Bilişim Ders Notları
Robotik 2 · 19. hafta · Gösterge ve Mesafe Uygulamaları (LCD, Çarpışma Önleyici)

LCD Ekranı Tanıyalım: 16×2 ve I2C

Robotik Kodlama 2 · 19. hafta ders notu · RK.2.3.1

Öğrenme çıktıları
RK.2.3.1
  • 16×2 karakter LCD’de satır (0–1) ve sütun (0–15) numaralarını kullanarak bir karakterin konumunu söyler.
  • Paralel LCD’nin pin gruplarını (güç, kontrast, kontrol, veri, arka ışık) ve görevlerini açıklar.
  • I2C modülün dört bağlantısını (GND, VCC, SDA → A4, SCL → A5) ve 0x27 adresinin anlamını açıklar.
  • Paralel ve I2C bağlantıyı kablo ve pin sayısı açısından karşılaştırır.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Kâğıt LCD ve canlı kablo

Tahtaya 16×2 ızgara çizilir; öğrencilerin elinde de kareli kâğıtta aynı ızgara vardır. Öğretmen "sütun 4, satır 1: K" gibi konumlar söyler, öğrenciler harfleri yazar ve sonunda gizli kelime ortaya çıkar. Ardından pin kartlarını tutan öğrencilerden "Arduino" ve "LCD" iki sıra oluşturulur; ip parçalarıyla önce paralel (12 ip), sonra I2C (4 ip) bağlantı kurulur ve fark gözle görülür.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01LCD nedir, nerede kullanılır?
?LCD ne demektir?
Liquid Crystal Display, yani sıvı kristal ekran. Arkadan gelen ışığın önündeki kristaller elektrikle döndürülür; ışığı geçiren ya da engelleyen noktalar harfleri oluşturur.
?"Karakter LCD" ne demek?
Ekran 5×8 noktalık kutulara bölünmüştür ve her kutuya bir harf, rakam ya da işaret yazılır. Resim çizmek için değil, kısa yazılar göstermek için yapılmıştır.
?16×2 ifadesi neyi anlatır?
16 sütun ve 2 satır demektir. Aynı anda en fazla 32 karakter görünür; sütunlar 0–15, satırlar 0–1 diye numaralanır.
Anahtar kavramlar: LCDKarakterSatırSütun
16 sütun × 2 satır = 32 karakter kutusu sütun 0123456789101112131415 satır01 DURKalan:9sn lcd.setCursor(7, 1); Önce sütun, sonra satır yazılır; sayma 0’dan başlar.
02Paralel LCD: 16 pin
1VSS2VDD3V04RS5RW6E7D08D19D210D311D412D513D614D715A16K MERHABA16x2LCD GüçKontrastKontrolVeri (4 bit)Boş kalır 4 bit modda yalnızca D4–D7 veri pinleri kullanılır
  1. 1VSS ve VDD (pin 1–2)LCD’nin besleme uçları: VSS GND’ye, VDD 5V’a bağlanır.Dokun, adını gör
  2. 2V0 · kontrast (pin 3)Potansiyometrenin orta ucuna bağlanır; gerilim değiştikçe yazı koyulaşır ya da kaybolur.Dokun, adını gör
  3. 3RS, RW, E (pin 4–6)Kontrol pinleri: RS komut mu yazı mı gönderildiğini, E “şimdi oku” anını bildirir; RW GND’ye bağlanır (yalnızca yazma).Dokun, adını gör
  4. 4D0–D3 (pin 7–10)8 bit modda kullanılır; Arduino projelerinde 4 bit mod seçildiği için boş kalır.Dokun, adını gör
  5. 5D4–D7 (pin 11–14)Veri pinleri: her harf 4’er bitlik iki parça hâlinde bu dört pinden gönderilir.Dokun, adını gör
  6. 6A ve K (pin 15–16)Arka ışık LED’inin anodu (A, dirençle 5V’a) ve katodu (K, GND’ye).Dokun, adını gör
  7. 7Ekran (16 × 2 karakter)Her karakter 5 × 8 noktalık bir kutuda oluşur; toplam 32 karakter görünür.Dokun, adını gör

Numaralara dokun, pinin görevini oku.

?Neden D0–D3 pinleri boş kalıyor?
LCD 4 bit modda çalıştırılır: her harf 4’er bitlik iki parça hâlinde yalnızca D4–D7 üzerinden gönderilir. Böylece Arduino’da 4 pin tasarruf edilir.
?RS ve E pinleri ne işe yarar?
RS, gönderilen bilginin bir komut mu (ör. ekranı temizle) yoksa ekrana yazılacak harf mi olduğunu bildirir. E ise "şimdi oku" sinyalidir; her bilgi E’nin kısa bir darbesiyle LCD’ye alınır.
03Paralel bağlantı tablosu

Soru işaretli kutulara dokun.

#include <LiquidCrystal.h>
//                RS  E  D4 D5 D6 D7
LiquidCrystal lcd(12, 11, 5, 4, 3, 2);

void setup() {
  lcd.begin(16, 2);   // 16 sütun, 2 satır
  lcd.print("MERHABA");
}
Biliyor muydun?

Bu bağlantı Arduino örneklerindeki standart düzendir; ama trafik ışığımızın LED’leri de pin 11, 12 ve 13’te olduğu için çakışır.

ArduinoUNO 12115432 1 VSS2 VDD3 V04 RS5 RW6 E7 D08 D19 D210 D311 D412 D513 D614 D715 A16 K LCD16×2 GND5Vpot orta ucuGNDboşboşboşboş5V (220 Ω)GND 6 sinyal kablosu Paralel bağlantı: 6 sinyal + 6 güç/kontrast = 12 bağlantı
LCD piniBağlandığı yerGörevi
VSS, RW, K
VDD
V0
RS / E
D4–D7
A
04I2C modül: 4 kabloyla LCD
GNDVCCSDASCL PCF8574T LED A0A1A2 Arka yüz I2C adresiçoğunlukla 0x27bazen 0x3F SDA → A4SCL → A5 16 pinli LCD, arkasındaki modülle 4 kabloya iner.
  1. 1GND ve VCCModülün ve LCD’nin beslemesi: GND → GND, VCC → 5V.Dokun, adını gör
  2. 2SDA ve SCLI2C veri (SDA → A4) ve saat (SCL → A5) hatları; bütün yazılar bu iki kablodan gider.Dokun, adını gör
  3. 3PCF8574 yongaArduino’dan seri gelen bilgiyi LCD’nin paralel pinlerine dağıtan “çevirmen” yonga.Dokun, adını gör
  4. 4Kontrast trimpotuKüçük tornavidayla çevrilir; yazı görünmüyorsa ya da kareler varsa ilk bakılacak yer.Dokun, adını gör
  5. 5Arka ışık jumper’ıTakılı değilse ekran ışığı yanmaz; ışığı kapatmak için çıkarılabilir.Dokun, adını gör
  6. 6A0–A2 adres pedleriLehimle birleştirilince adres değişir; aynı hatta iki LCD kullanmak için gerekir.Dokun, adını gör
  7. 716’lı pin sırasıModül LCD’nin 16 pinine lehimlidir; paralel bağlantıyı bizim yerimize yapar.Dokun, adını gör

Numaralara dokun.

?I2C nedir?
Birçok cihazın yalnızca iki hat üzerinden (SDA veri, SCL saat) sırayla konuştuğu bir haberleşme yöntemidir. Her cihazın bir adresi vardır; Arduino adresi söyleyerek doğru cihaza ulaşır.
?0x27 ne demektir?
Modülün I2C adresidir; başındaki 0x, sayının on altılık (hex) yazıldığını gösterir. 0x27 onluk sistemde 39’a eşittir. Bazı modüllerde adres 0x3F olur.
?I2C modül hangi pinlere bağlanır?
GND → GND, VCC → 5V, SDA → A4, SCL → A5. Arduino UNO’da A4 ve A5 I2C hattı olarak da çalışır.
Anahtar kavramlar: I2CSDASCLAdres
05Paralel mi, I2C mi?
?Trafik ışığı projesinde hangisini seçmeliyiz?
I2C. LED’lerimiz pin 11, 12 ve 13’te; paralel LCD aynı pinleri ister. I2C yalnızca A4 ve A5’i kullanır, dijital pinlerin hepsi boşta kalır.
#include <Wire.h>
#include <LiquidCrystal_I2C.h>
LiquidCrystal_I2C lcd(0x27, 16, 2);

void setup() {
  lcd.init();         // LCD’yi başlat
  lcd.backlight();    // arka ışığı aç
  lcd.print("MERHABA");
}
void loop() { }
Paralel mi, I2C mi? ParalelI2C Bağlantı (kablo) sayısı Paralel12 I2C4Kullanılan Arduino pini Paralel6 I2C2 (A4, A5)Boşta kalan dijital pin (2–13) Paralel6 I2C12

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Ekranlı makineler

Sınıfa "Kısa bir mesaj ya da sayı gösteren ekranları nerede gördünüz?" diye sor (asansör katı, otopark bariyeri, kombi, yazar kasa). Bu ekranların çoğunun bir ya da iki satır harf gösteren karakter LCD olduğunu söyle. Bu temada trafik ışığımıza "DUR" ve geri sayım yazan bir LCD ekleyeceğimizi duyur.

Tasarım taslağı: LCD’li trafik ışığı DURKalan:9sn ArduinoUNO I2C modüladres 0x27
10dk

Keşif: 32 kutuluk ekran

Izgara çizimini tahtaya yansıt; sütunların 0’dan 15’e, satırların 0 ve 1 diye numaralandığını göster. Öğrenciler kareli kâğıttaki ızgaraya öğretmenin söylediği konumlara harf yazar: "(0, 0) D", "(7, 1) 9". Ardından tahtada bir kutu işaretle; sınıf konumunu önce sütun, sonra satır olarak söylesin.

16 sütun × 2 satır = 32 karakter kutusu sütun 0123456789101112131415 satır01 DURKalan:9sn lcd.setCursor(7, 1); Önce sütun, sonra satır yazılır; sayma 0’dan başlar.
12dk

Keşif: 16 pin ve I2C modül

Pin çizimindeki numaralara sırayla dokun; güç, kontrast, kontrol ve veri gruplarını renkleriyle tanıt. Paralel bağlantının 12 bağlantı ve 6 dijital pin istediğini, arkadaki I2C modülün bunu 4 kabloya (GND, VCC, SDA, SCL) indirdiğini karşılaştırma grafiğiyle göster. SDA’nın A4’e, SCL’nin A5’e gittiğini ve modülün adresinin çoğunlukla 0x27 olduğunu deftere yazdır.

1VSS2VDD3V04RS5RW6E7D08D19D210D311D412D513D614D715A16K MERHABA16x2LCD GüçKontrastKontrolVeri (4 bit)Boş kalır 4 bit modda yalnızca D4–D7 veri pinleri kullanılır
9dk

Etkinlik: Tinkercad’de ilk yazı

Tinkercad’de Arduino’nun yanına "LCD 16 x 2" ekle, türünü I2C seç ve dört kabloyu bağla. Blok kodla ekrana "MERHABA" yazdır; ardından bir öğrenci tahtaya gelip imleci (0, 1)’e taşıyarak alt satıra kendi adını yazdırsın. Adında ğ, ş, ı olan bir öğrencinin adı yazılınca harflerin bozuk göründüğünü birlikte fark edin.

Arduino başladığında
LCD’yi kur: tür I2C ▾ adres 0x27 ▾
LCD arka ışığını aç ▾
LCD’yi temizle
LCD’ye MERHABA yaz
LCD imlecini sütun 0 satır 1 yap
LCD’ye ADIN yaz
4dk

Değerlendirme: Kontrol listesi ve öz değerlendirme

Tahtadaki 4 maddelik kontrol listesini (konum söyleme, pin grubu, I2C kabloları, adres) sınıfça işaretleyin. Her öğrenci kendini trafik ışığı rengiyle değerlendirir: yeşil "anlatabilirim", sarı "biraz karışık", kırmızı "tekrar etmeliyim"; kırmızı seçenlerin konuları bir sonraki derse not alınır.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. 16×2 LCD’de aynı anda en fazla 32 karakter görünür.

Cevabı gösterDoğru · 16 sütun × 2 satır = 32 karakter kutusu vardır.

2. LCD’de üst satırın numarası 1’dir.

Cevabı gösterYanlış · Satır ve sütun numaraları 0’dan başlar: üst satır 0, alt satır 1; sütunlar 0–15.

3. setCursor(7, 1) imleci 7 numaralı sütuna ve alt satıra taşır.

Cevabı gösterDoğru · İlk sayı sütun, ikinci sayı satırdır.

4. V0 pini LCD’nin kontrastını ayarlamak için kullanılır.

Cevabı gösterDoğru

5. Paralel bağlantıda LCD’nin 16 pininin hepsi Arduino’nun dijital pinlerine bağlanır.

Cevabı gösterYanlış · Arduino’nun yalnızca 6 dijital pini kullanılır (RS, E, D4–D7). Güç pinleri 5V ve GND’ye, V0 potansiyometreye gider; D0–D3 boş kalır.

6. I2C modüllü LCD Arduino’ya 4 kabloyla bağlanır.

Cevabı gösterDoğru · GND, VCC, SDA ve SCL.

7. Arduino UNO’da SDA ucu A5, SCL ucu A4 pinidir.

Cevabı gösterYanlış · Tersi doğrudur: SDA → A4, SCL → A5. Kablolar yer değiştirirse LCD hiçbir yazı göstermez.

8. 0x27, I2C modülün adresidir ve kodda doğru yazılmalıdır.

Cevabı gösterDoğru · Bazı modüllerin adresi 0x3F’dir; adres yanlışsa Arduino ekranı bulamaz.

9. LCD ekran "Ş", "ğ" ve "ı" harflerini doğrudan doğru gösterir.

Cevabı gösterYanlış · LCD’nin hazır karakter tablosunda bu harfler yoktur; "GEC", "DIKKAT" gibi Türkçe karaktersiz yazarız ya da özel karakter tasarlarız.
← Önceki haftaIsı Kontrollü Havalandırma 4: Kurulum ve Sunum Sonraki hafta →Proje Tasarımı: LCD’li Trafik Işığı

19. hafta günlük planı

2026–2027 2. düzey Seçmeli Robotik Kodlama 2 dersi 19. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ ROBOTİK KODLAMA 2. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 19. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Robotik Kodlama 2. SeviyeSınıf / Düzey2. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih19. Hafta · 8–12 Şubat (ŞUBAT)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaTRAFİK IŞIĞI UYGULAMASI
KonuLCD Ekranı Tanıyalım: 16×2 ve I2C
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıRK.2.3.1 LCD bağlantısını kavrama, proje tasarımı, bileşenleri belirleme
Süreç bileşenleri
  • 16×2 karakter LCD’de satır (0–1) ve sütun (0–15) numaralarını kullanarak bir karakterin konumunu söyler.
  • Paralel LCD’nin pin gruplarını (güç, kontrast, kontrol, veri, arka ışık) ve görevlerini açıklar.
  • I2C modülün dört bağlantısını (GND, VCC, SDA → A4, SCL → A5) ve 0x27 adresinin anlamını açıklar.
  • Paralel ve I2C bağlantıyı kablo ve pin sayısı açısından karşılaştırır.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta ve Tinkercad sınıf hesabı · Kareli kâğıda çizilmiş 16×2 LCD ızgarası (her öğrenciye bir tane) · Pin adı kartları (VSS, VDD, V0, RS, E, D4–D7, A, K, SDA, SCL) · Varsa gerçek bir 16×2 LCD ve I2C modül (elden ele dolaştırmak için) · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Ekranlı makineler
Sınıfa "Kısa bir mesaj ya da sayı gösteren ekranları nerede gördünüz?" diye sor (asansör katı, otopark bariyeri, kombi, yazar kasa). Bu ekranların çoğunun bir ya da iki satır harf gösteren karakter LCD olduğunu söyle. Bu temada trafik ışığımıza "DUR" ve geri sayım yazan bir LCD ekleyeceğimizi duyur.
1. ders
10 dk		Keşif: 32 kutuluk ekran
Izgara çizimini tahtaya yansıt; sütunların 0’dan 15’e, satırların 0 ve 1 diye numaralandığını göster. Öğrenciler kareli kâğıttaki ızgaraya öğretmenin söylediği konumlara harf yazar: "(0, 0) D", "(7, 1) 9". Ardından tahtada bir kutu işaretle; sınıf konumunu önce sütun, sonra satır olarak söylesin.
1. ders
12 dk		Keşif: 16 pin ve I2C modül
Pin çizimindeki numaralara sırayla dokun; güç, kontrast, kontrol ve veri gruplarını renkleriyle tanıt. Paralel bağlantının 12 bağlantı ve 6 dijital pin istediğini, arkadaki I2C modülün bunu 4 kabloya (GND, VCC, SDA, SCL) indirdiğini karşılaştırma grafiğiyle göster. SDA’nın A4’e, SCL’nin A5’e gittiğini ve modülün adresinin çoğunlukla 0x27 olduğunu deftere yazdır.
1. ders
9 dk		Etkinlik: Tinkercad’de ilk yazı
Tinkercad’de Arduino’nun yanına "LCD 16 x 2" ekle, türünü I2C seç ve dört kabloyu bağla. Blok kodla ekrana "MERHABA" yazdır; ardından bir öğrenci tahtaya gelip imleci (0, 1)’e taşıyarak alt satıra kendi adını yazdırsın. Adında ğ, ş, ı olan bir öğrencinin adı yazılınca harflerin bozuk göründüğünü birlikte fark edin.
1. ders
4 dk		Değerlendirme: Kontrol listesi ve öz değerlendirme
Tahtadaki 4 maddelik kontrol listesini (konum söyleme, pin grubu, I2C kabloları, adres) sınıfça işaretleyin. Her öğrenci kendini trafik ışığı rengiyle değerlendirir: yeşil "anlatabilirim", sarı "biraz karışık", kırmızı "tekrar etmeliyim"; kırmızı seçenlerin konuları bir sonraki derse not alınır.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Pin ve görevi; Paralel mi, I2C mi?; Tinkercad’de ilk yazı; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Eşleşen kartlar: LCD Ekranı Tanıyalım: 16×2 ve I2C.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Kâğıt LCD ve canlı kablo. Tahtaya 16×2 ızgara çizilir; öğrencilerin elinde de kareli kâğıtta aynı ızgara vardır. Öğretmen "sütun 4, satır 1: K" gibi konumlar söyler, öğrenciler harfleri yazar ve sonunda gizli kelime ortaya çıkar. Ardından pin kartlarını tutan öğrencilerden "Arduino" ve "LCD" iki sıra oluşturulur; ip parçalarıyla önce paralel (12 ip), sonra I2C (4 ip) bağlantı kurulur ve fark gözle görülür.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. 16×2 LCD’de aynı anda en fazla 32 karakter görünür. (D)
  2. LCD’de üst satırın numarası 1’dir. (Y)
  3. setCursor(7, 1) imleci 7 numaralı sütuna ve alt satıra taşır. (D)
  4. V0 pini LCD’nin kontrastını ayarlamak için kullanılır. (D)
  5. Paralel bağlantıda LCD’nin 16 pininin hepsi Arduino’nun dijital pinlerine bağlanır. (Y)
  6. I2C modüllü LCD Arduino’ya 4 kabloyla bağlanır. (D)
  7. Arduino UNO’da SDA ucu A5, SCL ucu A4 pinidir. (Y)
  8. 0x27, I2C modülün adresidir ve kodda doğru yazılmalıdır. (D)
  9. LCD ekran "Ş", "ğ" ve "ı" harflerini doğrudan doğru gösterir. (Y)
Belirli gün ve haftalar2. dönemin başlaması · Güvenli İnternet Günü (9 Şubat)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarKareli kâğıt ızgarası bu temanın her haftasında işe yarar; ilk derste defterlere yapıştırmak zaman kazandırır. Tinkercad’de LCD’nin adresi ile kur bloğundaki adres aynı değilse ekran boş kalır.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR08.02.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →