Bilişim Ders Notları
Robotik 2 · 35. hafta · Gösterge ve Mesafe Uygulamaları (LCD, Çarpışma Önleyici)

Gerçek Ortam 3: İyileştirme ve Belgeleme

Robotik Kodlama 2 · 35. hafta ders notu · RK.2.3.2

Öğrenme çıktıları
RK.2.3.2
  • Test sonuçlarından bir sorun listesi çıkarır, sorunları önem sırasına koyar ve projesinin yeni bir sürümünü yapar.
  • Devresini şema sembolleriyle (direnç, LED, buzzer, toprak) çizer ya da Tinkercad'in şema görünümünden alır.
  • Kodunu açıklama satırları, anlamlı adlar ve sabitlerle başkasının da okuyabileceği hâle getirir.
  • Problem, çözüm, devre, kod, test ve ekip bölümlerinden oluşan proje posterini hazırlar.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Kâğıt poster ve elle devre şeması

Tüm etkinlik kâğıt üzerinde yapılır. Gruplara direnç, LED, buzzer, toprak ve Arduino sembollerinin kesilmiş kartları verilir; gruplar kartları A3 kâğıda yerleştirip aralarını cetvelle çizilmiş bağlantı çizgileriyle birleştirerek devre şemasını oluşturur. Kod parçası da tahtadaki örnekten kâğıda yazılır ve her satırın yanına kısa bir açıklama eklenir. Bitirilen posterler sınıf panosunda galeri yürüyüşüyle değerlendirilir.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01İyileştirme döngüsü

Soru işaretli kutulara dokun.

?Sorunları nasıl önem sırasına koyarız?
Her soruna "etki" (çarpışma, güvenlik) ve "zorluk" puanı verilir. Etkisi büyük, zorluğu makul olanlar önce yapılır. Böylece kısıtlı zamanda en çok fayda sağlanır.
?"Bir seferde bir iyileştirme" neden önemlidir?
Birkaç değişiklik birlikte yapılırsa sonuç kötüleştiğinde hangisinin bozduğu anlaşılmaz. Her değişiklikten sonra test edilir ve sürüm numarası artırılır.
Anahtar kavramlar: Sürüm (v1, v2)ÖnceliklendirmeYeniden test
Sorun (belirti)Olası iyileştirmeNasıl test ederiz?
Hızlıyken kutuya değiyor
Çıkmazda dönüp duruyor
Bip sırasında engeli kaçırıyor
Ara sıra yanlış durma
Pil çabuk bitiyor
02Hıza bağlı sınır
?Sınırı neden sabit 20 cm yerine hızdan hesaplıyoruz?
Durma mesafesi hızla birlikte arttığı için hızlı giden robotun engeli daha erken fark etmesi gerekir. hız ÷ 9 formülü 180 hızda 20 cm, 252 hızda 28 cm verir; yavaşta ise sınır küçülür ve robot dar yerlerden geçebilir.
?9 sayısını nereden bulduk?
Deneyle. Durma mesafesi testinde robotun farklı hızlarda güvenle durabildiği en küçük sınır ölçülür ve hıza bölünür. Her robot için bu sayı biraz farklı çıkabilir; mühendislikte buna kalibrasyon denir.
Arduino başladığında
hız ▾ değişkenini 180 yap
sürekli tekrarla
mesafe ölç
sınır ▾ değişkenini hız / 9 yap
eğer (mesafe) < (sınır) ise
dur
etrafı tara
açık tarafa dön
değilse
ileri git · hız hız
03Devre şeması
?Devre çizimi ile devre şeması arasındaki fark nedir?
Devre çizimi parçaların gerçek görünüşünü ve kablo renklerini gösterir; kurarken kullanılır. Şema ise yalnızca sembolleri ve bağlantıları gösterir; devreyi anlamak ve belgelemek için kullanılır.
?LED sembolündeki küçük oklar neyi anlatır?
LED'in ışık yaydığını. Üçgen akımın geçebildiği yönü, üçgenin ucundaki çizgi de LED'in eksi (katot) ucunu gösterir.
Biliyor muydun?

Tinkercad Devreler'de sağ üstteki "Şematik görünüm" düğmesi kurduğunuz devrenin şemasını kendiliğinden çizer; posteriniz için ekran görüntüsünü alabilirsiniz.

Anahtar kavramlar: ŞemaSembolKatot · anot
ARDUINO UNO D2D3D4D8D7D6 220 Ω GND Buzzer HC-SR04TRIG · ECHOVCC 5V · GND Şema görünümükablo renkleri yok,yalnızca bağlantılarve semboller var
04Kodu belgelemek

Açıklama satırlarını oku: kodu hiç bilmeyen biri anlayabilir mi?

?İyi bir açıklama satırı neyi anlatır?
Kodun "ne" yaptığını değil, "neden" öyle yapıldığını anlatır. "mesafe 20'den küçükse" yazmak yerine "20 cm robotun güvenle durabildiği en kısa mesafe" yazmak daha faydalıdır.
?Sabit (const) ile değişken arasındaki fark nedir?
Değişkenin değeri program çalışırken değişebilir (mesafe). Sabit ise bir kez yazılır ve değişmez (pin numaraları, sınır değerler). Sabitler büyük harfle yazılırsa kodda hemen fark edilir.
// Çarpışma önleyici robot · v3 · 7-A Takım Yarasa
// Engel 20 cm'den yakınsa durur, sağa sola bakar,
// daha açık tarafa döner.

const int TRIG = 12;          // sensör tetik pini
const int ECHO = 13;          // sensör yankı pini
const int BUZ  = 11;          // buzzer
const int SINIR_TEHLIKE = 20; // cm, durma sınırı
const int SINIR_UYARI   = 50; // cm, yavaşlama sınırı

float mesafe;                 // son ölçülen mesafe (cm)
float sag, sol;               // tarama sonuçları (cm)
Anahtar kavramlar: Açıklama (yorum)SabitAnlamlı ad
05Proje posteri
ÇARPIŞMA ÖNLEYİCİ ROBOT7-A · Takım Yarasa Problem Çözüm Devre şeması Kod parçası Test sonuçları Fotoğraf ve ekip A3 kâğıtya da akıllıtahtada slayt 6 bölümaz yazı,çok görsel
  1. 1Başlık ve ekipProjenin adı, sınıf ve takım adı.Dokun, adını gör
  2. 2ProblemHangi sorunu çözmek istedik? (ör. park ederken çarpma)Dokun, adını gör
  3. 3ÇözümSistemimiz nasıl çalışır? Bir iki cümle.Dokun, adını gör
  4. 4Devre şemasıTinkercad şema görünümünden alınır.Dokun, adını gör
  5. 5Kod parçasıEn önemli 5–6 satır ve açıklaması.Dokun, adını gör
  6. 6Test sonuçlarıMesafe tablosu: beklenen ve ölçülen.Dokun, adını gör
  7. 7Fotoğraf ve ekipRobotun fotoğrafı, görev dağılımı.Dokun, adını gör

Numaralara dokun: posterin altı bölümü.

?Posterde kod parçası olarak neyi seçmeliyiz?
Projenin "beyni" olan kısmı: bölge kararı ya da kaçınma kararı. 5–8 satır yeterlidir; her satırın yanında kısa bir açıklama olmalıdır.
?Poster nasıl değerlendirilir?
Dört ölçütle: bütünlük (altı bölüm de var mı), doğruluk (şema ve kod doğru mu), okunabilirlik (2 metreden okunuyor mu) ve görsellik (şema, fotoğraf, tablo). Aynı anahtar öz ve akran değerlendirmede de kullanılır.

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Bir yıl sonra bu kodu kim anlayacak?

Tahtaya açıklamasız, "a, b, x" gibi adlarla yazılmış kısa bir kod parçası yansıt ve "Bu robot ne yapıyor?" diye sor. Aynı kodun açıklamalı ve anlamlı adlarla yazılmış hâlini gösterip farkı tartışın. Mühendislerin işlerinin yarısının, yaptıklarını başkalarının anlayacağı biçimde belgelemek olduğunu söyle.

9dk

Keşif: İyileştirme döngüsü

Gruplar 32–34. haftaların test tablolarından sorunları listeler (ör. hızlıyken kutuya değiyor, çıkmazda dönüp duruyor, bip sırasında ölçüm yapmıyor). Her soruna "etki" ve "zorluk" puanı verip en önemli ikisini seçerler. Hıza bağlı tehlike sınırı örneğini blok kodla göster; her iyileştirmeden sonra aynı testin yeniden yapıldığını ve sürüm numarasının (v2, v3) arttığını vurgula.

Arduino başladığında
hız ▾ değişkenini 180 yap
sürekli tekrarla
mesafe ölç
sınır ▾ değişkenini hız / 9 yap
eğer (mesafe) < (sınır) ise
dur
etrafı tara
açık tarafa dön
değilse
ileri git · hız hız
8dk

Keşif: Devre şeması ve kod açıklaması

Şematik çizimi göster: kablo renkleri yok, her parça bir sembolle gösteriliyor. Öğrenciler sembol kartlarını (direnç, LED, buzzer, toprak) tahtadaki çizimde doğru yere sürükler. Ardından Arduino C kodunda // ile başlayan açıklama satırlarını, const int ile tanımlanan pin ve sınır sabitlerini gösterin: bir sınır değeri değişince yalnızca tek satır değişir.

ARDUINO UNO D2D3D4D8D7D6 220 Ω GND Buzzer HC-SR04TRIG · ECHOVCC 5V · GND Şema görünümükablo renkleri yok,yalnızca bağlantılarve semboller var
13dk

Etkinlik: Proje posteri

Numaralı poster çizimiyle altı bölümü tanıt, sonra gruplar A3 posterlerini hazırlar: problem, çözüm, devre şeması, en önemli kod parçası ve açıklaması, test tablosu, fotoğraf ve ekip. Bir öğrenci de "kullanım kılavuzu" kartı yazar: robot nasıl açılır, neyi gösterir, ne zaman pil değişir. Posterler sergi haftasında stantlarda kullanılacak.

ÇARPIŞMA ÖNLEYİCİ ROBOT7-A · Takım Yarasa Problem Çözüm Devre şeması Kod parçası Test sonuçları Fotoğraf ve ekip A3 kâğıtya da akıllıtahtada slayt 6 bölümaz yazı,çok görsel
5dk

Değerlendirme: Poster puanlama anahtarı

Posterler duvara asılır; gruplar önce kendi posterlerini dört ölçütle (bütünlük, doğruluk, okunabilirlik, görsellik) öz değerlendirir. Ardından "galeri yürüyüşü" yapılır: her grup iki posterin altına yapışkan notla bir güçlü yön ve bir öneri bırakır. Gruplar önerilerden birini sergiye kadar uygular.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. İyileştirme yapıldıktan sonra aynı testler yeniden yapılmalıdır.

Cevabı gösterDoğru · Bir iyileştirme yeni bir sorun doğurabilir; yeniden test, her şeyin hâlâ doğru çalıştığını gösterir.

2. Sorun listesinde en kolay sorun her zaman ilk önce çözülmelidir.

Cevabı gösterYanlış · Önce etkisi en büyük sorunlar (ör. robotun engele çarpması) seçilir. Kolay ama etkisi küçük sorunlar zaman kalırsa çözülür.

3. Arduino C'de // ile başlayan satırlar açıklamadır ve Arduino tarafından çalıştırılmaz.

Cevabı gösterDoğru

4. Değişkenlere "a, b, x" gibi kısa adlar vermek kodu daha anlaşılır yapar.

Cevabı gösterYanlış · "mesafe", "sinirTehlike", "hiz" gibi anlamlı adlar kodu açıklamasız bile okunur kılar.

5. const int SINIR = 20; gibi bir sabit kullanılırsa sınır değeri değiştirmek için yalnızca bir satır değiştirilir.

Cevabı gösterDoğru

6. Devre şemasında her kablo gerçek rengiyle çizilmek zorundadır.

Cevabı gösterYanlış · Şema, parçaları sembollerle, bağlantıları düz çizgilerle gösterir; renk yoktur. Kablo renkleri devre çiziminde (breadboard görünümünde) görülür.

7. Şema çiziminde toprak (GND) birkaç yatay çizgiden oluşan bir sembolle gösterilir.

Cevabı gösterDoğru

8. Hıza bağlı sınırda hız 180 ise sınır 20 cm, hız 252 ise yaklaşık 28 cm olur.

Cevabı gösterDoğru · 180 ÷ 9 = 20 ve 252 ÷ 9 = 28. Hızlanan robot engeli daha erken fark eder.

9. Proje posterinde olabildiğince çok yazı olmalıdır; görseller gereksizdir.

Cevabı gösterYanlış · Ziyaretçiler posteri birkaç saniyede tarar. Az yazı, büyük başlıklar, devre şeması, fotoğraf ve test tablosu daha etkilidir.

10. Sürüm numarası (v1, v2, v3) vermek, hangi değişikliğin ne zaman yapıldığını izlemeyi kolaylaştırır.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaGerçek Ortam 2: Tarayan Sensör ve Kaçınma Sonraki hafta →Sergi Haftası: Projelerimizi Tanıtıyoruz

35. hafta günlük planı

2026–2027 2. düzey Seçmeli Robotik Kodlama 2 dersi 35. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ ROBOTİK KODLAMA 2. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 35. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Robotik Kodlama 2. SeviyeSınıf / Düzey2. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih35. Hafta · 14–18 Haziran (HAZİRAN)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaÇARPIŞMA ÖNLEYİCİ
KonuGerçek Ortam 3: İyileştirme ve Belgeleme
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıRK.2.3.2 Gerçek ortamda uygulama ve test
Süreç bileşenleri
  • Test sonuçlarından bir sorun listesi çıkarır, sorunları önem sırasına koyar ve projesinin yeni bir sürümünü yapar.
  • Devresini şema sembolleriyle (direnç, LED, buzzer, toprak) çizer ya da Tinkercad'in şema görünümünden alır.
  • Kodunu açıklama satırları, anlamlı adlar ve sabitlerle başkasının da okuyabileceği hâle getirir.
  • Problem, çözüm, devre, kod, test ve ekip bölümlerinden oluşan proje posterini hazırlar.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahta ve Tinkercad Devreler (şema görünümü) · A3 kâğıt ya da karton, renkli kalemler, yapıştırıcı · Önceki haftaların tasarım kâğıdı ve test tabloları · Şema sembolü kartları · Poster dereceli puanlama anahtarı · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Bir yıl sonra bu kodu kim anlayacak?
Tahtaya açıklamasız, "a, b, x" gibi adlarla yazılmış kısa bir kod parçası yansıt ve "Bu robot ne yapıyor?" diye sor. Aynı kodun açıklamalı ve anlamlı adlarla yazılmış hâlini gösterip farkı tartışın. Mühendislerin işlerinin yarısının, yaptıklarını başkalarının anlayacağı biçimde belgelemek olduğunu söyle.
1. ders
9 dk		Keşif: İyileştirme döngüsü
Gruplar 32–34. haftaların test tablolarından sorunları listeler (ör. hızlıyken kutuya değiyor, çıkmazda dönüp duruyor, bip sırasında ölçüm yapmıyor). Her soruna "etki" ve "zorluk" puanı verip en önemli ikisini seçerler. Hıza bağlı tehlike sınırı örneğini blok kodla göster; her iyileştirmeden sonra aynı testin yeniden yapıldığını ve sürüm numarasının (v2, v3) arttığını vurgula.
1. ders
8 dk		Keşif: Devre şeması ve kod açıklaması
Şematik çizimi göster: kablo renkleri yok, her parça bir sembolle gösteriliyor. Öğrenciler sembol kartlarını (direnç, LED, buzzer, toprak) tahtadaki çizimde doğru yere sürükler. Ardından Arduino C kodunda // ile başlayan açıklama satırlarını, const int ile tanımlanan pin ve sınır sabitlerini gösterin: bir sınır değeri değişince yalnızca tek satır değişir.
1. ders
13 dk		Etkinlik: Proje posteri
Numaralı poster çizimiyle altı bölümü tanıt, sonra gruplar A3 posterlerini hazırlar: problem, çözüm, devre şeması, en önemli kod parçası ve açıklaması, test tablosu, fotoğraf ve ekip. Bir öğrenci de "kullanım kılavuzu" kartı yazar: robot nasıl açılır, neyi gösterir, ne zaman pil değişir. Posterler sergi haftasında stantlarda kullanılacak.
1. ders
5 dk		Değerlendirme: Poster puanlama anahtarı
Posterler duvara asılır; gruplar önce kendi posterlerini dört ölçütle (bütünlük, doğruluk, okunabilirlik, görsellik) öz değerlendirir. Ardından "galeri yürüyüşü" yapılır: her grup iki posterin altına yapışkan notla bir güçlü yön ve bir öneri bırakır. Gruplar önerilerden birini sergiye kadar uygular.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Poster: numarayı eşleştir; Sorun → iyileştirme; Hangisi nereye ait?; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Harf karıştırma: anahtar kavramlar.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
10 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Kâğıt poster ve elle devre şeması. Tüm etkinlik kâğıt üzerinde yapılır. Gruplara direnç, LED, buzzer, toprak ve Arduino sembollerinin kesilmiş kartları verilir; gruplar kartları A3 kâğıda yerleştirip aralarını cetvelle çizilmiş bağlantı çizgileriyle birleştirerek devre şemasını oluşturur. Kod parçası da tahtadaki örnekten kâğıda yazılır ve her satırın yanına kısa bir açıklama eklenir. Bitirilen posterler sınıf panosunda galeri yürüyüşüyle değerlendirilir.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. İyileştirme yapıldıktan sonra aynı testler yeniden yapılmalıdır. (D)
  2. Sorun listesinde en kolay sorun her zaman ilk önce çözülmelidir. (Y)
  3. Arduino C'de // ile başlayan satırlar açıklamadır ve Arduino tarafından çalıştırılmaz. (D)
  4. Değişkenlere "a, b, x" gibi kısa adlar vermek kodu daha anlaşılır yapar. (Y)
  5. const int SINIR = 20; gibi bir sabit kullanılırsa sınır değeri değiştirmek için yalnızca bir satır değiştirilir. (D)
  6. Devre şemasında her kablo gerçek rengiyle çizilmek zorundadır. (Y)
  7. Şema çiziminde toprak (GND) birkaç yatay çizgiden oluşan bir sembolle gösterilir. (D)
  8. Hıza bağlı sınırda hız 180 ise sınır 20 cm, hız 252 ise yaklaşık 28 cm olur. (D)
  9. Proje posterinde olabildiğince çok yazı olmalıdır; görseller gereksizdir. (Y)
  10. Sürüm numarası (v1, v2, v3) vermek, hangi değişikliğin ne zaman yapıldığını izlemeyi kolaylaştırır. (D)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarPosteri akıllı tahtada tek bir slayt olarak hazırlamak isteyen gruplar da olabilir; okulda yazıcı yoksa A3 kâğıda elle hazırlanan poster en az onun kadar değerlidir. Tasarım kâğıtlarını (29. hafta) ve test tablolarını (32–34. hafta) gruplara geri vermeyi unutmayın; posterin malzemesi zaten onlarda.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR14.06.2027…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →