Bilişim Ders Notları
Yapay Zekâ · 13. hafta · Yapay Zekâ Geliştirme Ortamları

Temel Bileşenler 2: Yüz ve Duygu

Yapay Zekâ Uygulamaları · 13. hafta ders notu · YZU1.2.3

Öğrenme çıktıları
YZU1.2.3
  • Yüz algılamanın yüzün yerini, sayısını ve işaret noktalarını nasıl bulduğunu açıklar.
  • Duygu (ifade) tanımanın her ifade için bir olasılık verdiğini ve yanılabileceğini fark eder.
  • Yüz görüntüsünün kişisel veri olduğunu bilir; izin ve gizlilik kurallarını söyler.
  • Yüz ifadesine göre farklı cevap veren "duygu aynası" betiğini oluşturur.
Bilgisayarsız sınıf alternatifi

Duygu dedektifleri

Yüz kartları ters çevrilip bir öğrenciye verilir; öğrenci kartı yalnızca yüzüyle canlandırır. Sınıftaki "modeller" beş ifade için 0–100 arası puan yazar (toplam 100 olacak şekilde). Puanlar tahtadaki tabloya işlenir ve en yüksek puanlı ifade kukla rolündeki öğrencinin cevabını belirler. Gözler kapatılarak ya da ağız elle örtülerek aynı oyun tekrarlanır ve hangi yüz bölgesinin daha önemli olduğu tartışılır.

Konu anlatımı

Önce konuyu aç, sonra sorulara dokun: cevap altında açılır. Soru işaretli kutulara dokununca cevap görünür.

01Yüz algılama nasıl çalışır?
CANLI yüz 1 Yüz analizi yüz sayısı1 İfade olasılıkları mutlu%86şaşkın%8nötr%4üzgün%2 Görüntü kaydedilmez,yalnızca anlık incelenir.
  1. 1Yüz kutusuYüzün görüntüdeki yeri ve büyüklüğü.Dokun, adını gör
  2. 2Göz noktalarıGözlerin çevresindeki işaret noktaları.Dokun, adını gör
  3. 3Ağız noktalarıAğzın biçimi gülümseme ya da üzüntüyü ele verir.Dokun, adını gör
  4. 4Çene çizgisiYüzün dış hattını belirleyen noktalar.Dokun, adını gör
  5. 5Yüz sayısıKamerada kaç yüz bulunduğunu verir.Dokun, adını gör
  6. 6İfade olasılıklarıHer duygu için yüzde olarak tahmin.Dokun, adını gör
  7. 7GizlilikGörüntü kaydedilmemeli, izinsiz paylaşılmamalı.Dokun, adını gör

Görseldeki numaralara dokun.

?Model bir yüzü nasıl bulur?
Görüntüde iki göz, bir burun ve bir ağızdan oluşan tipik yüz örüntüsünü arar. Bulduğu her yüzün çevresine bir kutu çizer ve "yüz sayısı" değerini artırır.
?İşaret noktaları ne işe yarar?
Gözlerin, kaşların, burnun, ağzın ve çenenin kenarlarını belirleyen noktalardır. Bu noktaların birbirine uzaklığından ağzın açık mı, kaşların kalkık mı olduğu hesaplanır.
Anahtar kavramlar: Yüz algılamaİşaret noktasıYüz sayısı
02Duygu (ifade) tanıma

Kartlara dokun.

?Duygu tanıma sonucu neden olasılık olarak verilir?
Bir yüz aynı anda birkaç ifadeye benzeyebilir. Model her ifade için bir yüzde hesaplar (mutlu %86, şaşkın %8…); en yüksek olanı sonuç olarak seçeriz.
?Duygu tanıma neden yanılabilir?
Model yalnızca yüzün görünüşüne bakar, kişinin içinden geçenleri bilemez. Ayrıca ışık, açı ve eğitim verisindeki yüzlerin çeşitliliği sonucu etkiler.
Duygu aynası: ifadeye göre cevap veren kukla ifade: mutlu Harikagörünüyorsun! ifade: üzgün Sana bir fıkraanlatayım mı? ifade: şaşkın Vay! Ne oldu?
03Gizlilik: yüz bir kişisel veridir

Soru işaretli kutulara dokun.

?Yüz görüntüsü neden kişisel veridir?
Yüz, bir kişiyi diğerlerinden ayırt eden, değiştirilemeyen bir özelliktir. Parola değiştirilebilir ama yüz değiştirilemez; bu yüzden izinsiz kaydedilmesi ve paylaşılması ciddi bir risktir.
Biliyor muydun?

Kural: Önce izin, kayıt yok, paylaşım yok.

DurumUygun mu?Neden?
Derste gönüllü öğrenciyle canlı deneme
Arkadaşının yüzünü gizlice kaydetmek
Yüz görüntüsünü internete yüklemek
Kendi yüzün yerine emoji kartı kullanmak
04Betik: duygu aynası
?Neden önce yüz sayısına bakıyoruz?
Kamerada hiç yüz yokken ifade sormak anlamsızdır ve eski sonuç kullanılabilir. Önce yüz olup olmadığını kontrol etmek betiği daha güvenilir yapar.
bayrağa tıklanınca
videoyu açık ▾ yap
sürekli tekrarla
kamera ▾ görüntüsünde yüzleri analiz et
eğer (yüz sayısı) = (0) ise
Neredesin? düşün
değilse
eğer yüz 1 ifadesi mutlu mu? ise
Harika görünüyorsun! de 2 saniye
eğer yüz 1 ifadesi üzgün mü? ise
Sana bir fıkra anlatayım mı? de 2 saniye
Anahtar kavramlar: İfadeOlasılıkKişisel veriGizlilik
Duygu aynası: ifadeye göre cevap veren kukla ifade: mutlu Harikagörünüyorsun! ifade: üzgün Sana bir fıkraanlatayım mı? ifade: şaşkın Vay! Ne oldu?

Ders akışı

40 dakikalık bir ders saati için planlandı. Adımın başlığına dokun, ayrıntılar açılsın.

5dk

Isınma: Yüzümden ne anlıyorsun?

Bir gönüllü tahtaya sırtı dönük durur, sınıftan biri yüz kartındaki ifadeyi taklit eder; gönüllü dönüp ifadeyi tahmin eder. "Neye bakarak karar verdin?" sorusuyla kaş, göz ve ağız biçimine dikkat çekilir.

10dk

Keşif: Yüz noktaları

Yüz analizi çizimini aç ve numaralara dokun. Modelin önce yüzü kutu içine aldığını, sonra göz, kaş, burun, ağız ve çene çizgisi üzerinde işaret noktaları yerleştirdiğini anlat. Ağız köşeleri yukarı kalkınca "mutlu" olasılığının arttığını çizim üzerinde göster.

CANLI yüz 1 Yüz analizi yüz sayısı1 İfade olasılıkları mutlu%86şaşkın%8nötr%4üzgün%2 Görüntü kaydedilmez,yalnızca anlık incelenir.
6dk

Keşif: Gizlilik kuralları

Yüzün parmak izi gibi kişiye özgü olduğunu, bu yüzden yüz görüntüsünün kişisel veri sayıldığını konuş. Kameraya çıkmanın gönüllü olduğunu, derste kayıt ve ekran görüntüsü alınmayacağını sınıfça kural olarak tahtaya yaz.

14dk

Etkinlik: Duygu aynası

Gönüllüler sırayla kameraya geçer; sınıf betiği birlikte kurar. Kukla mutlu yüze övgüyle, üzgün yüze moral veren bir cümleyle, şaşkın yüze soruyla cevap verir. Her denemede ifade olasılıkları tahtada okunur; abartılı ve doğal ifadelerdeki farklar karşılaştırılır.

bayrağa tıklanınca
videoyu açık ▾ yap
sürekli tekrarla
kamera ▾ görüntüsünde yüzleri analiz et
eğer yüz 1 ifadesi mutlu mu? ise
kostümü gülen ▾ yap
Harika görünüyorsun! de 2 saniye
eğer yüz 1 ifadesi üzgün mü? ise
kostümü üzgün ▾ yap
Sana bir fıkra anlatayım mı? de 2 saniye
eğer yüz 1 ifadesi şaşkın mı? ise
Vay! Ne oldu? de 2 saniye
5dk

Değerlendirme: Model yanıldı mı?

Gözlük, şapka, yan dönme ve yarım gülümseme gibi durumlarda modelin ne dediğini tartışın. Her öğrenci "Duygu tanıma nerede işe yarar, nerede sorun çıkarır?" sorusuna birer cümle yazar.

Doğru mu, yanlış mı?

Dersin sonunda tahtada ya da öğrencinin kendi cihazında çözülür.

1. Yüz algılama, görüntüde yüz olup olmadığını ve yüzün nerede olduğunu bulur.

Cevabı gösterDoğru

2. Yüz algılama ile kişinin kim olduğunu tanımak aynı şeydir.

Cevabı gösterYanlış · Yüz algılama yalnızca "burada bir yüz var" der. Kişiyi adıyla tanımak (yüz tanıma) ise yüzü kayıtlı yüzlerle karşılaştırmayı gerektirir ve çok daha hassas bir işlemdir.

3. Model yüzde göz, kaş, burun ve ağız çevresine işaret noktaları yerleştirir.

Cevabı gösterDoğru · PictoBlox'taki yüz modeli yüz başına 68 işaret noktası kullanır.

4. Duygu tanıma, kişinin gerçekte ne hissettiğini kesin olarak bilir.

Cevabı gösterYanlış · Model yalnızca yüzün dış görünüşüne bakar. İnsan üzgünken gülümseyebilir; model buna "mutlu" der. Bu yüzden sonuç bir tahmindir.

5. Model her ifade için bir olasılık verir; en yüksek olasılıklı ifade sonuç olarak seçilir.

Cevabı gösterDoğru

6. Yüz görüntüsü kişisel veridir; izin almadan kaydedilip paylaşılmamalıdır.

Cevabı gösterDoğru · Türkiye'de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu yüz gibi biyometrik verileri özel olarak korur.

7. Kamerada üç kişi varsa "yüz sayısı" bloğu 3 değerini verir.

Cevabı gösterDoğru

8. Gözlük, şapka ya da yan dönmek yüz algılamayı hiç etkilemez.

Cevabı gösterYanlış · Yüzün bir bölümü kapandığında işaret noktaları yanlış yere yerleşebilir; algılama kaçabilir ya da ifade yanlış tahmin edilebilir.

9. Duygu aynası betiğinde her ifade için ayrı bir "eğer" bloğu kullanılır.

Cevabı gösterDoğru
← Önceki haftaTemel Bileşenler 1: Nesne Algılama Sonraki hafta →Temel Bileşenler 3: El ve Poz Algılama

13. hafta günlük planı

2026–2027 1. düzey Seçmeli Yapay Zekâ Uygulamaları dersi 13. hafta günlük planı. Okul ve öğretmen bilgileriyle doldurulmuş Word dosyası için etkileşimli sürümde Evraklar › Günlük planlar bölümünü kullanın.

2026–2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI …………………………

SEÇMELİ YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI 1. SEVİYE DERSİ GÜNLÜK PLANI · 13. HAFTA

BÖLÜM I · DERSE İLİŞKİN BİLGİLER
DersSeçmeli Yapay Zekâ Uygulamaları 1. SeviyeSınıf / Düzey1. düzey (seçmeli)
Hafta / Tarih13. Hafta · 14–18 Aralık (ARALIK)Süre2 ders saati (40' + 40')
TemaYAPAY ZEKÂ GELİŞTİRME ORTAMLARI
KonuTemel Bileşenler 2: Yüz ve Duygu
BÖLÜM II · ÖĞRENME ÇIKTILARI VE KAYNAKLAR
Öğrenme çıktısıYZU1.2.3 Yapay zekâ uygulamalarının temel bileşenlerinden yararlanma
Süreç bileşenleri
  • Yüz algılamanın yüzün yerini, sayısını ve işaret noktalarını nasıl bulduğunu açıklar.
  • Duygu (ifade) tanımanın her ifade için bir olasılık verdiğini ve yanılabileceğini fark eder.
  • Yüz görüntüsünün kişisel veri olduğunu bilir; izin ve gizlilik kurallarını söyler.
  • Yüz ifadesine göre farklı cevap veren "duygu aynası" betiğini oluşturur.
Araç, gereç ve kaynaklarAkıllı tahtada PictoBlox (Yüz Algılama uzantısı) ve kamera · Mutlu, üzgün, şaşkın, kızgın, nötr yüz kartları (emoji çıktıları) · Karton çerçeve (kamera rolü için) · Öğrenci izni için sınıf kuralı kartı: "Kameraya çıkmak gönüllüdür" · Bilişim Ders Notları ders sayfası, sunum ve etkinlikler (bilisimdersnotlari.com)
BÖLÜM III · ÖĞRENME-ÖĞRETME UYGULAMALARI
SüreEtkinlik akışı
1. ders
5 dk		Isınma: Yüzümden ne anlıyorsun?
Bir gönüllü tahtaya sırtı dönük durur, sınıftan biri yüz kartındaki ifadeyi taklit eder; gönüllü dönüp ifadeyi tahmin eder. "Neye bakarak karar verdin?" sorusuyla kaş, göz ve ağız biçimine dikkat çekilir.
1. ders
10 dk		Keşif: Yüz noktaları
Yüz analizi çizimini aç ve numaralara dokun. Modelin önce yüzü kutu içine aldığını, sonra göz, kaş, burun, ağız ve çene çizgisi üzerinde işaret noktaları yerleştirdiğini anlat. Ağız köşeleri yukarı kalkınca "mutlu" olasılığının arttığını çizim üzerinde göster.
1. ders
6 dk		Keşif: Gizlilik kuralları
Yüzün parmak izi gibi kişiye özgü olduğunu, bu yüzden yüz görüntüsünün kişisel veri sayıldığını konuş. Kameraya çıkmanın gönüllü olduğunu, derste kayıt ve ekran görüntüsü alınmayacağını sınıfça kural olarak tahtaya yaz.
1. ders
14 dk		Etkinlik: Duygu aynası
Gönüllüler sırayla kameraya geçer; sınıf betiği birlikte kurar. Kukla mutlu yüze övgüyle, üzgün yüze moral veren bir cümleyle, şaşkın yüze soruyla cevap verir. Her denemede ifade olasılıkları tahtada okunur; abartılı ve doğal ifadelerdeki farklar karşılaştırılır.
1. ders
5 dk		Değerlendirme: Model yanıldı mı?
Gözlük, şapka, yan dönme ve yarım gülümseme gibi durumlarda modelin ne dediğini tartışın. Her öğrenci "Duygu tanıma nerede işe yarar, nerede sorun çıkarır?" sorusuna birer cümle yazar.
2. ders
10 dk		Tekrar: Sunum
9 slaytlık ders sunumu akıllı tahtada açılır; önceki saatte öğrenilen kavramlar öğrencilerle birlikte tekrar edilir.
2. ders
20 dk		Uygulama: Etkinlikler
Akıllı tahtada etkileşimli etkinlikler oynanır: Yüz analizi ekranındaki parçalar; Bu ifade hangisi?; Gizlilik: uygun mu?; Doğru mu, yanlış mı?; Kutuyu aç: konu soruları; Harf karıştırma: anahtar kavramlar.
2. ders
10 dk		Değerlendirme
9 soruluk doğru-yanlış testi tahtada birlikte çözülür; yanlış cevaplar gerekçeleriyle tartışılır.
FarklılaştırmaBilgisayarsız sınıf alternatifi: Duygu dedektifleri. Yüz kartları ters çevrilip bir öğrenciye verilir; öğrenci kartı yalnızca yüzüyle canlandırır. Sınıftaki "modeller" beş ifade için 0–100 arası puan yazar (toplam 100 olacak şekilde). Puanlar tahtadaki tabloya işlenir ve en yüksek puanlı ifade kukla rolündeki öğrencinin cevabını belirler. Gözler kapatılarak ya da ağız elle örtülerek aynı oyun tekrarlanır ve hangi yüz bölgesinin daha önemli olduğu tartışılır.
BÖLÜM IV · ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
Ölçme araçlarıKontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme
Doğru-yanlış soruları
  1. Yüz algılama, görüntüde yüz olup olmadığını ve yüzün nerede olduğunu bulur. (D)
  2. Yüz algılama ile kişinin kim olduğunu tanımak aynı şeydir. (Y)
  3. Model yüzde göz, kaş, burun ve ağız çevresine işaret noktaları yerleştirir. (D)
  4. Duygu tanıma, kişinin gerçekte ne hissettiğini kesin olarak bilir. (Y)
  5. Model her ifade için bir olasılık verir; en yüksek olasılıklı ifade sonuç olarak seçilir. (D)
  6. Yüz görüntüsü kişisel veridir; izin almadan kaydedilip paylaşılmamalıdır. (D)
  7. Kamerada üç kişi varsa "yüz sayısı" bloğu 3 değerini verir. (D)
  8. Gözlük, şapka ya da yan dönmek yüz algılamayı hiç etkilemez. (Y)
  9. Duygu aynası betiğinde her ifade için ayrı bir "eğer" bloğu kullanılır. (D)
Dersin uygulanmasına ilişkin açıklamalarKameraya çıkmak isteyen öğrenciler gönüllü olmalıdır; isteyen öğrenci yüz kartı ya da ifade çizilmiş bir kâğıt tabakla da deneyebilir. Ders sonunda kamera kapatılıp tarayıcı izni kaldırılabilir.
…………………………Bilişim Teknolojileri Öğretmeni
UYGUNDUR14.12.2026…………………………Okul Müdürü
Bu dersi sınıfta işleyinSunum, tahta modu ve etkileşimli etkinlikler için.
Etkileşimli sürümü aç →