinde 3 değiştir ve yaz" programını yaz. Öğrenciler çıktıyı (4, 7, 10) tahmin eder; ilk doğru tahmini yapan öğrenci izleme tablosunu tahtada açıklar.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. "Ve" işleciyle birleştirilen iki koşulun sonucu, yalnızca ikisi de doğruysa doğrudur.

Cevabı göster

Doğru

2. "Veya" işlecinde iki koşulun ikisi de doğru olursa sonuç yanlış olur.

Cevabı göster

Yanlış · "Veya" koşullardan en az biri doğruysa doğru verir; ikisi birden doğruysa da sonuç doğrudur.

3. "Değil" işleci doğruyu yanlışa, yanlışı doğruya çevirir.

Cevabı göster

Doğru

4. Sayaç 8 iken "sayaç ≥ 3 ve sayaç ≤ 6" koşulu doğrudur.

Cevabı göster

Yanlış · 8 ≥ 3 doğrudur ama 8 ≤ 6 yanlıştır. "Ve" işlecinde biri yanlışsa sonuç yanlıştır.

5. "1 ile 6 arasında rastgele sayı" bloğu her çalıştığında hangi sayıyı vereceği önceden bilinmez.

Cevabı göster

Doğru

6. Eşleme (map) bloğu 0–1023 arasındaki 512 değerini yaklaşık 127'ye çevirir.

Cevabı göster

Doğru · 512, 0–1023 aralığının yaklaşık yarısıdır; 0–255 aralığının yarısı da yaklaşık 127'dir. Oran korunur.

7. Notasyon (yorum) blokları programın çalışmasını hızlandırır.

Cevabı göster

Yanlış · Yorumlar program çalışırken dikkate alınmaz. Kodu okuyan kişiye programın ne yaptığını anlatmak içindir.

8. İzleme tablosu, programı çalıştırmadan değişkenlerin her adımdaki değerini takip etmeyi sağlar.

Cevabı göster

Doğru

9. Sayaç 0'dan başlayıp 4 kez 2 artırılıp her seferinde yazdırılırsa son yazılan sayı 8'dir.

Cevabı göster

Doğru · Çıktılar sırasıyla 2, 4, 6 ve 8 olur.

10. Rastgele sayı bloğu, Tinkercad'de Kontrol kategorisinde yer alır.

Cevabı göster

Yanlış · Rastgele sayı ve eşleme blokları Matematik kategorisindedir.

13. hafta günlük planı

2026–2027 1. düzey Seçmeli Robotik Kodlama 1 dersi 13. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ ROBOTİK KODLAMA 1. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 13. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
Ders	Seçmeli Robotik Kodlama 1. Seviye	Sınıf / Düzey	1. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih	13. Hafta · 14–18 Aralık (ARALIK)	Süre	2 ders saati (40' + 40')
Tema	ROBOTİK SİSTEM GELİŞTİRME ORTAMLARI VE BİLEŞENLERİ
Konu	Mantık, Matematik Blokları ve Kod İzleme
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısı	RK1.2.2 Çevrim içi yazılım geliştirme süreci bileşenlerinden yararlanabilme
Süreç bileşenleri	"Ve", "veya" ve "değil" mantıksal işleçlerini kullanarak birden fazla koşulu birleştirir ve sonucunu doğruluk tablosuyla açıklar. Rastgele sayı ve eşleme (map) bloklarının ne işe yaradığını örneklerle açıklar. Bir programı çalıştırmadan önce izleme tablosuyla adım adım takip ederek seri monitör çıktısını tahmin eder. Programa notasyon (yorum) bloklarıyla açıklama ekler.
Araç, gereç ve kaynaklar	Akıllı tahta ve Tinkercad sınıf hesabı · Bir oyun zarı (ya da kartondan zar) · "1" ve "0" yazılı kartlar (her öğrenciye bir çift) · İzleme tablosu çıktısı (Tur – değişken – çıktı sütunları) · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)

BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
Süre	Etkinlik akışı
1. ders 5 dk	Isınma: Teneffüs koşulu "Zil çaldıysa VE öğretmen izin verdiyse teneffüse çıkarız" ile "Hava yağmurluysa VEYA soğuksa mont giyeriz" cümlelerini tahtaya yaz. Öğrencilerden koşulların hangi durumda doğru olacağını 1 ve 0 kartlarıyla göstermelerini iste.
1. ders 10 dk	Keşif: Ve, veya, değil Devre benzetmesi üzerinden VE'nin seri, VEYA'nın paralel bağlı anahtarlara benzediğini göster. Doğruluk tablolarını satır satır birlikte doldurun; ardından sayacın 3 ile 6 arasında olup olmadığını denetleyen bloğu Tinkercad'de kur.
1. ders 7 dk	Keşif: Rastgele ve eşleme Gerçek zarı birkaç kez atıp sonucu önceden bilemeyeceğimizi göster; Matematik kategorisindeki rastgele sayı bloğunu tanıt. Ardından eşleme çizimiyle 0–1023 aralığındaki bir okumanın 0–255 aralığına orantılı biçimde nasıl çevrildiğini açıkla.
1. ders 13 dk	Etkinlik: Zar robotu ve kod izleme Gruplar önce zar programını kurar ve 6 gelince LED'in yanmasını sağlar; seri monitörde 20 atışta kaç kez 6 geldiğini sayarlar. Sonra tahtadaki "2 artan sayaç" programı için izleme tablosunu çalıştırmadan doldurur, simülasyonla karşılaştırır ve programa ne yaptığını anlatan bir yorum (notasyon) bloğu eklerler.
1. ders 5 dk	Değerlendirme: Tahmin yarışı Tahtaya "sayaç 1'den başlar, 3 kez tekrarla içinde 3 değiştir ve yaz" programını yaz. Öğrenciler çıktıyı (4, 7, 10) tahmin eder; ilk doğru tahmini yapan öğrenci izleme tablosunu tahtada açıklar.
2. ders 10 dk	Tekrar: Sunum 9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders 20 dk	Uygulama: Etkinlikler Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: sayaç = 4 iken sonuç ne?; Blok ne işe yarar?; İzleme sırası: sayaç 1'den, 3 artar; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Eşleşen kartlar: Mantık, Matematik Blokları ve Kod İzleme.
2. ders 10 dk	Değerlendirme 10 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
Farklılaştırma	Bilgisayarsız sınıf alternatifi: İnsan mantık kapısı. İki öğrenci "A" ve "B" girişi olur ve 1 ya da 0 kartını kaldırır; üçüncü öğrenci "LED"dir. Öğretmen "VE", "VEYA" ya da "DEĞİL" kartını gösterir, LED öğrenci kurala göre ayağa kalkar ya da oturur. Zar etkinliği gerçek zarla, izleme tablosu ise tahtada doldurulur.

BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçları	Kontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları	"Ve" işleciyle birleştirilen iki koşulun sonucu, yalnızca ikisi de doğruysa doğrudur. (D) "Veya" işlecinde iki koşulun ikisi de doğru olursa sonuç yanlış olur. (Y) "Değil" işleci doğruyu yanlışa, yanlışı doğruya çevirir. (D) Sayaç 8 iken "sayaç ≥ 3 ve sayaç ≤ 6" koşulu doğrudur. (Y) "1 ile 6 arasında rastgele sayı" bloğu her çalıştığında hangi sayıyı vereceği önceden bilinmez. (D) Eşleme (map) bloğu 0–1023 arasındaki 512 değerini yaklaşık 127'ye çevirir. (D) Notasyon (yorum) blokları programın çalışmasını hızlandırır. (Y) İzleme tablosu, programı çalıştırmadan değişkenlerin her adımdaki değerini takip etmeyi sağlar. (D) Sayaç 0'dan başlayıp 4 kez 2 artırılıp her seferinde yazdırılırsa son yazılan sayı 8'dir. (D) Rastgele sayı bloğu, Tinkercad'de Kontrol kategorisinde yer alır. (Y)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalar	Kod izleme, öğrencilerin programı "ezber" değil "anlayarak" okumasını sağlar. Her yeni programı çalıştırmadan önce sınıfa kısa bir tahmin sorusu sormayı alışkanlık hâline getirin.

…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni

UYGUNDUR14.12.2026…………………………Okul Müdürü

Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.

Etkileşimli sürümü aç →