Bilişim Ders Notları
Robotik 2 · 26. hafta · Gösterge ve Mesafe Uygulamaları (LCD, Çarpışma Önleyici)

Gerçek Devre 2: Yükleme, Test, Sorun Giderme

Robotik Kodlama 2 · 26. hafta ders notu · RK.2.3.1

Öğrenme çıktıları
RK.2.3.1
  • Arduino IDE’ye LiquidCrystal_I2C kütüphanesini kurar, kartı ve portu seçerek programı karta yükler.
  • I2C tarayıcı programıyla LCD’nin adresini bulur ve koddaki adresle karşılaştırır.
  • "Ekran karanlık", "yazı yok", "kareler", "anlamsız karakter" belirtilerinde sorun giderme ağacını izleyerek nedeni bulur.
  • Sorun giderme günlüğü tutarak her denemede tek bir şeyi değiştirir.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Sorun giderme kart oyunu

Gruplara belirti kartları (ör. "ışık var, yazı yok") ve neden kartları (kontrast, adres, SDA–SCL ters, jumper çıkık, kablo gevşek) dağıtılır. Gruplar her belirti için sorun giderme ağacını izleyerek önce en kolay kontrolü yazar ve neden kartını eşleştirir. Öğretmen her turda bir "test sonucu" söyler ("kontrastı çevirdin, kareler çıktı"); gruplar yeni bilgiyle tahminlerini günceller.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Kütüphane kurma ve yükleme
Arduino IDE Arduino Uno · COM3 KÜTÜPHANE YÖNETİCİSİ LiquidCrystal I2C LiquidCrystal I2CFrank de Brabander YÜKLE #include <Wire.h>#include <LiquidCrystal_I2C.h> LiquidCrystal_I2C lcd(0x27, 16, 2); void setup() { lcd.init(); lcd.backlight(); lcd.print("DUR");} Derleme bitti.Yükleme tamamlandı.
  1. 1Doğrula (✓)Kodu derler, hata varsa alt panelde kırmızı yazar.Dokun, adını gör
  2. 2Yükle (→)Kodu derleyip USB kablosuyla karta gönderir.Dokun, adını gör
  3. 3Kart ve port“Arduino Uno” ve COM portu seçilmezse yükleme olmaz.Dokun, adını gör
  4. 4Seri monitörI2C tarayıcının bulduğu adres gibi mesajları gösterir.Dokun, adını gör
  5. 5Kütüphane arama“LiquidCrystal I2C” yazılarak kütüphane bulunur.Dokun, adını gör
  6. 6YÜKLE (kütüphane)Kütüphaneyi bilgisayara kurar; kurulmazsa #include satırı hata verir.Dokun, adını gör
  7. 7Kod alanıAdres (0x27), sütun (16) ve satır (2) bilgisi buraya yazılır.Dokun, adını gör
  8. 8Çıktı paneli“Yükleme tamamlandı.” yazısı kodun karta ulaştığını gösterir.Dokun, adını gör

Numaralara dokun.

?Kütüphane nedir?
Başkalarının yazdığı hazır kod paketidir. LiquidCrystal_I2C kütüphanesi sayesinde LCD’ye harf göndermenin ayrıntılarını bilmeden lcd.print() yazabiliriz.
?Doğrula ile Yükle arasındaki fark nedir?
Doğrula kodu yalnızca derler ve hataları gösterir. Yükle derledikten sonra kodu USB üzerinden karta gönderir.
02I2C adresini bulmak
?Tarayıcı nasıl çalışır?
1’den 126’ya kadar her adrese sırayla "orada mısın?" diye sorar. Cevap veren adresi seri monitöre on altılık (hex) olarak yazar.
#include <Wire.h>

void setup() {
  Wire.begin();
  Serial.begin(9600);
  Serial.println("I2C taraniyor...");
  for (byte a = 1; a < 127; a++) {
    Wire.beginTransmission(a);
    if (Wire.endTransmission() == 0) {
      Serial.print("Cihaz bulundu: 0x");
      Serial.println(a, HEX);
    }
  }
}

void loop() { }
Seri Monitör · 9600 baud I2C taraniyor...Cihaz bulundu: 0x27Toplam: 1 cihazTarama bitti. LiquidCrystal_I2C lcd(0x27, 16, 2); Bulunan adres koddaki adresle aynı olmalı. Hiç cihaz yoksa: SDA, SCL, VCC, GND kablolarına bak.
03Sorun giderme ağacı

Soru işaretli kutulara dokun.

?Neden en kolay kontrolden başlıyoruz?
Kablo ve trimpot kontrolü birkaç saniye sürer ve sorunların çoğunu çözer. Kodu değiştirmek zaman alır ve yeni hatalar doğurabilir.
LCD’de ne görüyorsun? Işık yok,ekran karanlık 5V ve GNDkablosuna bak;LED jumper’ıtakılı mı? Işık var,yazı yok Kontrastı çevir;olmazsa I2Cadresini tara(0x27 ya da 0x3F) Üst satırdakareler LCD başlamadı:init() satırı,adres, SDA–SCLters mi? Anlamsızkarakterler Gevşek kablo,kütüphane ya daadres hatası;kartı resetle Her denemede yalnızca BİR şeyi değiştir,sonucu test günlüğüne yaz.
Belirtiİlk kontrolSonra
Işık yok
Işık var, yazı yok
Üst satırda kareler
Anlamsız karakterler
Yazı doğru, ışıklar yanlış
04Sorun giderme günlüğü
?Günlüğe neler yazılır?
Deneme numarası, belirti, değiştirilen tek şey ve sonuç. Örnek: "2. deneme – kareler var – SDA ile SCL’yi yer değiştirdim – yazı çıktı."
?Bir seferde iki şeyi değiştirirsek ne olur?
Sorun çözülse bile hangisinin çözdüğünü bilemeyiz. Aynı sorunla yeniden karşılaşınca yine tahmin yürütmek zorunda kalırız.
Biliyor muydun?

"Bir değişiklik, bir test, bir satır not" kuralını tahtanın köşesine yazın.

Anahtar kavramlar: KütüphaneI2C tarayıcıBelirtiSorun giderme

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: LCD doktoru

Belirti kartlarını göster ("ışık var ama yazı yok", "üst satırda kareler"). Öğrencilere "Doktor hastaya hemen ameliyat mı yapar, yoksa önce soru mu sorar?" diye sor. Sorun gidermenin de belirtiden başlayıp en kolay kontrolden zora doğru ilerlediğini anlat.

LCD’de ne görüyorsun? Işık yok,ekran karanlık 5V ve GNDkablosuna bak;LED jumper’ıtakılı mı? Işık var,yazı yok Kontrastı çevir;olmazsa I2Cadresini tara(0x27 ya da 0x3F) Üst satırdakareler LCD başlamadı:init() satırı,adres, SDA–SCLters mi? Anlamsızkarakterler Gevşek kablo,kütüphane ya daadres hatası;kartı resetle Her denemede yalnızca BİR şeyi değiştir,sonucu test günlüğüne yaz.
9dk

Keşif: Kütüphane ve yükleme

Arduino IDE’de kütüphane yöneticisini aç, "LiquidCrystal I2C" arat ve kur. Kart olarak "Arduino Uno"yu ve doğru portu seç; önce Doğrula, sonra Yükle düğmesine bas. Çıktı panelindeki tamamlandı mesajını ve yükleme sırasında karttaki TX/RX ışıklarının yanıp söndüğünü göster.

Arduino IDE Arduino Uno · COM3 KÜTÜPHANE YÖNETİCİSİ LiquidCrystal I2C LiquidCrystal I2CFrank de Brabander YÜKLE #include <Wire.h>#include <LiquidCrystal_I2C.h> LiquidCrystal_I2C lcd(0x27, 16, 2); void setup() { lcd.init(); lcd.backlight(); lcd.print("DUR");} Derleme bitti.Yükleme tamamlandı.
7dk

Keşif: Adresi bul

I2C tarayıcı programını yükle ve seri monitörü 9600 baud’da aç. Bulunan adresi (0x27 ya da 0x3F) tahtaya yaz ve LiquidCrystal_I2C satırındaki adresle karşılaştır. Hiç cihaz bulunmazsa sorunun kodda değil kablolarda olduğunu vurgula.

Seri Monitör · 9600 baud I2C taraniyor...Cihaz bulundu: 0x27Toplam: 1 cihazTarama bitti. LiquidCrystal_I2C lcd(0x27, 16, 2); Bulunan adres koddaki adresle aynı olmalı. Hiç cihaz yoksa: SDA, SCL, VCC, GND kablolarına bak.
14dk

Etkinlik: Sorun giderme istasyonları

Öğretmen kendi devresinde sırayla bir arıza oluşturur: kontrastı sona çevirir, SDA ile SCL’yi değiştirir, koddaki adresi 0x3F yapar, arka ışık jumper’ını çıkarır. Gruplar her seferinde belirtiyi gözler, sorun giderme ağacında yolunu izler ve tahminlerini günlüğe yazar; doğru tahmin eden grup düzeltmeyi gösterir. Set olan gruplar aynı arızaları kendi devrelerinde dener.

5dk

Değerlendirme: Günlük ve öz değerlendirme

Öğrenciler günlüklerinden en zorlandıkları sorunu seçip "belirti – ilk tahminim – gerçek neden" üçlüsünü yazar. Öz değerlendirme ölçeğinde (her zaman / bazen / hiç) "Bir seferde tek şeyi değiştirdim" ve "Sonucu yazdım" maddelerini işaretler.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. LiquidCrystal_I2C kütüphanesi kurulmazsa #include satırı derleme hatası verir.

Cevabı gösterDoğru

2. Yükle düğmesine basmadan önce kart ve port seçilmelidir.

Cevabı gösterDoğru

3. I2C tarayıcı programı LCD’ye yazı yazar.

Cevabı gösterYanlış · Tarayıcı I2C hattındaki cihazların adresini bulur ve seri monitöre yazar; LCD’ye bir şey yazmaz.

4. Üst satırda kareler görünüyorsa LCD’ye güç geliyor ama program LCD’yi başlatamamıştır.

Cevabı gösterDoğru · Yanlış adres, ters takılan SDA–SCL ya da eksik init() satırı bu belirtiyi verir.

5. Tarayıcı hiç cihaz bulamıyorsa sorun büyük olasılıkla koddaki adrestedir.

Cevabı gösterYanlış · Tarayıcı koddaki adresi kullanmaz, bütün adresleri dener. Hiç cihaz bulunamıyorsa sorun kablolar ya da beslemededir.

6. Sorun giderirken her denemede yalnızca bir şeyi değiştirmek nedeni bulmayı kolaylaştırır.

Cevabı gösterDoğru

7. Arka ışık jumper’ı çıkarılırsa LCD’nin arka ışığı yanmaz.

Cevabı gösterDoğru

8. Seri monitörün baud hızı programdakinden farklı seçilirse yazılar anlamsız görünebilir.

Cevabı gösterDoğru · Serial.begin(9600) ile seri monitördeki 9600 aynı olmalıdır.

9. Kod Tinkercad’de çalıştıysa gerçek kartta adresi kontrol etmeye gerek yoktur.

Cevabı gösterYanlış · Benzetimdeki LCD’nin adresi gerçek modülünkinden farklı olabilir. Gerçek modülün adresi tarayıcıyla bulunup koda yazılmalıdır.
← Önceki haftaGerçek Devre 1: Kablolama Planı ve Kontrast Sonraki hafta →Sunum: Kavşak Maketi ve İki Yönlü Işık

26. hafta günlük planı

2026–2027 2. düzey Seçmeli Robotik Kodlama 2 dersi 26. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ ROBOTİK KODLAMA 2. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 26. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Robotik Kodlama 2. SeviyeSınıf / Düzey2. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih26. Hafta · 5–9 Nisan (NİSAN)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaTRAFİK IŞIĞI UYGULAMASI
KonuGerçek Devre 2: Yükleme, Test, Sorun Giderme
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıRK.2.3.1 Gerçek ortamda devre oluşturma ve program testi
Süreç bileşenleri
  • Arduino IDE’ye LiquidCrystal_I2C kütüphanesini kurar, kartı ve portu seçerek programı karta yükler.
  • I2C tarayıcı programıyla LCD’nin adresini bulur ve koddaki adresle karşılaştırır.
  • "Ekran karanlık", "yazı yok", "kareler", "anlamsız karakter" belirtilerinde sorun giderme ağacını izleyerek nedeni bulur.
  • Sorun giderme günlüğü tutarak her denemede tek bir şeyi değiştirir.
Araç, gereç ve kaynaklarÖğretmen bilgisayarı, Arduino IDE ve USB kablosu · Geçen hafta kurulan devre (varsa) · Sorun giderme günlüğü (deneme, belirti, değiştirdiğim şey, sonuç) · Belirti ve neden kartları · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: LCD doktoru
Belirti kartlarını göster ("ışık var ama yazı yok", "üst satırda kareler"). Öğrencilere "Doktor hastaya hemen ameliyat mı yapar, yoksa önce soru mu sorar?" diye sor. Sorun gidermenin de belirtiden başlayıp en kolay kontrolden zora doğru ilerlediğini anlat.
1. ders
9 dk		Keşif: Kütüphane ve yükleme
Arduino IDE’de kütüphane yöneticisini aç, "LiquidCrystal I2C" arat ve kur. Kart olarak "Arduino Uno"yu ve doğru portu seç; önce Doğrula, sonra Yükle düğmesine bas. Çıktı panelindeki tamamlandı mesajını ve yükleme sırasında karttaki TX/RX ışıklarının yanıp söndüğünü göster.
1. ders
7 dk		Keşif: Adresi bul
I2C tarayıcı programını yükle ve seri monitörü 9600 baud’da aç. Bulunan adresi (0x27 ya da 0x3F) tahtaya yaz ve LiquidCrystal_I2C satırındaki adresle karşılaştır. Hiç cihaz bulunmazsa sorunun kodda değil kablolarda olduğunu vurgula.
1. ders
14 dk		Etkinlik: Sorun giderme istasyonları
Öğretmen kendi devresinde sırayla bir arıza oluşturur: kontrastı sona çevirir, SDA ile SCL’yi değiştirir, koddaki adresi 0x3F yapar, arka ışık jumper’ını çıkarır. Gruplar her seferinde belirtiyi gözler, sorun giderme ağacında yolunu izler ve tahminlerini günlüğe yazar; doğru tahmin eden grup düzeltmeyi gösterir. Set olan gruplar aynı arızaları kendi devrelerinde dener.
1. ders
5 dk		Değerlendirme: Günlük ve öz değerlendirme
Öğrenciler günlüklerinden en zorlandıkları sorunu seçip "belirti – ilk tahminim – gerçek neden" üçlüsünü yazar. Öz değerlendirme ölçeğinde (her zaman / bazen / hiç) "Bir seferde tek şeyi değiştirdim" ve "Sonucu yazdım" maddelerini işaretler.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Kartın parçaları; Belirti → ilk kontrol; Yüklemeden teste; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Test yarışması: Gerçek Devre 2: Yükleme, Test, Sorun….
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Sorun giderme kart oyunu. Gruplara belirti kartları (ör. "ışık var, yazı yok") ve neden kartları (kontrast, adres, SDA–SCL ters, jumper çıkık, kablo gevşek) dağıtılır. Gruplar her belirti için sorun giderme ağacını izleyerek önce en kolay kontrolü yazar ve neden kartını eşleştirir. Öğretmen her turda bir "test sonucu" söyler ("kontrastı çevirdin, kareler çıktı"); gruplar yeni bilgiyle tahminlerini günceller.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. LiquidCrystal_I2C kütüphanesi kurulmazsa #include satırı derleme hatası verir. (D)
  2. Yükle düğmesine basmadan önce kart ve port seçilmelidir. (D)
  3. I2C tarayıcı programı LCD’ye yazı yazar. (Y)
  4. Üst satırda kareler görünüyorsa LCD’ye güç geliyor ama program LCD’yi başlatamamıştır. (D)
  5. Tarayıcı hiç cihaz bulamıyorsa sorun büyük olasılıkla koddaki adrestedir. (Y)
  6. Sorun giderirken her denemede yalnızca bir şeyi değiştirmek nedeni bulmayı kolaylaştırır. (D)
  7. Arka ışık jumper’ı çıkarılırsa LCD’nin arka ışığı yanmaz. (D)
  8. Seri monitörün baud hızı programdakinden farklı seçilirse yazılar anlamsız görünebilir. (D)
  9. Kod Tinkercad’de çalıştıysa gerçek kartta adresi kontrol etmeye gerek yoktur. (Y)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarOkulda bilgisayar olmadığı için yükleme adımlarını öğretmen kendi dizüstü bilgisayarında yapar; ekranı tahtaya yansıtıp düğmeleri öğrencilere sırayla söyletmek katılımı artırır.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR05.04.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →