Bilişim Ders Notları
Robotik 1 · 29. hafta · Farklı Düzeylerde Robotik Uygulamalar

PIR Sensörlü Hırsız Alarmı

Robotik Kodlama 1 · 29. hafta ders notu · RK1.4.1

Öğrenme çıktıları
RK1.4.1
  • PIR sensörünün insan vücudunun yaydığı kızılötesi ışıktaki değişimi algıladığını ve dijital (1/0) çıkış verdiğini açıklar.
  • PIR sensörü, buzzer, LED ve susturma butonunu bir devrede birleştirir.
  • Hareket algılanınca alarmı başlatan, butona basılınca susturan programı "alarm" değişkeniyle yazar.
  • Ürününü bir sunum kartıyla tanıtır ve arkadaşlarının ürünlerini ölçütlere göre değerlendirir.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Sessiz bekçi oyunu

Bir öğrenci gözleri kapalı "PIR" olur ve sınıfın bir köşesine döner. Öğretmenin işaret ettiği öğrenciler "bekçinin" alanına yavaşça girer; PIR bir ses ya da hareket fark edince "1!" der ve "alarm" öğrencisi zili çalar. Zil ancak "buton" öğrencisi omzuna dokununca susar. Ardından gruplar ürün kartlarını doldurup kısa sunumlarını yapar.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01PIR hareket sensörü · numaralı tanıtım
PIR hareket sensörü
  1. 1Kızılötesi algılayıcıSıcak cisimlerin (insan, hayvan) yaydığı ısıyı algılar.Dokun, adını gör
  2. 2GövdeHareket algılanınca çıkış pini bir süre YÜKSEK olur.Dokun, adını gör
  3. 3BağlantıModelde 3 uç vardır: +, OUT (dijital pin), GND.Dokun, adını gör

Görseldeki numaralara ya da listedeki satırlara dokun; parçanın adı ve görevi açılır.

02PIR sensörü nedir?
?PIR sensörü neyi algılar?
Görüş alanındaki kızılötesi ışığın değişimini algılar. İnsanlar ve hayvanlar vücut ısıları nedeniyle kızılötesi ışık yayar; biri alanda hareket edince bu ışık değişir ve sensör çıkışını 1 yapar.
?Neden "pasif" deniyor?
Sensör kendisi ışın ya da ses göndermez, yalnızca çevreden gelen kızılötesi ışığı dinler. Ultrasonik sensör ise ses gönderdiği için etkin (aktif) bir sensördür.
?Beyaz kubbe ne işe yarar?
Bu kubbe Fresnel merceğidir. Görüş alanını birçok küçük bölgeye ayırır ve ışığı sensörün üzerine toplar; böylece bir bölgeden diğerine geçen hareket kolayca fark edilir.
Anahtar kavramlar: PIRKızılötesiPasif sensör
hareket vücut ısısı = kızılötesi ışık PIR = Pasif KızılötesiIşın göndermez, yalnızcaısı değişimini algılar. Hareket var → OUT = 1 (YÜKSEK)Hareket yok → OUT = 0 (DÜŞÜK)
03Bağlantı tablosu

Soru işaretli kutulara dokun.

?PIR’ın çıkışı için neden pull-down direnci kullanmadık?
PIR modülünün çıkışı kendisi 1 ya da 0 üretir; boşta kalmaz. Butonun ise basılmadığında bir yere bağlı olmadığı için pull-down direncine ihtiyacı vardır.
ATmega328P UNO 131211~10~9~876~5~43~25VGNDA0 + + · OUT · − Susturma: 3Buzzer: 12LED: 13 PIR OUT → pin 2Hırsız alarmı: PIR + buton + buzzer + LED
ElemanArduino’daNot
PIR + (VCC)
PIR OUT
PIR − (GND)
Susturma butonu
Buzzer +
Kırmızı LED
04Alarm durumu: değişkenle hafıza
?"alarm" değişkeni neden gerekli?
Hırsız bir kez görüldüğünde alarm, o kişi hareketsiz kalsa bile çalmaya devam etmelidir. Değişken, "alarm açıldı" bilgisini butona basılana kadar hatırlar.
?Susturduktan hemen sonra alarm neden yeniden çalabilir?
PIR, hareket bittikten sonra da birkaç saniye 1 vermeye devam eder. Program pin 2’yi hâlâ 1 okuyunca alarmı yeniden 1 yapar. Susturduktan sonra birkaç saniye beklemek bu sorunu çözer.
Arduino başladığında
alarm ▾ değişkenini 0 yap
sürekli tekrarla
eğer dijital pin (2) okuma = (1) ise
alarm ▾ değişkenini 1 yap
eğer dijital pin (3) okuma = (1) ise
alarm ▾ değişkenini 0 yap
eğer (alarm) = (1) ise
buzzer pin 12 1500 Hz çal
dijital pin 13 YÜKSEK ▾ yap
0.2 saniye bekle
dijital pin 13 DÜŞÜK ▾ yap
0.2 saniye bekle
değilse
buzzer pin 12 sustur
Biliyor muydun?

LED’in yanıp sönmesini sağlayan iki "0,2 saniye bekle" bloğu, alarmın ışığını daha dikkat çekici yapar.

05Ürün sunum kartı

Kartlara dokun.

?İyi bir ürün sunumunda neler olur?
Ürün çalıştırılarak gösterilir, hangi sorunu çözdüğü ve nasıl çalıştığı kısaca anlatılır, karşılaşılan bir hata ile çözümü paylaşılır ve dinleyicilerin soruları yanıtlanır.
ÜRÜN KARTIEkip: ……… Ürünün adı“Sessiz Bekçi” Hangi sorunu çözüyor?Sınıf dolabına izinsizyaklaşılınca haber verir. BileşenlerPIR, buzzer, kırmızı LED, buton veArduino UNO Nasıl çalışır?Hareket algılanınca LED yanıpsöner ve buzzer öter; butonabasınca susar. Test sonucu5 denemenin 5’inde algıladı; 1 sngecikme var. Geliştirme fikriLDR ile yalnızca gece çalışsın. Sunum: 2 dakikaGöster · anlat · soruları yanıtla Sınıf puanı

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Kendiliğinden yanan ışık

Apartman merdiveninde, market kapısında ya da tuvaletlerde yaklaşınca kendiliğinden yanan ışıkları ve açılan kapıları hatırlat. "Bu sistemler bizi nasıl fark ediyor, kamerası mı var?" diye sor. Cevapları topladıktan sonra çoğunda küçük, beyaz kubbeli bir PIR sensörü bulunduğunu söyle.

7dk

Keşif: PIR nasıl algılar?

Her insanın vücut ısısı nedeniyle gözle görülmeyen kızılötesi ışık yaydığını anlat. PIR sensörünün kendisinin ışın göndermediğini (pasif), görüş alanındaki kızılötesi ışık değişince OUT bacağından 1 verdiğini göster. Hareketi seri monitöre yazdıran kısa programı çalıştırın; simülasyonda sensörün önündeki kişiyi sürükleyerek 1 ve 0’ları gözleyin.

hareket vücut ısısı = kızılötesi ışık PIR = Pasif KızılötesiIşın göndermez, yalnızcaısı değişimini algılar. Hareket var → OUT = 1 (YÜKSEK)Hareket yok → OUT = 0 (DÜŞÜK)
Arduino başladığında
sürekli tekrarla
hareket ▾ değişkenini dijital pin 2 oku yap
seri monitöre hareket yaz
0.5 saniye bekle
8dk

Keşif: Alarm devresi

PIR’ın + bacağını 5V’a, OUT bacağını pin 2’ye, − bacağını GND’ye bağlayın. Susturma butonunu pin 3’e 10 kΩ pull-down ile, buzzer’ı pin 12’ye, kırmızı LED’i pin 13’e ekleyin. Tinkercad’de bacak adlarını fareyle üzerine gelerek kontrol edin; sıralama modele göre değişebilir.

ATmega328P UNO 131211~10~9~876~5~43~25VGNDA0 + + · OUT · − Susturma: 3Buzzer: 12LED: 13 PIR OUT → pin 2Hırsız alarmı: PIR + buton + buzzer + LED
14dk

Etkinlik: Alarm ve susturma

Gruplar "alarm" değişkeniyle çalışan programı yazar: hareket görülünce alarm 1 olur ve hareket bitse bile alarm çalmaya devam eder; butona basılınca alarm 0 olur. Test sırasında susturduktan hemen sonra alarmın yeniden çalıp çalmadığını gözlerler. Bitiren gruplar ürün kartını doldurur.

Arduino başladığında
alarm ▾ değişkenini 0 yap
sürekli tekrarla
eğer dijital pin (2) okuma = (1) ise
alarm ▾ değişkenini 1 yap
eğer dijital pin (3) okuma = (1) ise
alarm ▾ değişkenini 0 yap
eğer (alarm) = (1) ise
buzzer pin 12 1500 Hz çal
dijital pin 13 YÜKSEK ▾ yap
0.2 saniye bekle
dijital pin 13 DÜŞÜK ▾ yap
0.2 saniye bekle
değilse
buzzer pin 12 sustur
6dk

Değerlendirme: Ürün sunumu

Her grup ürün kartıyla alarmını 2 dakikada tanıtır: adı, çözdüğü sorun, nasıl çalıştığı, test sonucu ve bir geliştirme fikri. Diğer gruplar "çalışıyor mu, anlaşılır mı, fikir özgün mü?" ölçütlerine göre yıldız verir.

ÜRÜN KARTIEkip: ……… Ürünün adı“Sessiz Bekçi” Hangi sorunu çözüyor?Sınıf dolabına izinsizyaklaşılınca haber verir. BileşenlerPIR, buzzer, kırmızı LED, buton veArduino UNO Nasıl çalışır?Hareket algılanınca LED yanıpsöner ve buzzer öter; butonabasınca susar. Test sonucu5 denemenin 5’inde algıladı; 1 sngecikme var. Geliştirme fikriLDR ile yalnızca gece çalışsın. Sunum: 2 dakikaGöster · anlat · soruları yanıtla Sınıf puanı

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. PIR, "pasif kızılötesi" anlamına gelir; sensörün kendisi ışın göndermez.

Cevabı gösterDoğru

2. PIR sensörü odadaki cisimlerin uzaklığını santimetre olarak ölçer.

Cevabı gösterYanlış · PIR yalnızca kızılötesi ışıktaki değişimi, yani hareketi algılar. Mesafe ölçmek için ultrasonik sensör kullanılır.

3. PIR sensörü hareket algılayınca OUT bacağından 1 (YÜKSEK) verir.

Cevabı gösterDoğru

4. PIR sensörünün çıkışı dijital okuma bloğuyla okunur.

Cevabı gösterDoğru

5. "alarm" değişkeni olmasa da hareket bittikten sonra alarm çalmaya devam eder.

Cevabı gösterYanlış · Değişken olmadan alarm yalnızca PIR 1 verdiği sürece çalar ve hareket bitince susar. "alarm" değişkeni alarmın açık olduğunu hatırlar.

6. Susturma butonuna basınca alarm değişkeni 0 olur.

Cevabı gösterDoğru

7. PIR sensörü camın arkasındaki hareketi kolayca algılar.

Cevabı gösterYanlış · Cam, vücudun yaydığı kızılötesi ışığın büyük kısmını geçirmez; PIR camın arkasındaki hareketi algılamakta zorlanır.

8. Gerçek PIR modüllerinde hassasiyeti ve bekleme süresini ayarlayan küçük ayar düğmeleri bulunur.

Cevabı gösterDoğru · Bu düğmeler aslında küçük potansiyometrelerdir.

9. Ürün sunumunda yalnızca çalışan kısımlardan söz edilir; hatalardan hiç bahsedilmez.

Cevabı gösterYanlış · Karşılaşılan hatalar ve çözümleri, ürünün nasıl geliştirildiğini gösterir; iyi bir sunumun parçasıdır.
← Önceki haftaAkıllı Otopark Bariyeri Sonraki hafta →Etkinlik Haftası: Robotik Tasarım Atölyesi

29. hafta günlük planı

2026–2027 1. düzey Seçmeli Robotik Kodlama 1 dersi 29. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ ROBOTİK KODLAMA 1. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 29. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Robotik Kodlama 1. SeviyeSınıf / Düzey1. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih29. Hafta · 26–30 Nisan (NİSAN)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaFARKLI DÜZEYLERDE ROBOTİK UYGULAMALAR
KonuPIR Sensörlü Hırsız Alarmı
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıRK1.4.1 Yazılım geliştirme ile robotik sistemleri entegre ederek temel düzeyde ürün geliştirebilme
Süreç bileşenleri
  • PIR sensörünün insan vücudunun yaydığı kızılötesi ışıktaki değişimi algıladığını ve dijital (1/0) çıkış verdiğini açıklar.
  • PIR sensörü, buzzer, LED ve susturma butonunu bir devrede birleştirir.
  • Hareket algılanınca alarmı başlatan, butona basılınca susturan programı "alarm" değişkeniyle yazar.
  • Ürününü bir sunum kartıyla tanıtır ve arkadaşlarının ürünlerini ölçütlere göre değerlendirir.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta ve Tinkercad sınıf hesabı · Varsa bir PIR sensör modülü · Ürün kartı çıktıları (her gruba bir tane) · Değerlendirme için yıldız çıkartmaları · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Kendiliğinden yanan ışık
Apartman merdiveninde, market kapısında ya da tuvaletlerde yaklaşınca kendiliğinden yanan ışıkları ve açılan kapıları hatırlat. "Bu sistemler bizi nasıl fark ediyor, kamerası mı var?" diye sor. Cevapları topladıktan sonra çoğunda küçük, beyaz kubbeli bir PIR sensörü bulunduğunu söyle.
1. ders
7 dk		Keşif: PIR nasıl algılar?
Her insanın vücut ısısı nedeniyle gözle görülmeyen kızılötesi ışık yaydığını anlat. PIR sensörünün kendisinin ışın göndermediğini (pasif), görüş alanındaki kızılötesi ışık değişince OUT bacağından 1 verdiğini göster. Hareketi seri monitöre yazdıran kısa programı çalıştırın; simülasyonda sensörün önündeki kişiyi sürükleyerek 1 ve 0’ları gözleyin.
1. ders
8 dk		Keşif: Alarm devresi
PIR’ın + bacağını 5V’a, OUT bacağını pin 2’ye, − bacağını GND’ye bağlayın. Susturma butonunu pin 3’e 10 kΩ pull-down ile, buzzer’ı pin 12’ye, kırmızı LED’i pin 13’e ekleyin. Tinkercad’de bacak adlarını fareyle üzerine gelerek kontrol edin; sıralama modele göre değişebilir.
1. ders
14 dk		Etkinlik: Alarm ve susturma
Gruplar "alarm" değişkeniyle çalışan programı yazar: hareket görülünce alarm 1 olur ve hareket bitse bile alarm çalmaya devam eder; butona basılınca alarm 0 olur. Test sırasında susturduktan hemen sonra alarmın yeniden çalıp çalmadığını gözlerler. Bitiren gruplar ürün kartını doldurur.
1. ders
6 dk		Değerlendirme: Ürün sunumu
Her grup ürün kartıyla alarmını 2 dakikada tanıtır: adı, çözdüğü sorun, nasıl çalıştığı, test sonucu ve bir geliştirme fikri. Diğer gruplar "çalışıyor mu, anlaşılır mı, fikir özgün mü?" ölçütlerine göre yıldız verir.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
10 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: PIR hareket sensörü: numarayı parçayla eşleştir; Bileşen → görevi; Alarm senaryosu; Hangi sensörü seçersin?; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Test yarışması: PIR Sensörlü Hırsız Alarmı.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Sessiz bekçi oyunu. Bir öğrenci gözleri kapalı "PIR" olur ve sınıfın bir köşesine döner. Öğretmenin işaret ettiği öğrenciler "bekçinin" alanına yavaşça girer; PIR bir ses ya da hareket fark edince "1!" der ve "alarm" öğrencisi zili çalar. Zil ancak "buton" öğrencisi omzuna dokununca susar. Ardından gruplar ürün kartlarını doldurup kısa sunumlarını yapar.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. PIR, "pasif kızılötesi" anlamına gelir; sensörün kendisi ışın göndermez. (D)
  2. PIR sensörü odadaki cisimlerin uzaklığını santimetre olarak ölçer. (Y)
  3. PIR sensörü hareket algılayınca OUT bacağından 1 (YÜKSEK) verir. (D)
  4. PIR sensörünün çıkışı dijital okuma bloğuyla okunur. (D)
  5. "alarm" değişkeni olmasa da hareket bittikten sonra alarm çalmaya devam eder. (Y)
  6. Susturma butonuna basınca alarm değişkeni 0 olur. (D)
  7. PIR sensörü camın arkasındaki hareketi kolayca algılar. (Y)
  8. Gerçek PIR modüllerinde hassasiyeti ve bekleme süresini ayarlayan küçük ayar düğmeleri bulunur. (D)
  9. Ürün sunumunda yalnızca çalışan kısımlardan söz edilir; hatalardan hiç bahsedilmez. (Y)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarPIR sensörü hareket bittikten sonra da birkaç saniye 1 vermeye devam edebilir; bu yüzden susturulan alarm hemen yeniden çalabilir. Bunu bir hata olarak keşfettirin ve çözüm olarak susturduktan sonra birkaç saniye beklemeyi önerin. Gerçek PIR modülleri enerji verildikten sonra yaklaşık bir dakika "ısınma" süresine ihtiyaç duyar.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR26.04.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →