Robotik 1 · 28. hafta · Farklı Düzeylerde Robotik Uygulamalar

Akıllı Otopark Bariyeri

Robotik Kodlama 1 · 28. hafta ders notu · RK1.4.1

Öğrenme çıktıları

RK1.4.1

Otopark bariyerinin işleyişini girdi (mesafe), işlem (karar) ve çıktı (servo, LED) olarak çözümler.
Ultrasonik sensör, servo motor ve iki LED’i aynı devrede birleştirir.
Araç 15 cm’den yakınsa bariyeri 90°’ye kaldırıp 3 saniye sonra indiren, ışıkları buna göre değiştiren programı yazar ve test eder.
Projeyi geliştirmek için öneriler (araç sayacı, dolu uyarısı) üretir.

Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Karton bariyer

Pipetten yapılmış bariyer kolu bir mandalla masaya tutturulur. "Sensör" öğrencisi cetvelle yaklaşan oyuncak arabanın mesafesini okur; 15 cm’nin altına inince "Arduino" öğrencisi "yeşil, 90 derece!" der, "servo" öğrencisi kolu kaldırır, sınıf 3’e kadar sayar ve kol iner. Ardından araba 3 saniyede geçemeyecek kadar yavaş sürülür ve sorun canlandırılarak bulunur.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Bariyer nasıl çalışır?

?Bariyerin girdisi, işlemi ve çıktısı nelerdir?

Girdi: ultrasonik sensörün ölçtüğü mesafe. İşlem: Arduino’nun "mesafe 15 cm’den az mı?" kararı. Çıktılar: bariyeri kaldıran servo motor ile yeşil ve kırmızı LED’ler.

?Neden 15 cm gibi küçük bir sınır seçtik?

Maket boyutunda çalışıyoruz; oyuncak araba bariyere iyice yaklaşınca açılsın, yanından geçenler bariyeri açmasın diye sınır küçük tutuldu. Gerçek otoparklarda bu sınır daha büyüktür.

Anahtar kavramlar: GirdiİşlemÇıktıBariyer

02Akış şeması

?"Evet" kolunda hangi adımlar var?

Yeşil yanar ve kırmızı söner, servo 90°’ye gider, 3 saniye beklenir, servo 0°’ye döner. Ardından döngü başa döner ve mesafe yeniden ölçülür.

?"Hayır" kolunda neden yeniden kırmızı yakılıyor?

Bir önceki turda yeşil yanmış olabilir. Araç yokken her turda kırmızıyı yakıp yeşili söndürmek ışıkların her zaman doğru durumda kalmasını sağlar.

03Bağlantı tablosu

Soru işaretli kutulara dokun.

?Servonun kırmızı ve kahverengi kablosu neden breadboard hatlarına bağlanıyor?

Sensör ve servo aynı 5V ile GND’yi kullanır. Arduino’da tek 5V pini olduğu için ortak + ve − hatları kablo bağlamayı kolaylaştırır.

Eleman	Arduino’da	Not
HC-SR04 VCC / GND
HC-SR04 Trig / Echo
Servo turuncu
Servo kırmızı / kahverengi
Yeşil LED
Kırmızı LED

04Bariyer programı

?Bariyer indikten sonra yeşil LED ne zaman söner?

Döngü başa döner, mesafe yeniden ölçülür. Araç gitmişse "değilse" kolu çalışır; yeşil söner, kırmızı yanar.

?Bu programın zayıf noktası nedir?

Bariyer, araç geçmiş olsun ya da olmasın 3 saniye sonra iner. Araç yavaşsa kol inip yeniden kalkar; gerçek hayatta bu tehlikeli olabilir.

Arduino başladığında

servo pin 9 açısını 0 derece yap

sürekli tekrarla

mesafe ▾ değişkenini ultrasonik mesafe · trig 7 · echo 6 · cm yap

eğer (mesafe) < (15) ise

dijital pin 13 DÜŞÜK ▾ yap

dijital pin 12 YÜKSEK ▾ yap

servo pin 9 açısını 90 derece yap

3 saniye bekle

servo pin 9 açısını 0 derece yap

değilse

dijital pin 12 DÜŞÜK ▾ yap

dijital pin 13 YÜKSEK ▾ yap

0.2 saniye bekle

Biliyor muydun?

Geliştirme fikri: bir "araç" değişkeni tutup bariyer her kalktığında 1 artırın ve seri monitöre yazdırın; böylece otoparka giren araçları sayarsınız.

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Otopark girişi

Bir alışveriş merkezi ya da hastane otoparkının girişini hatırlat: araç yaklaşınca bariyer kalkar, geçince iner, ışık kırmızıdan yeşile döner. "Bariyer arabanın geldiğini nereden anlıyor?" sorusunu tartışın. Bu projenin önceki iki haftada öğrendiğimiz servo ve ultrasonik sensörü birleştireceğini söyle.

8dk

Keşif: Akış şeması

Akış şemasını birlikte okuyun: mesafeyi ölç → 15 cm’den az mı? Evet ise yeşil yak, servo 90°, 3 saniye bekle, servo 0°. Hayır ise kırmızı yak, bariyer kapalı kalsın. Her kutunun hangi bloğa karşılık geleceğini tahtada okla eşleştirin.

9dk

Keşif: Devreyi birleştir

Sensörü (Trig 7, Echo 6), servoyu (turuncu pin 9, kırmızı + hattı, kahverengi − hattı) ve LED’leri (yeşil pin 12, kırmızı pin 13) yerleştirin. Önce bariyeri kapatıp kırmızıyı yakan ve mesafeyi seri monitöre yazan başlangıç programıyla her parçanın çalıştığını kontrol edin.

Arduino başladığında

servo pin 9 açısını 0 derece yap

dijital pin 13 YÜKSEK ▾ yap

dijital pin 12 DÜŞÜK ▾ yap

sürekli tekrarla

mesafe ▾ değişkenini ultrasonik mesafe · trig 7 · echo 6 · cm yap

seri monitöre mesafe yaz

0.3 saniye bekle

13dk

Etkinlik: Bariyeri programla

Gruplar akış şemasını bloklara çevirir. Hedefi sensöre yaklaştırıp uzaklaştırarak bariyerin doğru anda kalkıp kalkmadığını, 3 saniye sonra inip inmediğini ve ışıkların doğru değiştiğini test ederler. Araç 3 saniyeden sonra hâlâ bariyerin önündeyse ne olduğunu gözleyip bunun güvenli olup olmadığını tartışırlar.

Arduino başladığında

servo pin 9 açısını 0 derece yap

sürekli tekrarla

mesafe ▾ değişkenini ultrasonik mesafe · trig 7 · echo 6 · cm yap

eğer (mesafe) < (15) ise

dijital pin 13 DÜŞÜK ▾ yap

dijital pin 12 YÜKSEK ▾ yap

servo pin 9 açısını 90 derece yap

3 saniye bekle

servo pin 9 açısını 0 derece yap

değilse

dijital pin 12 DÜŞÜK ▾ yap

dijital pin 13 YÜKSEK ▾ yap

0.2 saniye bekle

5dk

Değerlendirme: Maket gösterisi

Bir grup programını akıllı tahtada çalıştırır; başka bir öğrenci karton maketi aynı anda elle hareket ettirir. Sınıf, kronometreyle 3 saniyelik bekleme süresini ve ışıkların doğru yanıp yanmadığını kontrol eder.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Bu projede ultrasonik sensör girdi, servo motor ve LED’ler çıktıdır.

Cevabı göster

Doğru

2. Programımızda 90° bariyerin kalktığı, 0° ise indiği konumdur.

Cevabı göster

Doğru

3. "3 saniye bekle" bloğu olmasa da araç rahatça geçer.

Cevabı göster

Yanlış · Bekleme olmazsa servo hemen 0°’ye döner; bariyer araç geçmeden iner.

4. Araç 15 cm’den uzaktayken kırmızı LED yanar.

Cevabı göster

Doğru

5. Servo ve ultrasonik sensör aynı pine bağlanabilir.

Cevabı göster

Yanlış · Her elemanın sinyali ayrı bir pinden yönetilir: sensör 7 ve 6, servo 9. Aynı pin aynı anda iki iş yapamaz.

6. Başlangıçta servoyu 0° yapmak, program başladığında bariyerin kapalı olmasını sağlar.

Cevabı göster

Doğru

7. Koşuldaki 15 yerine 150 yazılırsa bariyer yalnızca çok yakındaki araçlara açılır.

Cevabı göster

Yanlış · Sınır büyürse bariyer 150 cm uzaktaki araçlara, hatta yanından geçen insanlara bile açılır.

8. Akış şemasındaki eşkenar dörtgen, programdaki "eğer" bloğuna karşılık gelir.

Cevabı göster

Doğru

9. Araç 3 saniye sonra hâlâ bariyerin önündeyse bariyer bir daha kalkamaz.

Cevabı göster

Yanlış · Döngü başa döner ve mesafe yeniden ölçülür; araç hâlâ yakınsa bariyer yeniden kalkar. Ancak kol önce inip sonra kalktığı için bu durum geliştirilmelidir.

28. hafta günlük planı

2026–2027 1. düzey Seçmeli Robotik Kodlama 1 dersi 28. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ ROBOTİK KODLAMA 1. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 28. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
Ders	Seçmeli Robotik Kodlama 1. Seviye	Sınıf / Düzey	1. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih	28. Hafta · 19–23 Nisan (NİSAN)	Süre	2 ders saati (40' + 40')
Tema	FARKLI DÜZEYLERDE ROBOTİK UYGULAMALAR
Konu	Akıllı Otopark Bariyeri
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısı	RK1.4.1 Yazılım geliştirme ile robotik sistemleri entegre ederek temel düzeyde ürün geliştirebilme
Süreç bileşenleri	Otopark bariyerinin işleyişini girdi (mesafe), işlem (karar) ve çıktı (servo, LED) olarak çözümler. Ultrasonik sensör, servo motor ve iki LED’i aynı devrede birleştirir. Araç 15 cm’den yakınsa bariyeri 90°’ye kaldırıp 3 saniye sonra indiren, ışıkları buna göre değiştiren programı yazar ve test eder. Projeyi geliştirmek için öneriler (araç sayacı, dolu uyarısı) üretir.
Araç, gereç ve kaynaklar	Akıllı tahta ve Tinkercad sınıf hesabı · Karton bariyer maketi (pipet kol, mandal ya da tahta çubuk) · Oyuncak araba · Kronometre · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)

BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
Süre	Etkinlik akışı
1. ders 5 dk	Isınma: Otopark girişi Bir alışveriş merkezi ya da hastane otoparkının girişini hatırlat: araç yaklaşınca bariyer kalkar, geçince iner, ışık kırmızıdan yeşile döner. "Bariyer arabanın geldiğini nereden anlıyor?" sorusunu tartışın. Bu projenin önceki iki haftada öğrendiğimiz servo ve ultrasonik sensörü birleştireceğini söyle.
1. ders 8 dk	Keşif: Akış şeması Akış şemasını birlikte okuyun: mesafeyi ölç → 15 cm’den az mı? Evet ise yeşil yak, servo 90°, 3 saniye bekle, servo 0°. Hayır ise kırmızı yak, bariyer kapalı kalsın. Her kutunun hangi bloğa karşılık geleceğini tahtada okla eşleştirin.
1. ders 9 dk	Keşif: Devreyi birleştir Sensörü (Trig 7, Echo 6), servoyu (turuncu pin 9, kırmızı + hattı, kahverengi − hattı) ve LED’leri (yeşil pin 12, kırmızı pin 13) yerleştirin. Önce bariyeri kapatıp kırmızıyı yakan ve mesafeyi seri monitöre yazan başlangıç programıyla her parçanın çalıştığını kontrol edin.
1. ders 13 dk	Etkinlik: Bariyeri programla Gruplar akış şemasını bloklara çevirir. Hedefi sensöre yaklaştırıp uzaklaştırarak bariyerin doğru anda kalkıp kalkmadığını, 3 saniye sonra inip inmediğini ve ışıkların doğru değiştiğini test ederler. Araç 3 saniyeden sonra hâlâ bariyerin önündeyse ne olduğunu gözleyip bunun güvenli olup olmadığını tartışırlar.
1. ders 5 dk	Değerlendirme: Maket gösterisi Bir grup programını akıllı tahtada çalıştırır; başka bir öğrenci karton maketi aynı anda elle hareket ettirir. Sınıf, kronometreyle 3 saniyelik bekleme süresini ve ışıkların doğru yanıp yanmadığını kontrol eder.
2. ders 10 dk	Tekrar: Sunum 9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders 20 dk	Uygulama: Etkinlikler Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Bariyer algoritması; Girdi mi, çıktı mı?; Eleman → pin; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Eşleşen kartlar: Akıllı Otopark Bariyeri.
2. ders 10 dk	Değerlendirme 9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
Farklılaştırma	Bilgisayarsız sınıf alternatifi: Karton bariyer. Pipetten yapılmış bariyer kolu bir mandalla masaya tutturulur. "Sensör" öğrencisi cetvelle yaklaşan oyuncak arabanın mesafesini okur; 15 cm’nin altına inince "Arduino" öğrencisi "yeşil, 90 derece!" der, "servo" öğrencisi kolu kaldırır, sınıf 3’e kadar sayar ve kol iner. Ardından araba 3 saniyede geçemeyecek kadar yavaş sürülür ve sorun canlandırılarak bulunur.

BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçları	Kontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları	Bu projede ultrasonik sensör girdi, servo motor ve LED’ler çıktıdır. (D) Programımızda 90° bariyerin kalktığı, 0° ise indiği konumdur. (D) "3 saniye bekle" bloğu olmasa da araç rahatça geçer. (Y) Araç 15 cm’den uzaktayken kırmızı LED yanar. (D) Servo ve ultrasonik sensör aynı pine bağlanabilir. (Y) Başlangıçta servoyu 0° yapmak, program başladığında bariyerin kapalı olmasını sağlar. (D) Koşuldaki 15 yerine 150 yazılırsa bariyer yalnızca çok yakındaki araçlara açılır. (Y) Akış şemasındaki eşkenar dörtgen, programdaki "eğer" bloğuna karşılık gelir. (D) Araç 3 saniye sonra hâlâ bariyerin önündeyse bariyer bir daha kalkamaz. (Y)
Belirli gün ve haftalar	23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalar	Gerçek otopark bariyerlerinde aracın tamamen geçtiğini anlamak için bariyerin arkasında ikinci bir sensör bulunur. İleri düzey gruplara "araç gidene kadar bariyeri açık tut" görevini verebilirsiniz: bariyer kalktıktan sonra mesafe 15 cm’yi geçene kadar tekrar ölçen bir döngü gerekir.

…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni

UYGUNDUR19.04.2027…………………………Okul Müdürü

Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.

Etkileşimli sürümü aç →