Bilişim Ders Notları
Robotik 1 · 24. hafta · Robotik Devre Tasarımı

Test ve Hata Ayıklama

Robotik Kodlama 1 · 24. hafta ders notu · RK1.3.4

Öğrenme çıktıları
RK1.3.4
  • Sık yapılan devre hatalarını (ters LED, eksik direnç, yanlış pin, eksik GND, kısa devre) belirtilerinden tanır.
  • Kod hatalarını (yanlış pin numarası, eksik bekle bloğu, döngü dışında kalan komut) bularak düzeltir.
  • Seri monitöre ara mesajlar ve değişken değerleri yazdırarak programın hangi adımda olduğunu izler.
  • Hata–belirti–çözüm tablosu ve hata günlüğüyle sistematik hata ayıklama adımlarını uygular.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Hata dedektifleri

Tahtaya çıktısı alınmış altı hatalı devre ve üç hatalı blok programı asılır. Gruplar "belirti kartı"nı (örneğin "LED hiç yanmıyor") çeker ve uygun hatayı bulup üzerine böcek çıkartması yapıştırır. Ardından çözüm kartını yanına ekler; doğru eşleşmeleri sınıf birlikte kontrol eder.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Devre hataları

Soru işaretli kutulara dokun.

?Devrede hata ararken nereden başlamalıyız?
Önce güç ve toprak yolunu (5V ve GND) kontrol ederiz, sonra akımın izlediği yolu pinden GND’ye kadar parmağımızla takip ederiz. Her elemanın yönüne ve hangi sütunda olduğuna bakarız.
?Kısa devre neden tehlikelidir?
Akım hiçbir dirençle karşılaşmadan kaynaktan toprağa akar. Çok büyük bir akım oluşur; kablolar ısınır, Arduino ya da bilgisayarın USB bağlantı noktası zarar görebilir.
Anahtar kavramlar: BugDebugKısa devre
Ters LED13LED yanmazDirenç yok13LED zarar görürYanlış pin12Kod 13, kablo 12GND yok13kopukDevre tamamlanmazKısa devre5V5V doğrudan GND’deButon yönükanala paralelHep 1 ya da hep 0
HataBelirtiÇözüm
Ters takılmış LED
Direnç yok
Yanlış pin
GND bağlı değil
Kısa devre
Buton kanala paralel
02Kod hataları

Kartlara dokun.

?Yukarıdaki programda hangi iki hata var?
LED pin 13’e bağlıyken program pin 12’yi yakıyor. Ayrıca söndürme satırından sonra bekle bloğu yok; LED doğru pinde olsa bile hep yanık görünürdü.
?Kod hatası ile devre hatasını nasıl ayırt ederiz?
Seri monitöre ara mesaj yazdırırız. Mesaj geliyor ama çıkış olmuyorsa sorun büyük olasılıkla devrededir; mesaj hiç gelmiyorsa kod o satıra ulaşmıyordur.
Arduino başladığında
sürekli tekrarla
dijital pin 12 YÜKSEK ▾ yap
1 saniye bekle
dijital pin 13 DÜŞÜK ▾ yap
03Seri monitörle izleme
?Seri monitörde hep 0 görüyorsak ne düşünmeliyiz?
Butona basılsa da 0 okunuyorsa buton pin 2’ye ulaşmıyordur: butonun yönü, 5V bağlantısı ya da kablonun pini kontrol edilmelidir.
?İş bitince ara mesajları silmeli miyiz?
Hata bulunduktan sonra gereksiz mesajlar silinebilir ya da azaltılabilir. Çok fazla mesaj seri monitörü doldurur ve önemli bilgiyi görmeyi zorlaştırır.
Arduino başladığında
sürekli tekrarla
buton ▾ değişkenini dijital pin 2 oku yap
seri monitöre buton yaz
eğer (buton) = (1) ise
seri monitöre LED yandı yaz
dijital pin 13 YÜKSEK ▾ yap
değilse
dijital pin 13 DÜŞÜK ▾ yap
0.2 saniye bekle
Kodun içine “iz” bırak Arduino başladığındasürekli tekrarlabuton ← dijital pin 2 okuseri monitöre yaz: butoneğer buton = 1 iseseri monitöre yaz: LED yandıdijital pin 13 YÜKSEK yap !! Seri Monitör001LED yandı1LED yandı0 “LED yandı” yazıyor amaLED yanmıyorsa: sorun devrede!
04Sistematik hata ayıklama
?Hata ayıklama döngüsünün adımları nelerdir?
Gözlemle (ne oluyor, ne olmalıydı?), tahmin et (sorun nerede?), tek bir şeyi değiştir, yeniden test et ve sonucu kaydet. Sorun çözülene kadar döngü tekrarlanır.
?Hata günlüğü ne işe yarar?
Hangi hatayı nasıl çözdüğümüzü yazarız. Aynı hata yeniden çıktığında çözümü hemen buluruz; arkadaşlarımız da bizim deneyimimizden yararlanır.
Biliyor muydun?

Birine sorunu yüksek sesle anlatmak çoğu zaman hatayı kendi kendimize bulmamızı sağlar. Yazılımcılar buna "lastik ördek yöntemi" der.

Hata ayıklama döngüsü 1 GözlemleNe oluyor?Ne olmalıydı? 2 Tahmin etDevrede mi,kodda mı? 3 DeğiştirTek seferdetek şey 4 Test etYenidençalıştır 5 KaydetHatayı veçözümü yaz çözülene kadar tekrarla Seri monitör gözün olur:kod nereye kadar çalıştı, değişken kaç oldu?

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: İlk "bug"

1947’de Harvard Mark II bilgisayarının bir rölesine sıkışan güvenin not defterine yapıştırıldığını ve "ilk gerçek bug bulundu" diye yazıldığını anlat. Programdaki hataya "bug", hatayı bulup düzeltmeye "debug" dendiğini söyle. "Devreniz çalışmayınca ilk ne yapıyorsunuz?" sorusuna gelen cevapları tahtaya yaz.

9dk

Keşif: Devre hataları galerisi

Galerideki altı hatayı tek tek göster ve her birinin belirtisini sor: ters LED hiç yanmaz, dirençsiz LED zarar görebilir, yanlış pinde başka bir şey tepki verir, GND yoksa hiçbir şey çalışmaz, kısa devrede Arduino kapanır ya da ısınır. Tinkercad’de hazırladığın hatalı devreleri açarak belirtileri canlı gösterin.

Ters LED13LED yanmazDirenç yok13LED zarar görürYanlış pin12Kod 13, kablo 12GND yok13kopukDevre tamamlanmazKısa devre5V5V doğrudan GND’deButon yönükanala paralelHep 1 ya da hep 0
9dk

Keşif: Kod hataları ve seri monitör

Seri monitörün "kodun gözü" olduğunu anlat: değişkeni yazdırınca değerini, ara mesaj yazdırınca kodun o satıra ulaştığını görürüz. Aşağıdaki programı çalıştırın; "LED yandı" mesajı gelip LED yanmıyorsa sorunun devrede, mesaj hiç gelmiyorsa sorunun kodda ya da butonda olduğunu tartışın.

Kodun içine “iz” bırak Arduino başladığındasürekli tekrarlabuton ← dijital pin 2 okuseri monitöre yaz: butoneğer buton = 1 iseseri monitöre yaz: LED yandıdijital pin 13 YÜKSEK yap !! Seri Monitör001LED yandı1LED yandı0 “LED yandı” yazıyor amaLED yanmıyorsa: sorun devrede!
Arduino başladığında
sürekli tekrarla
buton ▾ değişkenini dijital pin 2 oku yap
seri monitöre buton yaz
eğer (buton) = (1) ise
seri monitöre LED yandı yaz
dijital pin 13 YÜKSEK ▾ yap
değilse
dijital pin 13 DÜŞÜK ▾ yap
0.2 saniye bekle
12dk

Etkinlik: Hata avı istasyonları

Gruplar sırayla hatalı dosyaları açar. Her istasyonda önce belirtiyi gözler, bir tahmin yazar, tek bir değişiklik yapar ve yeniden test eder. Hata günlüğüne hatayı, belirtiyi ve çözümü not ederler. Son istasyondaki program, LED’in yanıp sönmesi gerekirken hiç sönmeyen bir koddur; iki hatayı da bulan grup kazanır.

Hata ayıklama döngüsü 1 GözlemleNe oluyor?Ne olmalıydı? 2 Tahmin etDevrede mi,kodda mı? 3 DeğiştirTek seferdetek şey 4 Test etYenidençalıştır 5 KaydetHatayı veçözümü yaz çözülene kadar tekrarla Seri monitör gözün olur:kod nereye kadar çalıştı, değişken kaç oldu?
Arduino başladığında
sürekli tekrarla
dijital pin 12 YÜKSEK ▾ yap
1 saniye bekle
dijital pin 13 DÜŞÜK ▾ yap
5dk

Değerlendirme: Hata günlüğü

Her grup günlüğünden en zor bulduğu hatayı okur. Sınıf bu hatanın devre hatası mı, kod hatası mı olduğunu ve hangi ipucuyla bulunduğunu tartışır.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Programdaki hataya İngilizce "bug", hatayı bulup düzeltmeye "debug" denir.

Cevabı gösterDoğru

2. LED ters takılırsa daha az parlak yanar.

Cevabı gösterYanlış · LED akımı tek yönde geçirir; ters takılınca hiç yanmaz. Uzun bacak (anot) pin tarafında olmalıdır.

3. Seri monitöre ara mesaj yazdırmak programın hangi satıra kadar çalıştığını gösterir.

Cevabı gösterDoğru

4. Hata ayıklarken aynı anda birçok şeyi değiştirmek daha hızlı sonuç verir.

Cevabı gösterYanlış · Birçok şey birden değişirse hangisinin sorunu çözdüğünü bilemeyiz; hatta yeni hatalar ekleyebiliriz. Her seferinde tek bir değişiklik yapıp test ederiz.

5. 5V ile GND’nin doğrudan bağlanması kısa devredir ve Arduino’ya zarar verebilir.

Cevabı gösterDoğru

6. GND bağlantısı olmayan bir devrede akım dolaşamaz.

Cevabı gösterDoğru · Akımın kaynağa geri dönebileceği bir yol olmadığı için devre tamamlanmaz.

7. Seri monitörde "LED yandı" yazıyorsa LED kesinlikle yanıyordur.

Cevabı gösterYanlış · Mesaj yalnızca kodun o satıra ulaştığını gösterir. LED yanmıyorsa sorun devrededir: ters LED, kopuk kablo ya da yanlış pin olabilir.

8. Blokta pin 13 yazıyor ama kablo pin 12’ye takılıysa LED tepki vermez.

Cevabı gösterDoğru

9. "Sürekli tekrarla" bloğunun dışına konan komutlar her turda yeniden çalışır.

Cevabı gösterYanlış · Döngünün dışındaki komutlar program başında yalnızca bir kez çalışır. Tekrar etmesi gerekenler döngünün içine konur.
← Önceki haftaTMP36 ile Sıcaklık Alarmı Sonraki hafta →Servo Motor: Açıyla Hareket

24. hafta günlük planı

2026–2027 1. düzey Seçmeli Robotik Kodlama 1 dersi 24. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ ROBOTİK KODLAMA 1. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 24. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Robotik Kodlama 1. SeviyeSınıf / Düzey1. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih24. Hafta · 22–26 Mart (MART)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaROBOTİK DEVRE TASARIMI
KonuTest ve Hata Ayıklama
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıRK1.3.3 Blok tabanlı ortamda programlama sürecini yönetebilme · RK1.3.4 Programı test edebilme
Süreç bileşenleri
  • Sık yapılan devre hatalarını (ters LED, eksik direnç, yanlış pin, eksik GND, kısa devre) belirtilerinden tanır.
  • Kod hatalarını (yanlış pin numarası, eksik bekle bloğu, döngü dışında kalan komut) bularak düzeltir.
  • Seri monitöre ara mesajlar ve değişken değerleri yazdırarak programın hangi adımda olduğunu izler.
  • Hata–belirti–çözüm tablosu ve hata günlüğüyle sistematik hata ayıklama adımlarını uygular.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta ve Tinkercad sınıf hesabı · Öğretmenin hazırladığı 4–5 "hatalı devre" Tinkercad dosyası · Hata–çözüm eşleştirme kartları · Hata günlüğü çalışma kâğıdı (hata, belirti, çözüm) · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: İlk "bug"
1947’de Harvard Mark II bilgisayarının bir rölesine sıkışan güvenin not defterine yapıştırıldığını ve "ilk gerçek bug bulundu" diye yazıldığını anlat. Programdaki hataya "bug", hatayı bulup düzeltmeye "debug" dendiğini söyle. "Devreniz çalışmayınca ilk ne yapıyorsunuz?" sorusuna gelen cevapları tahtaya yaz.
1. ders
9 dk		Keşif: Devre hataları galerisi
Galerideki altı hatayı tek tek göster ve her birinin belirtisini sor: ters LED hiç yanmaz, dirençsiz LED zarar görebilir, yanlış pinde başka bir şey tepki verir, GND yoksa hiçbir şey çalışmaz, kısa devrede Arduino kapanır ya da ısınır. Tinkercad’de hazırladığın hatalı devreleri açarak belirtileri canlı gösterin.
1. ders
9 dk		Keşif: Kod hataları ve seri monitör
Seri monitörün "kodun gözü" olduğunu anlat: değişkeni yazdırınca değerini, ara mesaj yazdırınca kodun o satıra ulaştığını görürüz. Aşağıdaki programı çalıştırın; "LED yandı" mesajı gelip LED yanmıyorsa sorunun devrede, mesaj hiç gelmiyorsa sorunun kodda ya da butonda olduğunu tartışın.
1. ders
12 dk		Etkinlik: Hata avı istasyonları
Gruplar sırayla hatalı dosyaları açar. Her istasyonda önce belirtiyi gözler, bir tahmin yazar, tek bir değişiklik yapar ve yeniden test eder. Hata günlüğüne hatayı, belirtiyi ve çözümü not ederler. Son istasyondaki program, LED’in yanıp sönmesi gerekirken hiç sönmeyen bir koddur; iki hatayı da bulan grup kazanır.
1. ders
5 dk		Değerlendirme: Hata günlüğü
Her grup günlüğünden en zor bulduğu hatayı okur. Sınıf bu hatanın devre hatası mı, kod hatası mı olduğunu ve hangi ipucuyla bulunduğunu tartışır.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Belirti → olası hata; Hata ayıklama adımları; Devre hatası mı, kod hatası mı?; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Test yarışması: Test ve Hata Ayıklama.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Hata dedektifleri. Tahtaya çıktısı alınmış altı hatalı devre ve üç hatalı blok programı asılır. Gruplar "belirti kartı"nı (örneğin "LED hiç yanmıyor") çeker ve uygun hatayı bulup üzerine böcek çıkartması yapıştırır. Ardından çözüm kartını yanına ekler; doğru eşleşmeleri sınıf birlikte kontrol eder.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Programdaki hataya İngilizce "bug", hatayı bulup düzeltmeye "debug" denir. (D)
  2. LED ters takılırsa daha az parlak yanar. (Y)
  3. Seri monitöre ara mesaj yazdırmak programın hangi satıra kadar çalıştığını gösterir. (D)
  4. Hata ayıklarken aynı anda birçok şeyi değiştirmek daha hızlı sonuç verir. (Y)
  5. 5V ile GND’nin doğrudan bağlanması kısa devredir ve Arduino’ya zarar verebilir. (D)
  6. GND bağlantısı olmayan bir devrede akım dolaşamaz. (D)
  7. Seri monitörde "LED yandı" yazıyorsa LED kesinlikle yanıyordur. (Y)
  8. Blokta pin 13 yazıyor ama kablo pin 12’ye takılıysa LED tepki vermez. (D)
  9. "Sürekli tekrarla" bloğunun dışına konan komutlar her turda yeniden çalışır. (Y)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarHatalı devre dosyalarını ders öncesi hazırlayın: çalışan bir devreyi kopyalayıp her kopyaya tek bir hata ekleyin. Tinkercad kısa devrede ya da dirençsiz LED’de uyarı gösterebilir; bu uyarıları da bir ipucu olarak kullanın.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR22.03.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →